σκέψεις για την απεικόνιση της αρχιτεκτονικής
O φωτογράφος Cristobal Palma δημιούργησε δύο αρχιτεκτονικά ντοκυμαντέρ μικρού μήκους, ύστερα από παραγγελία των αρχιτεκτόνων Giancarlo Mazzanti + Felipe Mesa (Plan B)και του περιοδικού Abitare.
Flor del Campo from Cristobal Palma Photography on Vimeo.
Πέρα από την ποιότητα των χώρων, ενός σχολείου και ενός αθλητικού κέντρου στην πόλη Cartagena de Indias της Κολομβίας, που σίγουρα διεγείρουν την σκέψη και το μάτι, για τις αξίς που μπορεί ή οφείλει να φέρει και να μεταδίδει ένας εκπαιδευτικός (δημόσιος) χώρος, και την προφανή σημασία της καλής αρχιτεκτονικής στα σχολεία (συζήτηση που μάλλον υποτιμάται συστηματικά στην χώρα μας -αναρωτιέμαι αν και κατά πόσον μπορεί να σχετίζεται η ένδεια της ελληνικής αρχιτεκτονικής εν γένει με την ανυπαρξία αισθητικής στα σχολεία της χώρας), νομίζω μπορούμε να ανοίξουμε την δυνατότητα που δίνει η κινηματογραφική εικόνα, στην απεικόνιση και μεταβίβαση της αρχιτεκτονικής.
Coliseos from Cristobal Palma Photography on Vimeo.
Το ζήτημα της αναπαράστασης του χώρου, δεν είναι καθόλου πρόσφατο, άλλωστε η προοπτική προέκυψε ακριβώς μέσα από τις καλλιτεχνικές και επιστημονικές ζυμώσεις αυτού ακριβώς του ζητούμενου. Κατά την διάρκεια των αρχιτεκτονικών σπουδών (αλλά και των τεχνικών) διδάσκονται διάφορες τεχνικές αναπαράστασης του χώρου, είτε λέγονται γραμμικό (δισδιάστατο) σχέδιο, είτε γεωμετρικές απεικονίσεις (τρισδιάστατο σχέδιο- προοπτική), είτε -πλέον- τα διάφορα ψηφιακά μέσα.
Ωστόσο, αυτό που με απασχολεί είναι η μετάδοση της εμπειρίας του χώρου, στους μη ειδικούς. Ακόμα και βέβαια και οι αρχιτέκτονες έχουν ανάγκη από την φωτογραφία για να εκτιμήσουν ένα χώρο, να προσπαθήσουν να ανασυνθέσουν με τον νού το βίωμα του χώρου, με το συμπληρωματικό εργαλείο της κάτοψης και της τομής. Ένας καθηγητής μας έλεγε πως ο καλός αρχιτέκτονας καταλαβαίνει ένα κτήριο μόνο από την κάτοψη. Αυτό δεν ισχύει πάντοτε, καθώς η συχνά το σχέδιο (κάτοψη, τομή κλπ) ως δισδιάστατο αναπαραστατικό μέσο, δεν αρκεί για την αντίληψη του χώρου.
Η καινοτομία που προκύπτει με την διεύρυνση και διάδοση των κινηματογραφικών μέσων, είναι η δυνατότητα μίας πιο συνολικής αντίληψης και κατανόησης του χώρου. Η πανοραμική κίνηση της κάμερας, που προσομοιάζει το γύρισμα του κεφαλιού, επιτρέπει τον συσχετισμό των χώρων, της διαδοχής τους, της σύνθεσης των υλικών. Και επίσης, την αντίληψη του φωτός και της σκιάς ή και της μεταβολής τους. Μια πανοραμική λήψη στην γωνία του κτηρίου, αποκαλύπτει πολλά περισσότερα από την παράθεση δύο φωτογραφιών, όπως και ένα travelling, (κίνηση εμπρός) μπορεί να μιλήσει για τον ρυθμό της αρχιτεκτονικής, την προσπέλαση των χώρων και την μεταμόρφωση της προοπτικής.
Όμως, σημειώνεται και μία ακόμα μεγάλη επανάσταση (!). Όπως μπορεί να παρατηρήσει κάποιος εύκολα, η αρχιτεκτονική φωτογραφία (ένα παρακλάδι της τέχνης της φωτογραφίας) χαρακτηρίζεται συνήθως από την αντιμετώπιση των χώρων ως άψυχων αντικειμένων. Πόσο κρίμα είναι όμως, αυτή η παγωμένη θεώρηση του χώρου και της αρχιτεκτονικής που η κορύφωση της έρχεται με την υποδοχή και την φιλοξενία του ανθρώπου εντός της. Έτσι, οι χώροι φωτογραφίζονται άδειοι, τακτοποιημένοι, κενοί ζωής, ίσως μόνο με την ηχώ της, να αντηχεί στα αντικείμενα που αφέθηκαν επιμελώς. Άλλοτε, μία σκιά ή μια θολή διερχόμενη φιγούρα, είναι το μόνο που απομένει από την ζωή που φιλοξενεί ο κάθε χώρος, ως το ελάχιστο που χρειάζεται για να δώσει την κλίμακα του χώρου, να βοηθήσει στην αντίληψη των διαστάσεων.
Πόσο διαφορετική είναι η αντίληψη του κινηματογραφιστή-φωτογράφου,που επιλέγει να αποτυπώσει (στα παραπάνω βίντεο) το σχολείο μαζί με τα παιδιά, τον χώρο μαζί με την ζωή, ρίχνοντας το βάρος στην συνύπαρξή τους. Ο χώρος γίνεται αντιληπτός ως “δοχείο ζωής”, απαλλάσεται κατά κάποιον τρόπο από τον ναρκισσισμό του αρχιτέκτονα προς το έργο του…
Κατά βάση όλα αυτά για να πω πόσο χαίρομαι που για την προβολή της αρχιτεκτονικής παραγωγής, δεν χρειάζεται πλεόν να ξεγυμνώνονται τα κτήρια…
Related Posts: deltArCHI στο ελληνικό ινστιτούτο αρχιτεκτονικής 35+ Οικοδομώντας τη Δημοκρατία: 35 χρόνια ισπανικής κοινωνικής αρχιτεκτονικής Η ανανέωση της αρχιτεκτονικής δεν είναι θέμα στιλ