συνέντευξη αλέξανδρος τομπάζης
Αντιγράφουμε από την ελευθεροτυπία το άρθρο της Χαράς Τζαναβάρα, που με αφορμή το νέο βιβλίο του γνωστού έλληνα αρχιτέκτονα «Η όμορφη καμηλοπάρδαλη» (σειρά «Ελληνικά δοκίμια» των εκδόσεων Πατάκη), ξεκινάει μία κουβέντα για το αγαπημένο θέμα όλων μας..
Τι γυρεύει μια καμηλοπάρδαλη στην… κουζίνα ενός αρχιτέκτονα; Είναι το ζώο που επέλεξε ο Αλέξανδρος Τομπάζης για να ξετυλίξει το κουβάρι της ζωής του και να μιλήσει για την αρχιτεκτονική, που διακονεί επί 45 χρόνια, εντός και εκτός των ελληνικών συνόρων.
Η καμηλοπάρδαλη τον γοητεύει γιατί «έχει τέσσερα πόδια που πατούν στη γη. Δεν πετά ώστε να προλαβαίνει να αφομοιώνει. Καμιά φορά μοιάζει σαν να έχει ακόμα και κάποια αστάθεια. Αλλά πατά σταθερά. Εχει χρόνο να απορροφά τις ουσίες της γης, τις ανάγκες και την πραγματικότητα, είτε αυτή είναι λάσπη είτε το ανθόσπαρτο λιβάδι, χωρίς να το ισοπεδώνει με το βάρος της. Εχει το κεφάλι της ψηλά στον ουρανό. Εκεί βρίσκει την τροφή της, δεν έχει ανάγκη να σκύψει. Βλέπει μακριά, έχει όραμα (…). Κάπου στο μεταξύ έχει και μια καρδιά».
Με αυτόν τον αλληγορικό τρόπο περιγράφει την άποψή του για την αρχιτεκτονική στο τελευταίο βιβλίο του με τίτλο «Η όμορφη καμηλοπάρδαλη».
Η δική του πρώτη αγάπη ήταν η ζωγραφική και παραμένει ώς σήμερα το καταφύγιό του μετά την ένταση της δουλειάς. Αλλαξε ρότα, όπως εξομολογείται, ακολουθώντας τις υποδείξεις ενός δασκάλου του, που τον έστρεψε προς την αρχιτεκτονική, αυτό το «συναρπαστικό παιχνίδι λογικής και αισθημάτων». Γεύτηκε, πάντως, τις αντιξοότητες.
Γράφει στο βιβλίο: «Μέσα στο χάος της ελληνικής πραγματικότητας θέλει πολύ κουράγιο και κέφι για να συνεχίζεις να συνδυάζεις το όνειρο με το εφικτό, να πείθεις, να καταφέρνεις να ολοκληρώνεις αυτό που ονειρεύτηκες και να μην αποτραβιέσαι ρίχνοντας την ευθύνη της απομόνωσής σου στους άλλους».
Κοινά σημεία της αρχιτεκτονικής με την καμηλοπάρδαλη εντοπίζει ο Αλέξανδρος Τομπάζης και τη χρησιμοποιεί ως αφορμή για να ξεδιπλώσει τα βιώματά του στο τελευταίο του βιβλίο Το νέο του βιβλίο ήταν η αφορμή για την κουβέντα μας. Ξεκινώντας από την παρατήρηση ότι η αρχιτεκτονική στην Ελλάδα είχε γνωρίσει στο παρελθόν καλύτερες ημέρες, ο Αλέξανδρος Τομπάζης επισημαίνει: «Η αρχιτεκτονική είναι ο χώρος όπου διαδραματίζεται η ζωή του ανθρώπου. Είναι το δοχείο της ζωής μας. Εξ αυτού είναι φυσικό η αρχιτεκτονική και κατ’ επέκταση οι δημιουργοί της, δηλαδή οι αρχιτέκτονες, να ακολουθούν. Πιστεύω ότι όπως η ζωή στην εποχή μας χαρακτηρίζεται από έναν πλουραλισμό, μια εμπορευματοποίηση, αξίες με τις οποίες ίσως να μη συμφωνούμε όλοι, αλλά κι ένα χάος, το αντίστοιχο συμβαίνει και στην αρχιτεκτονική. Μέσα σ’ αυτό το χάος όμως υπάρχουν πολλά ελπιδοφόρα μηνύματα καλής δουλειάς από νεότερους συναδέλφους, όπως έδειξαν και οι δύο πρόσφατες εκθέσεις του Ελληνικού Ινστιτούτου Αρχιτεκτονικής στο Μουσείο Μπενάκη».
Εντοπίζει, ωστόσο, τη δυσαρέσκειά του σε δύο τουλάχιστον σημεία. Το πρώτο αφορά τις παρεμβάσεις σε υπάρχοντα κτίρια. Σημειώνει με νόημα ότι στη Γερμανία υπάρχουν νόμοι που προστατεύουν την πνευματική ιδιοκτησία του αρχιτέκτονα σε ένα έργο που χαρακτηρίζεται σημαντικό. Το δεύτερο αναφέρεται «στον απεριόριστο και άνευ όρων θαυμασμό των νέων σε αρχιτέκτονες που είναι παγκόσμια γνωστοί και ανήκουν στο star system». Αποδίδει την τελευταία διαφωνία του στο χάσμα γενεών και δηλώνει πως στενοχωριέται όταν μπαίνει σε ένα χώρο και βλέπει νέους συναδέλφους να δουλεύουν μπροστά στον υπολογιστή, χωρίς ούτε ένα χαρτί. «Είναι σαν να μην υπάρχει πια χέρι. Σαν να υπάρχει περισσότερο μυαλό παρά ψυχή», παρατηρεί. Και καταλήγει: «Ισως τα γεννήματα των δύο τελευταίων δεκαετιών να χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να αξιολογηθούν».
Μας ξαφνιάζει ευχάριστα ο Αλέξανδρος Τομπάζης γιατί ανάμεσα στα πολλά έργα του, στην Ελλάδα αλλά και το εξωτερικό, ξεχωρίζει ως το πιο αγαπημένο «παιδί του» το συγκρότημα κατοικιών στους παλιούς στρατώνες κατά μήκος ενός καναλιού στο κέντρο του Αμστερνταμ. Πρόγραμμα του 1988, υλοποιήθηκε από πολυεθνική ομάδα αρχιτεκτόνων. Αγνωστοι μεταξύ τους, δούλεψαν μαζί για μια εβδομάδα και στη συνέχεια παρουσίασαν το έργο στο κοινό. Λίγα χρόνια αργότερα, όταν η κατασκευή ολοκληρώθηκε, οι ένοικοι άνοιξαν τα σπίτια στο κοινό. «Ηταν μια ηλιόλουστη ημέρα και αυτό βοήθησε ώστε να έχουμε 10.000 επισκέπτες», θυμάται ύστερα από μια εικοσαετία.
Η πρώτη επαφή του με τη βιοκλιματική αρχιτεκτονική ήρθε στη δεκαετία του ’50, μέσα από την επίσκεψή του στο αμερικανικό περίπτερο στην έκθεση Θεσσαλονίκης. Είναι, άλλωστε, το σήμα κατατεθέν σε όλες τις δημιουργίες του, από το εξοχικό της οικογένειας στην Τράπεζα Αιγιαλείας, έργο του 1977, που φέρει την ονομασία «Ηλιος 1» και είναι το πρώτο στη χώρα μας που αξιοποίησε την ηλιακή ενέργεια.
Ενα κεφάλαιο της δουλειάς του, που ήρθε στο προσκήνιο με αφορμή την πρόσφατη κατασκευή του ιερού προσκυνήματος στη Φατίμα της Πορτογαλίας, είναι η ενασχόλησή του με χώρους θρησκευτικής λατρείας. Ισως να ευθύνεται η επίσκεψή του που είχε κάνει ως φοιτητής στο μοναστήρι της Λα Τουρέτ, έργο του κορυφαίου αρχιτέκτονα Λε Κορμπιζιέ. Εξομολογείται πως οι προκλήσεις είναι πολλές, αφού «σε κανένα άλλο κτίριο το άυλο και το υπερβατικό δεν έχουν τέτοια σημασία».
Κοινό γνώρισμα των κτιρίων του είναι οι καθαροί όγκοι και οι λιτές γραμμές. Διακηρύσσει άλλωστε πως «Less is beautiful», παραφράζοντας τον Mies van der Rohe που υπογράφει τη φράση-φετίχ του μοντερνισμού στην αρχιτεκτονική «Less is more». Θυμάται με αγάπη ότι παλιότερα ο αείμνηστος Γ. Κανδύλης, όντας κριτής σε κάποιο διεθνή διαγωνισμό, κάλεσε τα υπόλοιπα μέλη της επιτροπής να προσέξουν το έργο που είχε υποβάλει ένας Ιάπωνας. Οταν ανοίχθηκαν τα στοιχεία του μελετητή διαπίστωσαν πως επρόκειτο για την πρόταση του… Αλέξανδρου Τομπάζη!
Related Posts: συνέντευξη Bernard Tschumi για το νέο μουσείο ακρόπολης συνέντευξη των νικητών upto35 αλέξανδρος βασμουλάκης
2 Responses to “συνέντευξη αλέξανδρος τομπάζης”
Comment from Γιάννης
Time January 21, 2012 at 8:16 pm
Ο αφισοκολλητής ξαναχτυπά. Έργα και ημέραι του και εδώ: http://www.athensville.blogspot.com/2010/09/to-o.html
Copy-paste τα ίδια και τα ίδια, απλά περνάει μια τσάρκα απ’ τα γνωστά στέκια μήπως κάποιος άλλος στο μεταξύ έχει κολλήσει μια άλλη “αφίσα” πάνω από τη δική του και φροντίζει να βεβαιώνεται πως είχε τον…τελευταίο λόγο. Και μετά φτάνουμε και στον αντιπρόεδρο και την γνωστή ατάκα που είναι πάντα πιασάρικη και κολλάει με τα πάντα. Η ένδεια ιδεών και επιχειρημάτων και το ιδεολογικό bias δεν κρύβονται. Στείρος καταγγελτικός λόγος για να κινητοποιήσουμε τα πάντα πρόχειρα φοβικά ένστικτα του κόσμου, λες και η δουλειά των αρχιτεκτόνων-πολ.μηχανικών είναι μόνο αυτή κι όχι να κάνουν τις αντιπροτάσεις που ο καθένας υποστηρίζει και το αποτέλεσμα να εξαχθεί από τον ακαδημαϊκό και δημόσιο διάλογο
Κατά τα άλλα, αν αναρωτιόσαστε γιατί η χώρα πάει από το κακό στο χειρότερο και συνεχώς βουλιάζει, έχετε ένα παράδειγμα εδώ. Κάποιος που έγινε αρχιτέκτονας για να δημοσιεύει…αυτά που διαβάζετε παραπάνω. Σχολιάζεται μόνος του, κι όσο συνεχίζει τόσο φαίνεται ο σκοπός του. Ε, δεν θα τον πετύχει. Δεν θα τους περάσει! Ποιοτικό αστικό περιβάλλον τώρα, ενάντια στη μαυρίλα, την πόρωση και την υποβάθμιση που μας παρουσιάζουν σαν…οικολογικό όραμα αυτοί οι κύριοι.
Comment from Πολύκαρπος Μαρκαράς Αρχ.Μ
Time December 24, 2011 at 5:22 pm
Κέντρο Αθήνας “AΝΑΠΛΑΣΕΙΣ” ΠΕΔΙΟΥ ΤΟΥ ΑΡΕΩΣ: in “Post Mortem”
ΓΟΛΓΟΘΑΣ εως το ΣτΕ & ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΙΣ ΑΝΑΛΗΘΕΙΕΣ.
Στην ΗΜΙΤΕΛΗ ΑΝΑΠΛΑΣΗ που μας παρέδωσε το Ελληνικό Κράτος, ως φαίνεται με μια απλή ματιά απαντούμε:
“{Παρεδόθη}” καθυστερημένα τουλάχιστον κατά 1+1/2 έτος.
Αντί για Οικολογικού τύπου Ανάπλαση Πάρκου, είδαμε την κατασκευή – ενταφιασμό συνόλου κυβικών μέτρων όγκου μπετόν 6.000 κυβ.μ, δηλαδή όγκου μπετόν ισοδύναμου με τον όγκο μπετόν “6″ 6όροφων πολυκατοικιών μέσα …………σε δασική έκταση.!!!
Ο αρχικός προυπολογισμός στις τεράστιες πινακίδες 9,150.000 $ Ευρώ ( το έτος 2006 ) + 400.000 $Ευρώ με το νέο εγκριθέν κονδύλι για αποκατάσταση ΠΟΙΩΝ φθορών ? στην πλ.Πρωτομαγιάς + τις τυχόν αναθεωρήσεις, δεν προσέφερε τίποτα το ουσιώδες στο Πάρκο και τούτο διότι : ανύπαρκτες τουαλέττες, υπαρκτές οι χημικές και αρωματικές, μη αναπλασθέν κτίριο Αλσους – Οικονομίδη, μή αναπλασθέν κτίριο Green Park, ανυπαρξία φύτευσης δένδρων υψηλής οροφής και ΜΗ αναμόχλευση διάστρωση υγειούς χώματος. Σύμφωνα με τα έγγραφα των πρώην κων. Δασάρχη – Περιφερειάρχη η κεντρική πλατεία πλησίον πρώην περιπτέρου είναι αυθαίρετη (και οχι μόνο) !
{ έγγραφα οικ.693/03/04/2009 – 699/07/04/2009 Γενικής Δνσης Περιφέρειας / Δνσης Δασών Αθηνών: Δασάρχης, με θέμα: Απόφαση Κατεδάφισης αυθαίρετων κατασκευών σε δασική αναδασωτέα έκταση }…..,
H σφράγιση γής εδάφους από μή πορώδη υλικά και τα εκτεταμένα ιχνη οικοδομικών κατασκευών σε δασική έκταση 1/4 της συνολικής των 235 στρεμμ.του Πάρκου, τουλάχιστον 60 στρεμμ.{επιμέτρηση ειδικών επιστημόνων}, παρεμποδίζει ως τούτο γίνεται κατανοητό την διύγρανση και “πνίγει” την διαπνοή του εδάφους, τουτέστιν είναι ολωσδιόλου ΑντιΒιοκλιματική – ΑντιΟικολογική.!!!!!!!!!
Όλα τούτα σε ευθεία αντίφαση με ότι αναγράφεται στην αναρτηθείσα πινακίδα της “τσιμεντένιας μάντρας” πλησίον του μνημείου της Αθηνάς των κων Μπέη – Γεννηματά…..και ότι: το Εργον
της Αναπλάσεως εν έτει Δεκ.2010…………Ολοκληρώθηκε.!!!!!
ΕΣΑΕΙ “ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ”. !!!!!!!!!
σχετ.άρθρο δελτίου μηχανικών ΤΕΕ 2604/18/10/10
Με βαρύγδουπο τίτλο στην εφημερίδα τα Νέα της Κυψέλης Απρίλιος 2011, αναφέρεται ότι από την Περιφέρεια Αττικής διατίθενται επιπλέον κονδύλια 5,100,000 $ εκατ.ευρώ, ΕΣΠΑ που θα κατευθυνθούν και θα απορροφηθούν για τα έργα στο Αττικό Άλσος και το Πεδίον του Αρεως.
Αλλά… Αναρωτιόμαστε εφόσον η Ανάπλαση ολοκληρώθηκε σύμφωνα με τα δηλωθέντα και επίσημες ανακοινώσεις στα ΜΜΕ-Blogs – εφημερίδες και σύμφωνα με την ανηρτημένη πινάκιδα, τότε πως δέν ολοκληρώθηκε, ? ;;….. Δεδομένου ότι: τα διατηρητέα κτίρια Αλσος Οικονομίδη ειναι γιαπί – Green Park γιαπί και οχετός – Πλατάνια εστία μόλυνσης λόγω κωνώπων-στάσιμων υδάτων, “τα ύδατα της ΕΥΔΑΠ και ουχι των γεωτρήσεων να οδεύουν στο αποχετευτικό δίκτυο των φρεατίων και στον Σαρωνικό” !! και ενα μέρος των ήδη τσιμεντοστρωμένων περιφερειακών δρόμων να περιμένει τις παλέτες των μαρμάρων.
Οι δύο κτιστές τουαλέτες του πάρκου να μην λειτουργούν. Η κεντρική είσοδος της λεωφ.Αλεξάνδρας προς το μνημείο Αθηνάς περιφραγμένη ερμητικά με λαμαρίνες εργοταξιακού τύπου, τις δε βραδυνές ώρες να απαγορεύεται η πρόσβαση. Το Φυτώριο των 8,1/2 στρεμμ. να παραμένει αλάνα και η υποσχεθείσα κομποστοποίηση να παραμένει ως όραμα θερινής νυκτός ( τα χρήματα όμως να έχουν ήδη διατεθεί και ήδη απορροφηθεί !!!!!!). Οι επεμβάσεις στο διαμορφωθέν ξέφωτο λόγω αποψιλώσεων στο χώρο Αλίκη μολονότι παράνομες κατά την άποψη μας, σήμερα για την γύρωθεν βλάστηση είναι καταστροφικές.
Και κατά ένα μυστηριώδη τρόπο ως εμφαίνεται και απο στοιχεία, κονδύλια απορροφώνται για αναπλάσεις, οι αναπλάθοντες καταλαμβάνουν καλύτερες κυβερνητικές θέσεις π.χ ( η πρώην Υπερνομάρχης Μπέη αναβαθμίστηκε στη θέση της Γενικής Γραμματέως του Υπ.Τουρισμού, ο δε πρώην δασάρχης Αμοργιανιώτης του Π.Α κατέλαβε τη θέση του Γραμματέα Δασών στό ΥΠΕΚΑ).
Επειδή λοιπόν εμείς θεωρούμε ότι μέρος των άνω χρημάτων θα διατεθεί για την αποπεράτωση των δύο διατηρητέων, Αλσος,Οικονομίδη – Green Park και λοιπές αποπερατώσεις, αναρωτιόμαστε τι είδους συντήρηση θα παρασχεθεί στο πολύπαθο αιωνόβιο Πεδίον του Αρεως των ΑΘΗΝΩΝ, αφου απο το άνωθεν δεύτερο κονδύλι, πολύ απλά ελάχιστα ΜΟΝΟΝ ψίχουλα θα απομείνουν, κατά την ταπεινή μας άποψη.
Εν κατακλείδι μπορούμε να δηλώσουμε ευθαρσώς και απορούντες:
………………Γιατί να είμαστε όλοι οι Ελληνες βουτηγμένοι μέσα εκεί…………. που επικαλείται ο κύριος {που ματιάσανε} απο την Τρόικα – ΔΝΤ και γιατί να τα έχουμε φάει όλοι μαζί…. εμείς οι Έλληνες ?;;;;;;;;;;;;;και να απαιτηθούν ….τα τάνκς για να προστατεύσουν τις τράπεζες?!!;;;;;
Ας ανασκουμπωθούμε σήμερα λοιπόν όλοι εμείς οι ‘Ελληνες και ας δουλέψουμε σκληρά ούτως ώστε να πειθόμεθα “τοις κείνων ρήμασι”!!!!
ΚΑΙ Ο ΝΟΩΝ ΝΟΕΙΤΩ
http://kyameftopedioareos.blogspot.com
http://polmarkarch.wordpress.com
http://www.asda.gr/elxoroi
http://expaganus.wordpress.com
οι κάτοικοι θαμώνες