εκδόσεις πατάκη στην οδό πειραιώς by αλεξάνδρα καλλίρη
αντιγράφουμε από την καθημερινή το άρθρο του δημήτρη ρηγόπουλου:
Το νέο κτίριο των εκδόσεων Πατάκη, υποψήφιο για ευρωπαϊκό βραβείο, ανανεώνει την αρχιτεκτονική εικόνα του δρόμου.Ενα καινούργιο κτίριο στην Πειραιώς δεν είναι είδηση, αλλά ένα καινούργιο κτίριο στο πυκνοδομημένο τμήμα της Πειραιώς κοντά στην Ομόνοια και μάλιστα από εκδοτικό οίκο (εκτός δηλαδή επίσημου εκδοτικού «κέντρου») ξεφεύγει από τη χώρα του αναμενόμενου και γίνεται αμέσως ερεθιστικό και ενδιαφέρον. Πόσω μάλλον που η νέα έδρα των εκδόσεων Πατάκη ευτύχησε αρχιτεκτονικά, συγκεντρώνοντας ήδη δύο σημαντικές υποψηφιότητες: για το Ευρωπαϊκό Βραβείο Αρχιτεκτονικής Mies van der Rohe του 2009 και για το Ελληνικό Βραβείο Αρχιτεκτονικής 2008 του Ελληνικού Ινστιτούτου Αρχιτεκτονικής.
Θα μπορούσε να πει κανείς ότι οποιοδήποτε νέο κτίριο στο κακογερασμένο δυτικό μέτωπο της Πειραιώς, κατεβαίνοντας από την Ομόνοια, έχει όλες τις προϋποθέσεις να δημιουργήσει αίσθηση. Αυτή είναι μία μάλλον επιπόλαιη σκέψη. Αναλογιστείτε πόσες σύγχρονες οικοδομές υψώθηκαν τα τελευταία δέκα χρόνια ανάμεσα σε κακά, μέτρια ή απλά αδιάφορα κτίρια και δεν έχετε παρά να μετρήσετε τις χαμένες ευκαιρίες. To συγκεκριμένο οικόπεδο βρίσκεται ανάμεσα στο υπουργείο Απασχόλησης, ένα κλασικότροπο κτίριο γραφείων της δεκαετίας του ’50, και σε μια ανώνυμη πολυκατοικία του ’70 με τη χαρακτηριστική οριζόντια διάταξη.
Διάφανο τζάμι
Η αρχιτέκτονας Αλεξάνδρα Καλλίρη αντιμετώπισε δημιουργικά την απουσία συγκεκριμένης αρχιτεκτονικής ταυτότητας στην περιοχή. «Τα στυλιστικά θέματα δεν μας απασχολούν, οπότε ακόμα και σε μια πόλη σαν το Παρίσι, με πολλά παλιά κτίρια μιας συγκεκριμένης περιοχής, θα νιώθαμε ελεύθεροι». Και προχώρησε στον σχεδιασμό υαλοπετάσματος από διάφανο τζάμι το οποίο μέσα από την εναλλαγή οριζόντιων εσοχών και εξοχών δημιουργεί ένα ρευστό όριο ανάμεσα στον δημόσιο και τον ιδιωτικό χώρο.
Στον «νέο» Πατάκη, ο υπαίθριος χώρος εισβάλλει στο κτίριο. Ο ακάλυπτος χώρος του οικοπέδου δεν είναι το υπόλοιπο τμήμα που περισσεύει από το κτίριο αλλά οργανικό κομμάτι του. «Με τον τρόπο αυτόν», εξηγεί η κ. Καλλίρη, «όλοι οι γραφειακοί χώροι φωτίζονται και αερίζονται φυσικά. Είναι πιο πολύ ένα κτίριο στο οποίο παρεμβάλλονται εσωτερικοί κήποι». Αλλη βασική επιλογή ήταν το ισόγειο να περιλαμβάνει μόνο τον χώρο της εισόδου και όλος ο υπόλοιπος χώρος να μείνει ελεύθερος και να φυτευθεί. «Θέλαμε ο κήπος του κτιρίου, ο υπαίθριός του χώρος να ανοίγεται στην πόλη, θέλαμε να σπάσουμε το συμπαγές μέτωπο που ορίζει τον ιδιωτικό με τον αστικό χώρο. Η περιοχή στην οποία βρίσκεται το κτίριο δεν ελέγχεται δυστυχώς από την πόλη, η ανεξέλεγκτη παραβατικότητα φοβίζει», υπογραμμίζει η αρχιτέκτονας. «Σε μια ιδανική εκδοχή στο κέντρο της Αθήνας ο υπαίθριος χώρος, το υπαίθριο καθιστικό στο βάθος του κτιρίου θα μπορούσε να είχε κοινόχρηστη χρήση και να προσφέρει μια διαφορετική ποιότητα ελεύθερου χώρου από τις πλατείες. Θα μπορούσαν οι πολίτες να κοντοσταθούν για λίγο, να κάνουν ένα μικρό διάλειμμα διαβάζοντας την εφημερίδα τους σε έναν ήσυχο κήπο».
Ενδιάμεσοι κήποι
Στην πραγματικότητα μιλάμε για τρία κτίρια σε απόσταση μεταξύ τους τα οποία «βλέπουν» στους «ενδιάμεσους» κήπους και συνδέονται με μεταλλικούς κλειστούς διαδρόμους.
Κουβεντιάζοντας με την εκδότρια Αννα Πατάκη καταλαβαίνω ότι για τον χρήστη του κτιρίου το σημαντικό είναι το «μέσα» και πολύ λιγότερο το «έξω». Η ίδια μιλάει με ενθουσιασμό για τις βιοκλιματικές ποιότητες του νέου τους κτιρίου. «Οι εσωτερικοί κήποι λειτουργούν σαν αγωγοί φωτός και αέρα. Ολα τα γραφεία αερίζονται και φωτίζονται φυσικά και ο ήλιος μπαίνει λίγες ώρες άμεσα μέσα στα γραφεία, με αποτέλεσμα να μην ζεσταίνει υπερβολικά τους χώρους. Στους κήπους αυτούς δεν εισχωρεί η φασαρία του δρόμου οπότε οι χρήστες του κτιρίου ανοίγουν τα παράθυρα για δροσισμό και αερισμό μειώνοντας έτσι τη χρήση του κλιματισμού και του συστήματος προσαγωγής νωπού αέρα». Σε όλα αυτά προσθέστε την τοποθέτηση ενεργειακών υαλοπινάκων με αυξημένη θερμομόνωση και τη λειτουργία συστήματος κλιματισμού με αέριο.
Για το πρώτο τμήμα της Πειραιώς, που επισήμως ονομάζεται Παναγή Τσαλδάρη και το οποίο γειτνιάζει με το ιστορικό κέντρο της Αθήνας, η κ. Καλλίρη υποστηρίζει ότι «ο δήμος και το κράτος θα έπρεπε να ασχοληθούν άμεσα και σοβαρά μαζί του για να διατηρηθεί και να ενισχυθεί η χρήση της κατοικίας και του λιανικού εμπορίου».
Ενας δρόμος με πολλά πρόσωπα
«Το όραμά μου για την οδό Πειραιώς είναι τετραώροφα νεοκλασικά κτίρια που θα διακόπτονται από λίγα σύγχρονα μουσεία και άλλους πολιτιστικούς προορισμούς όπως το Μουσείο Μπενάκη και το συγκρότημα του Ελληνικού Κόσμου», ονειρεύεται ένας Αθηναίος θαμώνας του διαδικτυακού φόρουμ skyscrapercity. com. H Πειραιώς μπορεί θεωρητικά να ανακαλεί αρχαίες μνήμες (ο αρχαίος δρόμος που συνέδεε την Αθήνα με το επίνειό της), αλλά μόνο θεωρητικά. Τα εγκαίνια σε λίγες ημέρες μιας νέας υπεραγοράς με είδη σπιτιού υπογραμμίζουν τον έντονα εμπορικό χαρακτήρα της Πειραιώς, τουλάχιστον στο τμήμα από το Γκάζι και μέχρι τον Πειραιά. Παρ’ όλα αυτά, υπάρχει πάντα η προσδοκία για τα νέα κτίρια του υπό κατασκευή Πολιτιστικού Πάρκου του Ελληνικού Κόσμου και το σχεδόν έτοιμο Πολιτιστικό Ιδρυμα «Μιχάλης Κακογιάννης». Στο κομμάτι από την Ομόνοια έως την Ιερά Οδό τα περιθώρια είναι μικρά. Μιλάμε για ήδη διαμορφωμένα μέτωπα και το περισσότερο που έχουμε να περιμένουμε είναι η αλλαγή χρήσης του παλιού Βρεφοκομείου μετά τη μετεγκατάσταση της Δημοτικής Πινακοθήκης. Ο Νικήτας Κακλαμάνης έχει μιλήσει για ένα μουσείο της πόλης. Μοιραία το ενδιαφέρον μετατοπίζεται στις λίγες εκατοντάδες μέτρα, στο ύψος της Τεχνόπολης και των Πετραλώνων. Εδώ, πέρα από λοφτ και θέατρα, αναμένεται η κατασκευή της νέας διπλής «εναλλακτικής» σκηνής της «Ελληνικής Θεαμάτων» υπό την καθοδήγηση του Θωμά Μοσχόπουλου.
Related Posts: