Αντιγράφουμε από την καθημερινή το άρθρο των καθηγητών στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και συγγραφέων της πρόσφατης εργασίας «Electoral law-bending cycles»,  κ. Σπύρου Σκούρα και κ. Νίκου Χριστοδουλάκη. Το άρθρο γράφτηκε στις αρχές του περασμένου Ιουλίου και αναδημοσιεύτηκε στο tvxs, ενώ κυκλοφορεί και στα email μας.

Ηταν άραγε προβλέψιμος ο εμπρησμός του δάσους στην Αιξωνή ώστε να είχε αποφευχθεί άλλη μια περιβαλλοντική καταστροφή; Υπάρχει άραγε εξήγηση στην αδυναμία του κράτους να σβήσει μία φωτιά στις παρυφές της πρωτεύουσας; Η απάντηση και στα δύο ερωτήματα είναι καταφατική, αλλά για να αποτραπεί η επανάληψή τους πρέπει να καταλάβουμε τα κίνητρα όσων εμπλέκονται και να τα εξαλείψουμε.

Η αβελτηρία κατά τις προεκλογικές περιόδους προκαλείται είτε από την ηθελημένη επιλογή των εκάστοτε κυβερνώντων να παρακάμψουν τους κανόνες επειδή η παύση του κοινοβουλευτικού ελέγχου τους προφυλάσσει από ενοχλητική δημοσιότητα, είτε από την αθέλητη χαλάρωση της διοίκησης την οποία όμως αρκετοί εκμεταλλεύονται για να προωθήσουν αμφιλεγόμενες υποθέσεις. Συχνά άλλωστε το σήμα της χαλάρωσης το δίνει η ίδια η πολιτική ηγεσία, καθώς αφιερώνει περισσότερο χρόνο στην προσπάθεια επανεκλογής παρά στον τομέα ευθύνης της. Ετσι, δεν μας εξέπληξε όταν σε πρόσφατη έρευνά μας βρήκαμε ότι καθώς πλησιάζουν εκλογές τα φορολογικά έσοδα υποχωρούν, όχι επειδή αλλάζουν οι σχετικοί νόμοι αλλά προφανώς επειδή αραιώνουν οι έλεγχοι – αποστερώντας έτσι τα κρατικά έσοδα από 6 δισ. ευρώ στο διάστημα από το 1974 έως σήμερα! Βλέπουμε οργανισμούς να φορτώνονται με προσλήψεις κομματικών υποστηρικτών και κρατικά κονδύλια να διοχετεύονται προεκλογικά σε πελατειακές δραστηριότητες, ενώ σημαντικές μεταρρυθμίσεις μπαίνουν στο ράφι για να μην προκληθούν αντιδράσεις από τις θιγόμενες ομάδες. Προς άγραν ψήφων, γίνονται δεσμεύσεις ότι αυθαίρετα κτίσματα θα νομιμοποιηθούν, πρόστιμα θα σβήσουν και μεταθέσεις θα υπογραφούν. Οσο και αν πολλά από αυτά ξεχνιούνται μετά τις εκλογές, ορισμένα πάντα υλοποιούνται ώστε να γίνουν πιστευτές και οι επόμενες υποσχέσεις.

Η εντατικοποίηση των εμπρησμών παράλληλα με την μειωμένη αποτελεσματικότητα του κρατικού μηχανισμού είναι και ο λόγος που –σύμφωνα με την έρευνά μας– στις χρονιές των εκλογών οι καιόμενες δασικές εκτάσεις είναι κατά μέσον όρο τριπλάσιες απ’ ό,τι στις υπόλοιπες. Αναλύοντας τα στοιχεία δασικών πυρκαγιών στην Ελλάδα για την περίοδο 1955 – 2008 προκύπτει ότι κατά τη διάρκεια των 54 αυτών ετών κάηκαν συνολικά 1.900.000 εκτάρια δάσους και από αυτά τα μισά κάηκαν στα 16 έτη που έγιναν εκλογές χωρίς να υπάρχει καμία ουσιώδης διαφορά στα μέσα επίπεδα βροχοπτώσεων και θερμοκρασίας. Μάλιστα, ενώ οι καιόμενες εκτάσεις στην Ελλάδα συνήθως συμβαδίζουν με τις αντίστοιχες στην Ιταλία όπου επικρατούν παρόμοιες περιβαλλοντικές συνθήκες, η συσχέτιση αυτή εξαφανίζεται στις χρονιές εθνικών εκλογών στην Ελλάδα!

Εκλογές χωρίς μεγάλες πυρκαγιές ήταν μόνο αυτές που έγιναν το 1989 – 90 με τις διαδοχικές προσφυγές στην κάλπη και το 1996 όταν προκηρύχθηκαν αιφνιδιαστικά χωρίς να προλάβει να υπονομευθεί η συνοχή του μηχανισμού δασοπυρόσβεσης. Ενας πολύ συντηρητικός υπολογισμός μόνο του οικονομικού κόστους των επιπλέον καμένων εκτάσεων σε χρονιές εκλογών αγγίζει τα 7 δισ. ευρώ για την περίοδο 1955 – 2007.

Μια τεράστια καταστροφή συνέβη το προεκλογικό καλοκαίρι του 2007, όταν η πυρκαγιά στην Ηλεία βρήκε πολλούς κυβερνητικούς υπεύθυνους να μιλούν σε κομματικές συγκεντρώσεις, ο στρατός άργησε πολλές μέρες να κινητοποιηθεί ενδεχομένως και για να μην θυμίσει άλλες εποχές διαφορετικής προεκλογικής «χρησιμοποίησής» του και ο χρόνος των επιτελικών συσκέψεων μοιραζόταν ανάμεσα στις επιχειρησιακές απαιτήσεις της κατάσβεσης και των επικοινωνιακών αναγκών της εκλογικής συγκυρίας.

Πολλοί φοβούνται ότι δεν αποκλείεται να ξαναδούμε να εκτυλίσσεται το ίδιο σενάριο και αυτό το, πιθανότατα προεκλογικό, καλοκαίρι, εκτός και αν κάτι αλλάξει άμεσα και ριζικά. Πέρα από τα επικοινωνιακά ευχέλαια που δύσκολα κλονίζουν την αποφασιστικότητα των εμπρηστών, η κυβέρνηση μαζί με όλα τα κόμματα πρέπει να σχεδιάσει και να εφαρμόσει μια πολιτική αυστηρής επιτήρησης δασικών περιοχών και μόνιμης διαφύλαξης του χαρακτήρα τους. Για να αποδείξει ότι το εννοεί μπορεί να προχωρήσει τώρα σε μαζικές κατεδαφίσεις κτισμάτων που ανεγέρθηκαν στα δάση που κάηκαν σε προηγούμενα έτη. Παράλληλα, για να αποφύγει την προεκλογική συναλλαγή στον αποχαρακτηρισμό δασικών περιοχών μπορεί να διατάξει την παύση έκδοσης των σχετικών αποφάσεων από τώρα έως και δύο μήνες μετά τις εκλογές.

Η ταυτότητα όσων κερδίζουν από τον εμπρησμό των δασών μπορεί εύκολα να εντοπιστεί αν δημοσιεύεται στο Διαδίκτυο ο ονομαστικός πίνακας ιδιοκτητών των δασικών εκτάσεων, καθώς και όλες οι άδειες ανέγερσης που εκδίδονται σε αυτές. Υπάρχει επίσης τρόπος για να μειωθούν τα κίνητρα μελλοντικών εμπρησμών: Οταν καίγεται μια δασική περιοχή για οποιονδήποτε λόγο και αιτία, να επιβάλλεται εισφορά σε όλους τους ιδιοκτήτες των καμένων εκτάσεων ίση με την αξία που θα αποκτούσε η γη εάν οικοπεδοποιείτο. Οποιος δεν θέλει ή δεν έχει να πληρώσει, θα μεταβιβάζει αυθωρεί την έκτασή του υπέρ του Δημοσίου στο πλαίσιο αναγκαστικής απαλλοτρίωσης. Ετσι εξαλείφεται το περιθώριο κερδοσκοπίας των οικοπεδοφάγων και το Δημόσιο θα έχει τόσο την κυριότητα όσο και τα χρήματα για μια πραγματική επανάκτηση του δάσους που τώρα διατυμπανίζει μεν στα λόγια, αλλά σπανίως κάνει και στην πράξη.

Το ερώτημα, βέβαια, είναι γιατί η σημερινή να είναι η πρώτη κυβέρνηση που θα κάνει κάτι τέτοιο και ενδεχομένως το πληρώσει εκλογικά; Το μόνο που μπορούμε να ελπίζουμε είναι ότι καθώς οι πολίτες ενημερώνονται για το πρόβλημα και τη λύση του, η συμπεριφορά τους θα αλλάξει και αυτό θα υποχρεώσει την κυβέρνηση να αναθεωρήσει την επαναλαμβανόμενη ψηφοθηρική αριθμητική.

No related posts.

Ένα βιβλίο/κόμικ (που διατίθεται στα γαλλικά, στα γερμανικά και στα αγγλικά), φτιαγμένο από το ETH και δουλεμένο πάνω σε μία σύλληψη των Jacques Herzog, Pierre de Meuron και Manuel Herz, προσπαθεί να βρει προβλήματα/λύσεις/απαντήσεις σε θέματα αστικού σχεδιασμού, πολεοδομικής/αρχιτεκτονικής σκέψης, κοινωνικής αντίληψης.

Μερικές πληροφορίες από το anArchitecture:

Basel’s metropolitan area is spanning across three countries, spread over nine administrative regions and consisting of more than 200 communities, each having their own regulations, planning guidelines, and development aims. Any coordinated effort for a regional plan and concerted urban development seems futile and is quickly dissolved in an intricate web of administrative obstacles and organizational incompatibilities.

The comic book’s goal is to tackle the unwieldy topics of urban research: What determines a city? What shapes its quality? What are the challenges for tomorrow’s cities? Whereas the comic book examines the metropolitan area of Basel, it raises problems comparable to other cities.

Related posts:

1. the courtyard house by studio junction inc.
2. στέγη γραμμάτων και τεχνών by Architecture Studio

Τι γυρεύει μια καμηλοπάρδαλη στην… κουζίνα ενός αρχιτέκτονα; Είναι το ζώο που επέλεξε ο Αλέξανδρος Τομπάζης για να ξετυλίξει το κουβάρι της ζωής του και να μιλήσει για την αρχιτεκτονική, που διακονεί επί 45 χρόνια, εντός και εκτός των ελληνικών συνόρων.

Η καμηλοπάρδαλη τον γοητεύει γιατί «έχει τέσσερα πόδια που πατούν στη γη. Δεν πετά ώστε να προλαβαίνει να αφομοιώνει. Καμιά φορά μοιάζει σαν να έχει ακόμα και κάποια αστάθεια. Αλλά πατά σταθερά. Εχει χρόνο να απορροφά τις ουσίες της γης, τις ανάγκες και την πραγματικότητα, είτε αυτή είναι λάσπη είτε το ανθόσπαρτο λιβάδι, χωρίς να το ισοπεδώνει με το βάρος της. Εχει το κεφάλι της ψηλά στον ουρανό. Εκεί βρίσκει την τροφή της, δεν έχει ανάγκη να σκύψει. Βλέπει μακριά, έχει όραμα (…). Κάπου στο μεταξύ έχει και μια καρδιά».

Με αυτόν τον αλληγορικό τρόπο περιγράφει την άποψή του για την αρχιτεκτονική στο τελευταίο βιβλίο του με τίτλο «Η όμορφη καμηλοπάρδαλη».

Η δική του πρώτη αγάπη ήταν η ζωγραφική και παραμένει ώς σήμερα το καταφύγιό του μετά την ένταση της δουλειάς. Αλλαξε ρότα, όπως εξομολογείται, ακολουθώντας τις υποδείξεις ενός δασκάλου του, που τον έστρεψε προς την αρχιτεκτονική, αυτό το «συναρπαστικό παιχνίδι λογικής και αισθημάτων». Γεύτηκε, πάντως, τις αντιξοότητες.

Γράφει στο βιβλίο: «Μέσα στο χάος της ελληνικής πραγματικότητας θέλει πολύ κουράγιο και κέφι για να συνεχίζεις να συνδυάζεις το όνειρο με το εφικτό, να πείθεις, να καταφέρνεις να ολοκληρώνεις αυτό που ονειρεύτηκες και να μην αποτραβιέσαι ρίχνοντας την ευθύνη της απομόνωσής σου στους άλλους».

Κοινά σημεία της αρχιτεκτονικής με την καμηλοπάρδαλη εντοπίζει ο Αλέξανδρος Τομπάζης και τη χρησιμοποιεί ως αφορμή για να ξεδιπλώσει τα βιώματά του στο τελευταίο του βιβλίο Το νέο του βιβλίο ήταν η αφορμή για την κουβέντα μας. Ξεκινώντας από την παρατήρηση ότι η αρχιτεκτονική στην Ελλάδα είχε γνωρίσει στο παρελθόν καλύτερες ημέρες, ο Αλέξανδρος Τομπάζης επισημαίνει: «Η αρχιτεκτονική είναι ο χώρος όπου διαδραματίζεται η ζωή του ανθρώπου. Είναι το δοχείο της ζωής μας. Εξ αυτού είναι φυσικό η αρχιτεκτονική και κατ’ επέκταση οι δημιουργοί της, δηλαδή οι αρχιτέκτονες, να ακολουθούν. Πιστεύω ότι όπως η ζωή στην εποχή μας χαρακτηρίζεται από έναν πλουραλισμό, μια εμπορευματοποίηση, αξίες με τις οποίες ίσως να μη συμφωνούμε όλοι, αλλά κι ένα χάος, το αντίστοιχο συμβαίνει και στην αρχιτεκτονική. Μέσα σ’ αυτό το χάος όμως υπάρχουν πολλά ελπιδοφόρα μηνύματα καλής δουλειάς από νεότερους συναδέλφους, όπως έδειξαν και οι δύο πρόσφατες εκθέσεις του Ελληνικού Ινστιτούτου Αρχιτεκτονικής στο Μουσείο Μπενάκη».

Εντοπίζει, ωστόσο, τη δυσαρέσκειά του σε δύο τουλάχιστον σημεία. Το πρώτο αφορά τις παρεμβάσεις σε υπάρχοντα κτίρια. Σημειώνει με νόημα ότι στη Γερμανία υπάρχουν νόμοι που προστατεύουν την πνευματική ιδιοκτησία του αρχιτέκτονα σε ένα έργο που χαρακτηρίζεται σημαντικό. Το δεύτερο αναφέρεται «στον απεριόριστο και άνευ όρων θαυμασμό των νέων σε αρχιτέκτονες που είναι παγκόσμια γνωστοί και ανήκουν στο star system». Αποδίδει την τελευταία διαφωνία του στο χάσμα γενεών και δηλώνει πως στενοχωριέται όταν μπαίνει σε ένα χώρο και βλέπει νέους συναδέλφους να δουλεύουν μπροστά στον υπολογιστή, χωρίς ούτε ένα χαρτί. «Είναι σαν να μην υπάρχει πια χέρι. Σαν να υπάρχει περισσότερο μυαλό παρά ψυχή», παρατηρεί. Και καταλήγει: «Ισως τα γεννήματα των δύο τελευταίων δεκαετιών να χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να αξιολογηθούν».

Μας ξαφνιάζει ευχάριστα ο Αλέξανδρος Τομπάζης γιατί ανάμεσα στα πολλά έργα του, στην Ελλάδα αλλά και το εξωτερικό, ξεχωρίζει ως το πιο αγαπημένο «παιδί του» το συγκρότημα κατοικιών στους παλιούς στρατώνες κατά μήκος ενός καναλιού στο κέντρο του Αμστερνταμ. Πρόγραμμα του 1988, υλοποιήθηκε από πολυεθνική ομάδα αρχιτεκτόνων. Αγνωστοι μεταξύ τους, δούλεψαν μαζί για μια εβδομάδα και στη συνέχεια παρουσίασαν το έργο στο κοινό. Λίγα χρόνια αργότερα, όταν η κατασκευή ολοκληρώθηκε, οι ένοικοι άνοιξαν τα σπίτια στο κοινό. «Ηταν μια ηλιόλουστη ημέρα και αυτό βοήθησε ώστε να έχουμε 10.000 επισκέπτες», θυμάται ύστερα από μια εικοσαετία.

Η πρώτη επαφή του με τη βιοκλιματική αρχιτεκτονική ήρθε στη δεκαετία του ’50, μέσα από την επίσκεψή του στο αμερικανικό περίπτερο στην έκθεση Θεσσαλονίκης. Είναι, άλλωστε, το σήμα κατατεθέν σε όλες τις δημιουργίες του, από το εξοχικό της οικογένειας στην Τράπεζα Αιγιαλείας, έργο του 1977, που φέρει την ονομασία «Ηλιος 1» και είναι το πρώτο στη χώρα μας που αξιοποίησε την ηλιακή ενέργεια.

Ενα κεφάλαιο της δουλειάς του, που ήρθε στο προσκήνιο με αφορμή την πρόσφατη κατασκευή του ιερού προσκυνήματος στη Φατίμα της Πορτογαλίας, είναι η ενασχόλησή του με χώρους θρησκευτικής λατρείας. Ισως να ευθύνεται η επίσκεψή του που είχε κάνει ως φοιτητής στο μοναστήρι της Λα Τουρέτ, έργο του κορυφαίου αρχιτέκτονα Λε Κορμπιζιέ. Εξομολογείται πως οι προκλήσεις είναι πολλές, αφού «σε κανένα άλλο κτίριο το άυλο και το υπερβατικό δεν έχουν τέτοια σημασία».

Κοινό γνώρισμα των κτιρίων του είναι οι καθαροί όγκοι και οι λιτές γραμμές. Διακηρύσσει άλλωστε πως «Less is beautiful», παραφράζοντας τον Mies van der Rohe που υπογράφει τη φράση-φετίχ του μοντερνισμού στην αρχιτεκτονική «Less is more». Θυμάται με αγάπη ότι παλιότερα ο αείμνηστος Γ. Κανδύλης, όντας κριτής σε κάποιο διεθνή διαγωνισμό, κάλεσε τα υπόλοιπα μέλη της επιτροπής να προσέξουν το έργο που είχε υποβάλει ένας Ιάπωνας. Οταν ανοίχθηκαν τα στοιχεία του μελετητή διαπίστωσαν πως επρόκειτο για την πρόταση του… Αλέξανδρου Τομπάζη!

Related posts:

1. συνέντευξη Bernard Tschumi για το νέο μουσείο ακρόπολης
2. συνέντευξη των νικητών upto35
3. αλέξανδρος βασμουλάκης

Οι εκδόσεις LIBRO σας προσκαλούν στην παρουσίαση του βιβλίου ΨΗΦΙΑΚΟΣ ΤΟΠΙΚΙΣΜΟΣ του ΔΗΜΗΤΡΗ ΠΑΠΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΥ την Πέμπτη 28 Mαΐου 2009, ώρα 8 μ.μ.στο ZEON Σαχτούρη 8-10, Πλατεία Κουμουνδούρου.

Για το βιβλίο θα μιλήσουν οι:

ΠANAΓIΩTHΣ TOYPNIKIΩTHΣ, Kαθηγητής E.M.Π.
ΡΕΝΑ ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΔΟΥ, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Α.Π.Θ.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΕΒΑΣΤΑΚΗΣ, Επίκουρος Καθηγητής Ε.Μ.Π.
ΕΛΕΝΗ ΚΑΛΑΦΑΤΗ, Αρχιτέκτονας, Δρ. Ιστορικός
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΦΑΤΟΥΡΟΣ, Ομότιμος Καθηγητής Α.Π.Θ.

Στην αφετηρία των σκέψεων για τον ψηφιακό τοπικισμό βρίσκεται μια απορία: οι ψηφιακές τεχνολογίες, όσο και αν αναγγέλλονται ως τεχνολογική επανάσταση και ρήξη με το υπάρχον, στην πράξη εντάσσονται στο υπάρχον (τοπικό) μεταβάλλοντάς το, στην αρχή σταδιακά και σε βάθος χρόνου ριζικά; Καθώς οι απόψεις υπέρ ή κατά των «νέων τεχνολογιών» έδιναν μεταξύ τους σκληρές μάχες, σε ένα φαντασιακό πεδίο που οι ίδιες είχαν ορίσει, το έδαφος που τις φιλοξενούσε άλλαζε στην υλικότητα του, ακριβώς λόγω των ψηφιακών τεχνολογιών. Η ενασχόληση με αυτό το «έδαφος», το μεταβαλλόμενο «τοπικό», παρουσιάζει μεγαλύτερο ενδιαφέρον από την συμμετοχή στη διαμάχη.

Απέναντι στο μεταβαλλόμενο τοπικό, κάθε προσπάθεια του αρχιτεκτονικού σχεδιασμού να συγκροτήσει από τα πριν μια συνολική θεώρηση αυτής της νέας κατάστασης πραγμάτων, ώστε να προτείνει μια σταθερή μορφή αρχιτεκτονικού έργου, μοιάζει αδιέξοδη. Η μόνη διέξοδος είναι να σκεφτεί την ίδια την μεταβολή του τοπικού, μέσα από τις ψηφιακές τεχνολογίες. Να σχεδιάσει τις συνθήκες αλλαγής του έργου και όχι την ύστατη αρχιτεκτονική μορφή του όταν αυτή η αλλαγή έχει συντελεστεί. Δηλαδή, να σκεφτεί την νέα συνθήκη ύπαρξης του δικτυακά πλέον υφιστάμενου τοπικού.

Την νέα ένταση μεταξύ τοπικής και δικτυακής ταυτότητας επιχειρεί ο συγγραφέας να προσεγγίσει σε θεωρητικό και σχεδιαστικό επίπεδο.

Ο Δημήτρης Παπαλεξόπουλος είναι αρχιτέκτονας και γεννήθηκε στην Αθήνα το 1953. Διδάσκει στη Σχολή Αρχιτεκτόνων του Ε.Μ.Π. Εισηγήσεις του σε συνέδρια και συμμετοχές του σε ερευνητικά προγράμματα αναφέρονται στον χώρο και την τεχνολογία, την διαμόρφωση τεχνικής σκέψης καθώς και τις εφαρμογές των τεχνολογιών της πληροφορίας στην αρχιτεκτονική. Διατηρεί δικό του αρχιτεκτονικό γραφείο. Τα αρχιτεκτονικά έργα του περιλαμβάνουν νέα κτίρια και ανακαινίσεις παλαιών στον δημόσιο και ιδιωτικό τομέα. Πρόσφατα έργα του αναφέρονται στον σχεδιασμό κτιρίων που παρουσιάζουν ένταση ένταξης των τεχνολογιών της πληροφορίας.

No related posts.

Η χαρτογράφηση Αθήνας και Αττικής από τους Ερνέστο Κούρτιους και Ιωάννη Κάουπερτ το διάστημα 1875-1894 εξακολουθεί και σήμερα να αποτελεί πολύτιμη πηγή πληροφοριών κυρίως για τα αρχαία κατάλοιπα και ίχνη. Ο εκδοτικός οίκος «Μέλισσα» και η «Αττική Οδός Α.Ε.» προχώρησαν σε συλλεκτική έκδοσή τους με εισαγωγικά κείμενα του Μανόλη Κορρέ. «Εδώ το σταυροδρόμι, εκεί το πανδοχείο, πιο πέρα το αγρόκτημα με τη μισογκρεμισμένη μάντρα και την ανοικτή δεξαμενή, κατόπιν το κατέβασμα ενός χειμάρρου, η δροσερή πλευρά της λαγκαδιάς και στο τέρμα της ανηφοριάς το ξωκλήσι με τα ξερικά αμπελάκια και τη βαθύσκιωτη συκιά».

Τις εικόνες που περιέγραψαν ο Σατωμπριάν (Οδοιπορικόν), ο Αντερσεν (Ταξίδι στην Ελλάδα), ο Ροΐδης (Περίπατοι στην Αττική) και ο Καμπούρογλου (Ο Αναδρομάρης) ανακαλύπτεις στους Χάρτες της Αττικής του 18ου και 19ου αιώνα, ακολουθώντας τα ίχνη των σύντομων διαδρομών που έπαιρναν οι άνθρωποι για να επιστρέψουν κατάκοποι το βράδυ στο σπίτι. Αποτυπώματα μιας εποχής που έσβησαν από τη σύγχρονη εκμετάλλευση. Τότε που η οδός Μεσογείων άρχιζε από τη ΝΑ γωνία της πλατείας Συντάγματος και ανηφόριζε προς τον Κήπο έχοντας όλα κι όλα δώδεκα σπίτια. Πιο κάτω το Μέγαρο της Δούκισσας Πλακεντίας (σήμερα Βυζαντινό Μουσείο) χωρίς το νοσοκομείο «Ευαγγελισμός», με αδόμητη ολόκληρη τη νυν Βασ. Σοφίας. Στην περιοχή του μαιευτηρίου «Ελενα» επί της οδού Βουρνάζου μετρούσες κάποιες παλιές αγροικίες, ενώ την οδό Αλεξάνδρας και Δεριγνύ στόλιζαν κήποι και στο Πεδίον του Αρεως έβλεπες να γίνονται στρατιωτικές ασκήσεις.

Αυτή την Αθήνα, με τα χωριά της, το Μαρούσι, το Χαλάνδρι και την Κηφισιά και πολύ περισσότερα ορατά μνημεία περιγράφουν οι «Χάρτες της Αττικής» του Ερνέστου Κούρτιου και Ιωάννου Κάουπερτ, που δημοσιεύθηκαν από τις εκδόσεις «Μέλισσα» και την Αττική οδό Α.Ε. με εισαγωγικά κείμενα, μεταφράσεις και σχόλια του αν. καθηγητή του ΕΜΠ Μανόλη Κορρέ.

Οι Χάρτες αυτοί, που αποτελούν την πιο πολύτιμη πηγή γνώσης για την πόλη των Αθηνών και για τα περίχωρά της, από τον Πειραιά και την Ελευσίνα μέχρι την Κηφισιά και το Σούνιο, σχετίζονται με την ίδρυση του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου στην Αθήνα και τον Ερνέστο Κούρτιους, έναν σπουδαίο μελετητή της αθηναϊκής ιστορικής τοπογραφίας και ανασκαφέα της Ολυμπίας. Ο Κούρτιους φρόντισε να δοθεί άδεια το 1875 σε έναν από τους σπουδαιότερους τοπογράφους και χαρτογράφους της εποχής, τον Ιωάννη Κάουπερτ, 53 ετών τότε, να αρχίσει την τοπογράφηση του Πειραιά και του Λεκανοπεδίου.

Κι ενώ «το έργο προχωρούσε καλώς, φάνηκε ότι τα οικονομικά μέσα του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου δεν επαρκούσαν. Μόνο για τη χαρτογράφηση του Λεκανοπεδίου είχε εκτιμηθεί δαπάνη 28.000 μάρκων (εκείνων των χρόνων)». Ετσι, την άνοιξη του 1876 το πρωσικό υπουργείο Παιδείας ενέκρινε ένα σεβαστό ποσόν για την ολοκλήρωση των εργασιών. Ο Κάουπερτ σε συνεργασία με τον Κούρτιους προχώρησαν και στη συμπλήρωση των χαρτών, προσθέτοντας τις αρχαιότητες και τα λοιπά κατάλοιπα.

Αν και η πρόοδος της γεωδαισίας και της χαρτογραφίας τον 19ο αιώνα ήταν μεγάλη, η εργασία πεδίου παρέμενε κοπιώδης. «Απαιτούσε πεζοπορία σε έδαφος παντός είδους για την προσεκτική εκλογή και εγκατάσταση ενός τριγωνομετρικού δικτύου απαρτιζόμενου από αμετακίνητα, αμοιβαίως ορατά σημεία ή κορυφές του δικτύου, ιδρυμένα κατά προτίμηση επί των κορυφών λόφων, βουνών και ορέων». Ο εξοπλισμός ήταν βαρύς και η μεταφορά του γινόταν με μουλάρια.

Η χαρτογράφηση της Αττικής έγινε από το 1875-1894 από άριστους επιστήμονες της Τοπογραφικής Υπηρεσίας του πρωσικού στρατού με επικεφαλής, βέβαια, τον Κάουπερτ. Η έκδοση των χαρτών έγινε τμηματικά μέχρι το 1904. Στον Ειδικό Χάρτη Αττικής περιλαμβάνονται πληροφορίες σχετικά με τα γεωφυσικά στοιχεία, τους οικισμούς, τους δρόμους, τα λιμάνια, τα λατομεία, τις καλλιέργειες, τα δάση κ.ά. Επίσης, καταγράφονται πάσης φύσεως μνημεία, ακόμη και διάσπαρτοι αρχαίοι λίθοι, τάφοι, υδραγωγεία και ίχνη οικισμών.

«Οι Χάρτες της Αττικής ουδέποτε ξεπεράστηκαν», πιστεύει ο Μαν. Κορρές. «Σήμερα η αρχαιολογική επισήμανση των Χαρτών εξακολουθεί να αποτελεί πολύτιμη πηγή πληροφοριών, ειδικότερα για τη μελέτη του αρχαίου οδικού δικτύου σε μέρη απομακρυσμένα από τις περιοχές της σύγχρονης οικοδομικής δραστηριότητας και της συναρτημένης με αυτήν αρχαιολογικής παρακολούθησης. Στις ράχες και τις λαγκαδιές των βουνών της Αττικής και σε απάτητα υψώματα σημειώθηκαν τότε ίχνη που έκτοτε λησμονήθηκαν».

No related posts.

Μια πολυτελής έκδοση του υπουργείου Πολιτισμού με τίτλο «Η Οθωμανική Αρχιτεκτονική στην Ελλάδα», παρουσιάστηκε σήμερα στο αμφιθέατρο του ΥΠΠΟ. Το βιβλίο είναι το αποτέλεσμα σημαντικού διεπιστημονικού εγχειρήματος και συνεργασίας των υπηρεσιών της Διεύθυνσης Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Αρχαιοτήτων για την Οθωμανική Αρχιτεκτονική και έχει στόχο την ανάδειξη του οθωμανικού μνημειακού πλούτου στην Ελλάδα, καθώς και την προβολή του έργου προστασίας και συντήρησης σε όλα αυτά τα κτίσματα.

Η οθωμανική παρουσία και δραστηριότητα στον ελλαδικό χώρο έχει επηρεάσει και τον εικαστικό χαρακτήρα και μετείχε στη διαμόρφωση της αρχιτεκτονικής φυσιογνωμίας πολλών τόπων.

Ο τόμος διαρθρώνεται σε τρία μέρη. Το πρώτο αποτελείται από τρία εισαγωγικά κεφάλαια, εκ των οποίων το πρώτο δίνει ιστορικές πληροφορίες για την Οθωμανική αυτοκρατορία στον ελλαδικό χώρο. Στο δεύτερο μέρος περιγράφονται τα μνημεία ανά γεωγραφική περιοχή. Το τρίτο και τελευταίο μέρος του τόμου, κλείνει με χρονολόγιο και γλωσσάρι για τους αρχιτεκτονικούς κυρίως όρους που χρησιμοποιούνται στο κείμενο και πιθανόν να δυσκολεύουν το μη ειδικό αναγνώστη.

Πολύτιμος αρωγός στο οδοιπορικό αυτό, υπήρξε ο Οθωμανός περιηγητής Εβλιγιά Τσελεμπί, ο οποίος, κατά τον 17ο αιώνα, ταξίδεψε στις πόλεις της οθωμανικής αυτοκρατορίας και έδωσε την περιγραφή πολλών μνημείων. Η μαρτυρία του έχει θεωρηθεί υπερβολική ή μη ακριβής, αλλά σε κάποιες περιπτώσεις αποτελεί πλούσια δεξαμενή πληροφοριών, η οποία σε συνδυασμό με άλλες πηγές, ιστορικές, αρχειακές, αρχαιολογικές βοηθά τον ερευνητή στην ταύτιση και χρονολόγηση των μνημείων.

Related posts:

1. εκδόσεις πατάκη στην οδό πειραιώς by αλεξάνδρα καλλίρη
2. σύγχρονη αρχιτεκτονική στο αστικό περιβάλλον
3. συν-αθροίσεις στην τεχνόπολη

“Κανένας αρχιτέκτονας πρόσφατα δεν εργάστηκε τόσο πολυμήχανα πάνω στη λειτουργία της αστικής ασφάλειας ή δεν ασπάστηκε τόσο αδίστακτα το επιγενόμενο frisson όσο ο τιμημένος με το Βραβείο Pritzker του Λος Άντζελες, Frank Gehry, ένας από τους βασικούς imagineers (με την έννοια της disney) της νέας λατρείας που σφράγισε τη δεκαετία του 1990. Έχει μια ιδιαίτερη έφεση στην πολυσυλλεκτικότητα, όχι απλώς ανάμεσα στα παλαιότερα, ασαφώς ριζοσπαστικά και τα σύγχρονα, στη βάση τους κυνικά στυλ.”

Κάπως έτσι ξεκινάει την κριτική του ο διάσημος αμερικάνος και συνεχίζει λέγοντας:

“Και όμως, το πιο καλό χαρτί που παίζει ο Gehry ίσως να είναι απλώς και μόνον ότι εκμεταλλεύεται απροκάλυπτα ορισμένα ακατέργαστα αστικά περιβάλλοντα, και ενσωματώνει κραυγαλέα στο έργο του τις πιο κοφτερές τους αιχμές και τα θρύψαλά τους ως ισχυρά αναπαραστασιακά στοιχεία.”

Για να καταλήξει στο θέμα της εσωστρέφειας με τις προεκτάσεις που ο ίδιος προσθέτει λέγοντας:

“Ένα πολύ πρώιμο παράδειγμα του νέου αστικού ρεαλισμού του Gehry ήταν η λύση που έδωσε το 1964 στο πρόβλημα της ένταξης υψηλών αξιών ακινήτων και πολυτελών χώρων στις υποβαθμισμένες γειτονιές. Το δικό του Danziger Studio στο Χόλλυγουντ είναι ένα πρωτόποριακό παράδειγμα που ενέπνευσε ένα ολόκληρο είδος από “stealth houses” στο Λος Άντζελες, που απέκρυπταν τις πολυτελείς τους αρετές με προσόψεις προλεταριακές ή γκανγκστερικές. [...] Τα περιτειχισμένα συγκροτήματα και οι περιτειχισμένες πόλεις του Gehry, με άλλα λόγια, προσφέρουν πολύ δυνατές μεταφορές για την απόσυρση από τον δρόμο και την εσωστρέφεια του χώρου που χαρακτήρισε την αντίδραση των σχεδιαστών απέναντι στις ταραχές των πόλεων της δεκαετίας του 1960.”

Danziger Studio

Danziger Studio

Οι προβληματισμοί του Davis προστέθηκαν στην αντίληψη που κυριαρχεί περισσότερο στην επαρχία περί αυλής και ημι_δημόσιου/ημι_ιδιωτικού χώρου του σπιτιού, τουλάχιστον της επαρχίας που εγώ βίωσα και αυτής που θεωρεί δεδομένο και αυτονόητο το σπίτι (όπως περίπου στα αμερικάνικα προάστια) να έχει την αυλή στον δρόμο, ανοιχτή, προσβάσιμη και με οπτική επαφή στη γειτονιά, στο πεζοδρόμιο, στην κίνηση και στην υπόλοιπη ζωή της πόλης. Όχι πως δεν υπάρχουν διαβαθμίσεις ιδιωτικότητας και στους ανοιχτούς χώρους, όπως και στον τρόπο χειρισμού των ανοιγμάτων, όπου κανένα πρόβλημα δεν υπάρχει στο να στραφούν μεγάλα στον δρόμο.

Τέλος, ήρθε το courtyard house στον Καναδά. Που είναιπολύ ενδιαφέρον, με υπέροχες ποιότητες σε όλες τις διαστάσεις και στις μορφές του, που είναι όμως εσωστρεφές. Που γυρίζει την πλάτη του στον δρόμο, στον δημόσιο χώρο, στην πόλη τελικά.

Related posts:

1. scanscape

Ίταλο Καλβίνο, Κάτω απ’τον Ιαγουάρο Ήλιο.

Εκεί που η ζωή μας μοιάζει αρκετά προδιαγεγραμένη ανάμεσα στην συνήθεια και τις προσωπικές ρουτίνες μας, τις διαδρομές που επιλέγουμε να διανύσουμε ανάμεσα στους κόμβους της καθημερινότητας, την δουλειά το σπίτι τα μέρη τα αγαπημένα ή τις έκτακτες υποχρεώσεις, συμβαίνει κάτι και μας βγάζει εκτός προορισμού. Δεν αναφέρομαι στις αλλαγές διαδρομής ή σε νέα σημεία, ούτε σε βόλτες και περιπλανήσεις αντίθετα, μιλάω για κάτι εσωτερικό. Όταν μέσα από την συνήθεια και το αναμενόμενο, ξεπροβάλλει το απροσδόκητο και η έκπληξη. Όταν αυτό που συμβαίνει μας ταξιδεύει σαν πύλη στον χωροχρόνο κάπου αλλού, σε μια άλλη τοποθεσία και μια άλλη εποχή. Η υπερπραγματικότητα της καθημερινής ζωής. Ή μάλλον η πραγματικότητα σαν υπερκείμενο της ζωής μας… Άλλοτε είναι ένας ήχος, άλλοτε μια μουσική, ή μια μυρωδιά. Μπορεί να είναι ένα φαγητό που μαγειρεύει κάποιος και γεμίζει τον ακάλυπτο, ή το άρωμα μιας παρουσίας που δεν πρόλαβες να δεις. Άλλοτε, οι καμπάνες στο μοναστηράκι που διαλύουν διακοσίων χρόνων προσπάθειες και μητροπολιτικές φαντασιώσεις, και η πόλη γίνεται πάλι ένα μικρό χωριό με την εκκλησία να ορίζει οπτικά και ηχητικά τα βήματα σου… Ή, μια παρέα μουσικών, που σαν αυτούς που ξεγέλασαν και τον Ίταλο Καλβίνο, σε παίρνουν μαζί τους για ένα ταξίδι στη μνήμη και την πόλη.

No related posts.

Όπως το τοπίο του Los Angeles -προνοητικά (;)- όταν ξέσπασαν οι ταραχές του 1992, όπως εκείνο του σημερινού Λονδίνου με τις 500+ κάμερες να καταγράφουν τη φιγούρα σου καθημερινά, όπως αυτό που βιώσαμε τα τελευταία χρόνια και στην δικιά μας ιδιαίτερη μητρόπολη -ελέω πορειών φοιτητών. Σε κάθε περίπτωση, όπως τα περισσότερα σύγχρονα αστικά τοπία.

Οι ταραχές που ακολούθησαν το σάββατο της έκτης του δεκέμβρη θύμισαν εκείνες του Los Angeles, το 1992. Που ακολούθησαν την αθώωση των 4 αστυνομικών που ξυλοκόπησαν τον μαύρο μοτοσικλετιστή Rodney King. Γεγονός που και σε αυτήν την περίπτωση μοιάζει σαν απλά να ξεχείλισε το ποτήρι. Οι ομοιότητες πολλές, όπως και οι διαφορές. Το LA βρισκόταν για 6 συνεχόμενα βράδια σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης, εμπρησμοί, λεηλασίες, επιθέσεις και 53 νεκροί συμπληρώνουν το σκηνικό. Το μεγάλο κύμα των μεταναστών, η οικονομική ύφεση, η φτώχεια, η ανεργία και η άνιση αντιμετώπιση των πολιτών από την αστυνομία θεωρούνται οι κύριοι λόγοι που είχαν σαν αποτέλεσμα το εμπορικό -και ανοχύρωτο- κομμάτι της πόλης του LA να υποστεί ζημιές που υπολογίστηκαν κοντά στο 1 δισ. δολλάρια.

Όπως εξηγεί ο Mike Davis στο βιβλίο του “Πέρα από το Blade Runner, Αστικός έλεγχος -  Η οικολογία του φόβου” οι κορυφαίοι μεγαλοϊδιοκτήτες γης του LA σε συνεργασία με τις αρχές και χωρίς να υπάρξει δημόσιος διάλογος/αντίλογος και ύστερα από την προειδοποίηση της αστυνομίας ότι “επίκειται μια μαύρη πλημμύρα να ξεχειλίσει το κέντρο της πόλης”, αποφασίζουν τη μεταστέγαση των τραπεζών και των γραφείων των μεγαλύτερων επιχειρήσεων σε έναν νέο χρηματοοικονομικό τομέα. Σε ένα σαρωμένο τοπίο -scanscape- προφυλαγμένο από ανισόπεδες διαβάσεις, μεγάλες λεωφόρους (“πίσω από έναν προμαχώνα από βαθμιδωτές περιφράξεις, τσιμεντοκολώνες και τείχη από αυτοκινητόδρομους”), σαρωμένο κάθε στιγμή από εκατοντάδες κάμερες, με δυνατότητα αποκλεισμού των περισσότερων τρόπων που οδηγούν στην καρδιά του νέου χρηματοοικονομικού κέντρου, ιδιωτικοποιώντας ριζικά τον δημόσιο χώρο του downtown.

Στο δικό μας downtown, στο ελληνικό, πολύχρωμο downtown οι κάμερες υπάρχουν και λειτουργούν με τρόπους περίεργους. Παρακολουθώντας την πορεία αλλά μην μπορώντας ποτέ να εντοπίσουν τους κουκουλοφόρους, καταγράφοντας παρανομίες (παρανομώντας) σε φοιτητές και μαθητές χωρίς να μπορούν να προσδιορίσουν ποιος και τι πραγματικά φταίει, γιατί αυτοί που βρίσκονται πίσω από τις κάμερες ποτέ δεν έμαθαν πώς και αν μπορούν αυτές να είναι όντως χρήσιμες.

Και οι οποίες δημιουργούν ένα ιδιόμορφο και με αμφιλεγόμενους σκοπούς puzzle της εικόνας της πόλης, όπου κομματάκι κομματάκι των -πλέον και στην ελλάδα- οικιακών μέσων προφύλαξης και των εκάστοτε βίντεο μπορείς να παρακολουθήσεις οποιαδήποτε πορεία, τυχαία ή όχι.

Διαβάστε επίσης:

Mike Davis: Το LA ήταν μόνο η αρχή. Εξεγέρσεις στις μητροπόλεις των ΗΠΑ, εκδόσεις futura.

Related posts:

1. περί εσωστρέφειας