Αρχικά θα ήθελα να σημειώσω ότι εδώ και σχεδόν 2 μήνες ζω στο Βερολίνο και για τα επόμενα 2 χρόνια θα διαβάζετε επί τω πλείστων άρθρα που σχετίζονται με τη συγκεκριμένη πόλη. Όχι μόνο επειδή είναι εύκολη η πρόσβαση σε ότι κινείται εδώ γύρω, απλά έχω την ανάγκη να μοιραστώ εμπειρίες και νέες εικόνες από ένα μέρος τόσο διαφορετικό και πολυδιάστατο, όπως το Βερολίνο..

Ακούγοντας συνέχεια συζητήσεις περί επαναχρησιμοποίησης κτιρίων και κατά πόσο υπάρχουν επιτυχημένες ή μη προσπάθειες τέτοιου είδους, θεωρώ ότι το συγκεκριμένο παράδειγμα αποτελεί μία από τις πιο όμορφες και μινιμαλιστικές λύσεις αυτού του αρχιτεκτονικού “προβλήματος”. Βρισκόμασε στο Kraftwerk, ένας πρώην ηλεκτρικός σταθμός που χτίστηκε το 1961. Στα 8.000 τ.μ. για πρώτη φορά φιλοξενείται η έκθεση “REALSTADT.Wünsche als Wirklichkeit” (Realstadt.Wishes Knocking on Reality’s Doors). 250 αρχιτεκτονικά και πολεοδομικά μοντέλα και 65 υποδειγματικά έργα του διαγωνισμού “National Prize for Integrated Urban Development and Baukultur”, που διοργανώθηκε το 2009 από το Ομοσπονδιακό Υπουργείο Μεταφορών, Δημοσίων Έργων και Αστικής Ανάπτυξης.

Έργα και προτάσεις για διάφορες πόλεις της Γερμανίας, όπως η Βρέμη, το Άαχεν ή το Βερολίνο. Περπατώντας ανάμεσα στις ενδιαφέρουσες προτάσεις και βλέποντας παράλληλα τον καθαρό κατασκευαστικό σκελετό ενός βιομηχανικού κτιρίου χωρίς εξεζητημένες αρχιτεκτονικές παρεμβάσεις δημιουργείται η αίσθηση ότι τα εκθέματα αλληλοσυμπληρώνονται με τον υπάρχοντα χώρο. Και για όσους δεν ενδιαφέορνται τόσο για τέτοιου είδους αρχιτεκτονικές πρακτικές, το θρυλικό club Tresor βρίσκεται στο ίδιο μέρος. Στο Βερολίνο όλα τα περιμένει κανείς..

Η World Press Photo είναι ένας ανεξάρτητος και μη κερδοσκοπικός οργανισμός, ο οποίος διοργανώνει κάθε χρόνο τον μεγαλύτερο και πιο διάσημο διαγωνισμό φωτογραφίας τύπου. Οι βραβευμένες φωτογραφίες συγκεντρώνονται σε μία περιοδεύουσα έκθεση που την επισκέπτονται πάνω από δύο εκατομμύρια άνθρωποι σε περίπου 45 χώρες σε όλο τον κόσμο. Αυτή τη στιγμή βρίσκεται στο Βερολίνο μέχρι και τις 25/10 στο σταθμό του S-Bahn Frierdrichstrasse. Επόμενοι προορισμοί: Ισπανία, Ιαπωνία, Αυστρία,… Οι φωτογραφίες πραγματικά όταν τις βλέπεις από κοντά σου κόβουν την ανάσα. Αν δεν θα έχετε την ευκαιρία να την επισκεφτείτε, δείτε τις φωτογραφίες στο site του οργανισμού.

Ο μαχητικός και κοινωνικά ευαισθητοποιημένος γάλλος αρχιτέκτων βάζει τάξη στο χάος φέρνοντας τα υλικά στα όριά τους. λίγο πριν από τη διάλεξή του στο Μέγαρο Μουσικής μιλάει στο ΒΗΜΑDECO.

Πολύ προτού τον συναντήσω είχα μια εικόνα για το έργο του: μοντέρνα σπίτια από μπετόν με τολμηρούς προβόλους, μια γέφυρα αλλόκοτης κατασκευής με διατομές που παραπέμπουν σε ράγα τρένου, ένα δημόσιο κτίριο με διασταυρούμενες κολόνες στην πρόσοψη και στο εσωτερικό. Στην πρώτη μας γνωριμία όμως με εντυπωσίασε το πάθος του. Ο βραβευμένος το 2006 με το Grand Prix National del’ Architecture μιλάει για τη δουλειά του μαχητικά, εμφατικά, χειρονομεί έντονα σαν πολιτικός, κάνει γκριμάτσες με τη ζωντάνια ενός διαπληκτισμού, θέλει να σε συνεπάρει. Φυσικά διαπληκτισμός δεν υπήρξε, απλώς ο Rudy Ricciotti έχει εγκαταλείψει πλήρως το πρότυπο του ψύχραιμου, ατάραχου επαγγελματία, ο οποίος σχεδόν αλεξιπτωτιστικά «σπέρνει» το ένα κτίριο μετά το άλλο, χωρίς να δίνει εξηγήσεις, θεωρώντας ότι η δουλειά μιλάει από μόνη της. Τα έργα του, αν και λιγοστά, διακρίνονται από μια ποιητική εμμονή στη λεπτομέρεια, στα υλικά, στον τρόπο κατασκευής. Η συνεχής αναζήτηση τρόπων για να υπερβεί το μπετόν τον εαυτό του και να δώσει ανοίγματα και προβόλους, πέρα από κάθε προηγούμενο, τον συνδέει όχι απλώς με την παράδοση των μοντερνιστών της Μεσογείου αλλά και με μια ιδιαίτερη σχολή θαρραλέου κατασκευαστικού πειραματισμού – στα χνάρια των Antonio Gaudi και Pier Luigi Nervi –, που πλέον έχει εκλείψει υπό το βάρος των πολλών εμπορικών αναθέσεων, της εφαρμογής έναντι της αναζήτησης.

Τα νέας τεχνολογίας υλικά επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζετε;

«Η εξέταση της φόρμας μέσα από την εξερεύνηση των υλικών έχει αποτέλεσμα την εμφάνιση μοναδικών σχημάτων-κτιρίων που κατακτούν παγκόσμιες πρωτιές. Τα έργα μου, που χρησιμοποιούν το υψηλής απόδοσης οπλισμένο με ίνες σκυρόδεμα (BetonFibreUltra-hautesPerformances ή BFUP), έχουν καινοτόμο χαρακτήρα και αποτελούν κατασκευαστική πρόκληση».

Στις προτάσεις σας για τον πύργο LouisVuitton (2006) και το Chateau Crozatier (2007) χρησιμοποιείτε διακοσμητικά μοτίβα. Τα θεωρείτε αντίδοτο απέναντι στον μινιμαλισμό;

«Η μανιέρα στην κατασκευή είναι γενικά ύποπτη, ειδικά όταν δεν έχουμε εξασκηθεί και εφαρμόσει το κύριο χαρακτηριστικό του μοντέρνου, τη ρήξη μέσω της ρήξης. Ο μοντερνισμός ως στυλ είναι ολοκληρωμένο έργο και άρα ξεπερασμένος. Το να είσαι μοντέρνος σήμερα είναι σαν να είσαι ο Ναπολέων στον 18ο αι. Για να είμαστε σοβαροί, πλέον μόνο η σύνθεση των γνώσεων μπορεί να αποτελέσει γόνιμη αισθητική και πολιτική θέση. Υποπτα δεν είναι τα διακοσμητικά στοιχεία αλλά η απουσία κατασκευαστικού λεξιλογίου».

Ποια η γνώμη σας για τον μινιμαλισμό;

«Ο μινιμαλισμός ήταν ένα λαμπρό καλλιτεχνικό κίνημα στα 60s-70s, που χρηματοδοτήθηκε από τη CIA για τη διάδοση του πολιτιστικού μοντέλου του Yankee στο εξωτερικό. Εν τούτοις δεν ήταν ούτε αισθητικό ούτε πολιτικό πρόγραμμα, αλλά μια σύνθεση μια αναπαράσταση του λευκού αγγλοσαξονικού και προτεσταντικού κόσμου. Δεν με εκπλήσσει το γεγονός ότι οι σημερινοί αρχιτέκτονες συμπεριφέρονται σαν άποικοι αυτού του κινήματος. Η μινιμαλιστική τέχνη ήταν ένα καταστρεπτικό κίνημα που έχει διαλύσει ένα μεγάλο κομμάτι από ολόκληρη την ευρωπαϊκή έκφραση. Αυτός είναι – εκ των υστέρων – ο καταστροφικός απολογισμός».

Σας ενδιαφέρει να δημιουργήσετε φουτουριστικά περιβάλλοντα;

«Ο φουτουρισμός είναι ένα παιχνίδι για καθυστερημένους εφήβους. Η πίστη σε τέτοιου είδους μυθολογίες υποδηλώνει απουσία κοινωνικής συνείδησης. Η περιβαλλοντική μάχη πρέπει να προσανατολιστεί στη μείωση της υπερκατανάλωσης τεχνολογίας. Θα πρέπει να κατασκευάζουμε κτίρια που απαιτούν περισσότερα εργατικά χέρια. Αυτό δεν είναι ένα ενδιαφέρον πολιτικό, οικονομικό και κοινωνικό ζήτημα»;

Η παρούσα οικονομική κρίση σάς έχει επηρεάσει;

«Εχουμε περάσει όλοι μας σε έναν συλλογικό «σοδομισμό» και όλοι διατηρούμε το σαρδόνιο χαμόγελο της Τζοκόντα χωρίς να μπορούμε να διαμαρτυρηθούμε. Πολλά από τα έργα ακυρώθηκαν, αλλά δεν έχω απολύσει προσωπικό. Αυτό είναι ένα ακόμη χαρακτηριστικό του αρχιτέκτονα, το να ξέρει δηλαδή να υπερασπίσει τη μνήμη της εργασίας του και να προστατεύσει τους εργαζομένους του».

Πώς σχετίζεται η αρχιτεκτονική σας με την επίπλωση; Παρατηρώ ότι γνωστά έπιπλα σχεδιαστών απουσιάζουν από τον εσωτερικό διάκοσμο των κτιρίων που φτιάχνετε.

«Δεν είμαι υπεύθυνος για την κουλτούρα των πελατών μου. Την επίπλωση την επιλέγουν οι ίδιοι. Το δικό μου γούστο κλίνει περισσότερο προς το μπαρόκ. Αν ωστόσο όριζα εγώ τη διακόσμηση, θα επέλεγα έπιπλα από τους εν ζωή σχεδιαστές».

Πιστεύετε ότι με τις κατοικίες σας έχετε αλλάξει τη ζωή των πελατών σας;

«Οι πελάτες μου απολαμβάνουν να ζουν σε μεγάλους χώρους. Επομένως είναι εύκολο για έναν αρχιτέκτονα να αλλάξει τον τρόπο διαβίωσης των ιδιοκτητών μέσα στο σπίτι τους. Αυτό δεν σημαίνει ότι μπορεί να μεταβάλει την πολιτική και γαστρονομική τους κουλτούρα ή τη σεξουαλική τους ζωή… Είναι δικό μου σφάλμα αυτό»;

Πόσο διαφορετική είναι η εμπειρία της αρχιτεκτονικής μέσα από μια επίσκεψη διά ζώσης και τη θέασή της μέσα από περιοδικά, βιβλία ή και το Διαδίκτυο;

«Η εικόνα δεν ανταποκρίνεται ποτέ στην πραγματικότητα. Αλλά αυτό είναι σφάλμα των αρχιτεκτόνων ή των φωτογράφων; Πώς να κατηγορήσεις έναν φωτογράφο για το ότι αισθητοποιεί το πραγματικό; Συμβαίνει ακριβώς το ίδιο όπως στη γεύση, στα ταξίδια, στον έρωτα… Μήπως ήρθε η ώρα να συναχθεί μία ακόμη μαρξιστική θεωρία»;

Υπάρχουν καλλιτέχνες που σας έχουν επηρεάσει;

«Λατρεύω, όπως όλοι οι αρχιτέκτονες, τους εικαστικούς καλλιτέχνες, διότι κινούνται στο όριο της πολιτικής νομιμοποίησης. Το μοναδικό κοινό στοιχείο τέχνης και αρχιτεκτονικής είναι ότι αν αποτύχουν δεν παύουν να θεωρούνται τέχνη και αρχιτεκτονική αντίστοιχα, απλώς τοποθετούνται μέσα στην πολιτική ασημαντότητα. Δεν δυσκολεύομαι να βρεθώ κάτω από την επιρροή των καλλιτεχνών. Είναι προτιμότερο από το να είσαι αντιπρόσωπος του εμπορίου και των βιομηχανικών υλικών, έτσι δεν είναι»;

Συμφωνείτε με την άποψη ότι χρέος της αρχιτεκτονικής είναι να βάζει τάξη στο χάος, που σημαίνει ότι το «ανήσυχο» έργο του Frank Gehry δεν είναι ενδιαφέρον;

Ο Gehry είναι μεγάλος δάσκαλος, όμως δεν μπορώ να μοιραστώ το οπτιμιστικό όραμά του για τον κόσμο. Η θεωρία του χάους, πέρα από τον κυνισμό, πηγάζει από την κουλτούρα της συνεργίας με τις δυσκολίες του πραγματικού κόσμου. Η αποδόμηση είναι μια διανοητική αρρώστια που αντιμετωπίζεται με τη λήψη ηρεμιστικών.

Εργάζεστε από την αρχή με μακέτες και τρισδιάστατα ή με κατόψεις και τομές;

Είμαι πολύ αντιδραστικός σε ό,τι έχει να κάνει με την κλασική πρακτική. Προηγείται η ανάλυση του προγράμματος και του περιβάλλοντος χώρου και στη συνέχεια ακολουθούν οι κατόψεις και οι τομές. Μετά φτιάχνουμε το τελικό τρισδιάστατο σχέδιο. Το βασικό μέρος της δουλειάς με τους συνεργάτες μου εντοπίζεται στη διαδικασία του διαλόγου. Προσωπικά σχεδιάζω ελάχιστα.

Πιστεύετε ότι οι υπολογιστές μάς έχουν κάνει να σκεφτόμαστε διαφορετικά την αρχιτεκτονική ή απλώς διεκπεραιώνουν;

Ψηφιακή μοντελοποίηση σημαίνει επαλήθευση των αποφάσεων και δεν αποτελεί εργαλείο σχεδιασμού, αλλά εξυπηρετεί στο πεδίο της επικοινωνίας. Μας επιτρέπει επίσης, όπως έγινε στο StadeJeanBouin στο Παρίσι, να αναπαραστήσουμε ευδιάκριτα εξαιρετικά περίπλοκες καταστάσεις, ώστε να επιβεβαιώσουμε την τεχνική και πλαστική εγκυρότητα. Η εικονική αρχιτεκτονική όμως δεν με ενδιαφέρει καθόλου. Μόνο τον μετασχηματισμό του πραγματικού μπορώ να χαρακτηρίσω επαναστατικό και ρομαντικό έργο. Αυτό που με ενδιαφέρει είναι η αρχιτεκτονική ως επιστήμη και ως επάγγελμα. Αυτό που με κάνει να ονειρεύομαι είναι η αρχιτεκτονική ως ιστορία και ως αφήγηση.

*Ο RudyRicciotti θα μιλήσει στο Μέγαρο Μουσικής στις 12/10, στο πλαίσιο του MegaronPlus.

Δημοσιεύθηκε στο BHMΑDECO, τεύχος 36, σελ. 38-40, Οκτώβριος 2010.

konishi gaffney house, edinburgh open doors 2010 from alan craigie on Vimeo.

Στα πλαίσια του edinburgh doors open day, επισκεφτήκαμε το παραπάνω/κάτω japanese house, βιοκλιματικό και κατασκευασμένο από τους ιδιοκτήτες/αρχιτέκτονες, konishi/gaffney architects.

Ξύλινη κατασκευή, βιομηχανικό (θερμαινόμενο) δάπεδο,japanese,  minimal, λειτουργικό, χαριτωμένο, όμορφο, σπίτι.

Για όσους είναι εκτός Θεσσαλονίκης και για όσους θέλουν να πάρουν μία γεύση πριν το επισκεφτούν! Νομίζω ότι το βράδυ αξίζει πολύ περισσότερο.

Φωτογραφίες από τον αγαπητό φίλο Γιώργο Ιωαννίδη.

Μία σκούνα 100 ετών κάνει βόλτες σε ευρωπαϊκά λιμάνια στα πλαίσια της πολιτιστικής πρωτεύουσας 2010, την Κωνσταντινούπολη.  Το ταξίδι της “Hulda” ξεκίνησε το Μάρτιο του 2009 από την Στοκχόλμη και πριν φτάσει στον τελικό προορισμό της στην Κωνσταντινούπολη πέρασε από τη Βαρκελώνη, το Άμστερνταμ, τη Νάπολη κ.ά. Το φεστιβάλ αποτελεί τον εορτασμό της συνένωσης των τεχνών και των επιστημών και ως τις 5 Σεπτεμβρίου η Hulda θα βρίσκεται στην αποβάθρα 1 του λιμανιού στη Θεσσαλονίκη. Επισκεφτείτε την πριν σαλπάρει!

Για περισσότερες πληροφορίες επισκεφθείτε την ιστοσελίδα του φεστιβάλ

Σε 38 δευτερόλεπτα μπορείς να διασχίσεις μια άχρονη χώρα, να ανταμώσεις περαστικούς ανθρώπους και να γευτείς ψήγματα ζωής.
Αναφερόμαστε στον καμβά τεσσάρων εκθέσεων, ενότητες της PhotoBiennale του Μουσείου Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης, οι οποίες ταξιδεύουν στην Κρήτη. Από αύριο 13 Αυγούστου και μέχρι τις 10 Σεπτέμβρη θα φιλοξενούνται στο Χαρουπόμυλο Πανόρμου στο νομό Ρεθύμνου. Σε συνεργασία με την Πολιτιστική Εταιρεία Πανόρμου “Επιμενίδης” παρουσιάζονται σε ένα χώρο που αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα της βιομηχανικής αρχιτεκτονικής, το μοναδικό βιομηχανικό κτίριο αυτού του είδους σε όλη την Κρήτη.
Συγκεκριμένα, ο Παναγιώτης Τομαράς παρουσιάζει “38 δευτερόλεπτα”. Φωτογραφίες που απαθανατίστηκαν με τρόπο εντελώς διαφορετικό από αυτόν που οι συμβατικές φωτογραφικές μηχανές δημιουργούν εικόνες. Το φιλμ κατά τη διάρκεια της λήψης κινείται και έτσι κατά μήκος των εικόνων καταγράφεται μία διαδοχή σημείων που το καθένα περιβάλλεται από το παρελθόν του και το μέλλον του (φωτογραφία) .
Σε περαστικούς (“Les Passeurs”) εστιάζει με το φακό του και ο Marin Hock από το Βέλγιο, στους οποίους όμως μπλέκει χορευτές οι οποίοι με τις φιγούρες τους μετατρέπουν τις καθημερινές μετακινήσεις σε ένα χιουμοριστικό θέαμα. Στη σειρά φωτογραφιών του, οι δρόμοι σε διάφορες γειτονιές του Λονδίνου αποτελούν τον τόπο δράσης για τους χορευτές, οι οποίοι αντλούν έμπνευση από τις κινήσεις των περαστικών για τις χορευτικές τους πόζες.
Ο Θεσσαλονικιός Αχιλλέας Τηλέγραφος πάλι μιλά για μια “Άχρονη Χώρα”. Με μια μικρή φωτογραφική μηχανή επισκέφτηκε το 2004 τη Σαντορίνη, αποτυπώνοντας εικόνες του φυσικού και αστικού τοπίου. Μέσα από το έργο του επιχειρεί να διερευνήσει τις μεταβολές στο περιβάλλον του νησιού, όπως προκύπτουν με το πέρασμα των χρόνων.
Τέλος ο Ολλανδός Martijn Peters παρουσιάζει στιγμές ζωής (“Slices of life”). Στρέφει τη ματιά του στη συμπεριφορά των ανθρώπων κατά τη διάρκεια της παρουσίας τους σε έναν δημόσιο χώρο. Χωρίς προηγουμένως να σκηνοθετεί ή να κατευθύνει τη δράση τους, απεικονίζει καταστάσεις που συναντάμε στην καθημερινότητα αλλά όχι με έναν συνηθισμένο τρόπο. Η σύμπτωση, η διαίσθηση και ο αυθορμητισμός είναι οι λέξεις-κλειδιά του έργου του.

Η Ελλάδα «ταξιδεύει» σε λίγες μέρες για τη 12η Μπιενάλε Αρχιτεκτονικής της Βενετίας με μια «Κιβωτό». Η πρόταση, που εκπροσωπεί τη χώρα στην κορυφαία διοργάνωση, ανήκει στον καθηγητή του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ζήση Κοτιώνη και στην αρχιτέκτονα της νεότερης γενιάς και ποιήτρια Φοίβη Γιαννίση. Πρόκειται για εγκατάσταση με τίτλο «Κιβωτός, Παλιοί Σπόροι για Νέες Καλλιέργειες», αποτελούμενη από ξύλινη κατασκευή, έκθεση εικόνων και βιντεοπροβολή.

Η «Κιβωτός» θα βρίσκεται στο Ελληνικό Περίπτερο (Giardini di Castello) από τις 27 Αυγούστου μέχρι και τις 21 Νοεμβρίου. Είναι μια ξύλινη, λυόμενη κατασκευή με διαστάσεις 12 μ. μήκος και 2,70 μ. μέγιστο πλάτος. Αποτελείται από τάβλες, δοκούς και επιφάνειες κόντρα πλακέ θαλάσσης. Η κατασκευή είναι επισκέψιμη. Στο εσωτερικό της θα φιλοξενηθούν σε ειδικές θήκες οι σπόροι και οι καρποί (γυάλινα βάζα, κουβάδες, πιάτα). Το φυτογενετικό υλικό θα συλλεγεί ύστερα από έρευνα και επισκέψεις σε αγροτοπαραγωγικές μονάδες και τράπεζες σπόρων. Η συλλογή των καρπών θα τοποθετηθεί μέσα στην «Κιβωτό» σε θεματικές ενότητες: διατροφικά (σιτηρά, όσπρια), θεραπευτικά, καλλωπιστικά, αφροδισιακά, ευφορικά, θανάσιμα.

Στο εσωτερικό της θα εγκατασταθεί επίσης μια μικρή κουζίνα. Η παρασκευή φαγητού από τη συλλογή καρπών και σπόρων της «Κιβωτού» επιτρέπει την κατοίκηση του εκθεσιακού χώρου με διαδραστικό τρόπο. Στην κύρια αίθουσα της «Κιβωτού» θα γίνεται και η διπλή προβολή του βίντεο-ντοκουμέντου από τη σύγχρονη αγροτική ζωή στην Ελλάδα και τις εναλλακτικές καλλιέργειες, που συμβάλλουν στην αύξηση της βιοποικιλότητας και την ανάδειξη του παλαιού φυτογενετικού υλικού.

Η ελληνική συμμετοχή επιλέχθηκε από επιτροπή (Ηλίας Ζέγγελης, Γιώργος Τζιρτζιλάκης, Αννα Καφέτση) που ορίστηκε, πρώτη φορά, από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής.

Λίγες μέρες πριν αναχωρήσει για τη Βενετία ο Ζήσης Κοτιώνης μάς μίλησε για την ελληνική συμμετοχή στη Βενετία.

Το γενικότερο θέμα της Μπιενάλε είναι «People meet architecture» («Οι άνθρωποι συναντούν την αρχιτεκτονική»). Με ποιον τρόπο εμπεριέχεται στην πρότασή σας;

«Καλούμε τους ανθρώπους να συναντηθούν μέσα σε μια κιβωτό για να τους δείξουμε θέματα που σχετίζονται με τη βιοποικιλότητα και με την αρχιτεκτονική. Μέσα από τη δουλειά μας και την εκπαίδευση των νέων αρχιτεκτόνων στο Πανεπιστήμιο Βόλου ενδιαφερόμαστε να δούμε πώς σχετίζεται η αρχιτεκτονική με τον υπαίθριο χώρο».

Υπάρχει στην πρότασή σας η διάσταση της επιστροφής στη φύση;

«Οχι. Αυτό που λέμε είναι να καταλάβουμε τον υπαίθριο χώρο με τους σύγχρονους όρους της τεχνολογίας και της μετάπολης, τον τρόπο δηλαδή που η πόλη έχει διαχυθεί, μέσω της πληροφορίας, στην ύπαιθρο. Είμαστε ιδεολογικά και πολιτικά αντίθετοι με τη λογική της “επιστροφής στη φύση”».

Τι σημασία αποδίδετε στην «Κιβωτό»;

«Με την “Κιβωτό” διαφυλάττεις τους καρπούς, ένα πρόγραμμα που εμπεριέχεται στους σπόρους της φύσης που απειλείται με εξαφάνιση. Με βάση αυτό το πρόγραμμα, που μας δίνει η ίδια η φύση, προτείνουμε να ξαναδούμε πώς κατοικείται και άρα πώς διαμορφώνεται το τοπίο. Αρχιτεκτόνημα δεν είναι μόνο ένα κτίριο, αλλά και η σχέση που υπάρχει ανάμεσα σε δύο δέντρα».

Η «εναλλακτική» διάσταση της πρότασης έχει σχέση με το γεγονός ότι εκπροσωπείτε και μια χώρα που δεν συνδέθηκε ποτέ με την αρχιτεκτονική των μητροπολιτικών κέντρων;

«Βεβαίως. Είμαστε και ιδεολογικά αντίθετοι με την αρχιτεκτονική των σταρ του είδους. Οι καλές στιγμές στη μοντέρνα αρχιτεκτονική της Ελλάδας ήταν εκείνες που οι αρχιτέκτονες αντιλαμβάνονταν την ιδιαιτερότητα του χώρου που έχτιζαν. Αυτό δημιούργησε νέες προτάσεις, και όχι η υπερτεχνολογία και η μίμηση των λεγόμενων πρωτοποριών. Μας ενδιαφέρει να διαχειριστούμε αυτή την παρακαταθήκη του ελληνικού μοντερνισμού. Θα αναφερθώ σε δύο διαφορετικά παραδείγματα: ο Πικιώνης και οι διαμορφώσεις της Ακροπόλεως ήταν ένα εξαιρετικό παράδειγμα συνάντησης της αρχιτεκτονικής με το τοπίο. Το ίδιο και ο Τάκης Ζενέτος με τις προτάσεις που είχε κάνει για τις διαμορφώσεις οικισμών στη νότια Κρήτη. Μέσω της σύγχρονης αρχιτεκτονικής διαχειριζόταν με εξαιρετικό τρόπο τα θέματα του εδάφους».

Αντιτίθεστε μήπως στην αστική αρχιτεκτονική;

«Καθόλου. Να το πω αλλιώς. Το άστυ πλέον διαχέεται παντού. Μπορεί να σκεφτόμαστε με αστικό τρόπο το έδαφος και την ύπαιθρο».

Πώς συνδέεται η πρότασή σας με την πρόσφατη οικονομική κρίση;

«Με την πολύ απλή επισήμανση ότι διαρκώς η ύπαιθρος και οι αγροτικές περιοχές χάνουν την παραγωγικότητά τους. Είτε ερημοποιούνται είτε οικοδομούνται. Πρόθεσή μας είναι να επισημάνουμε ότι αν η ύπαιθρος αποκτήσει με τις βιολογικές και βιοδυναμικές καλλιέργειες έναν καινούργιο παραγωγικό ρόλο, τότε μπορεί να δημιουργηθεί εκεί και μια σύγχρονη παραγωγική ζωή.

Ο αγροτικός χώρος διέρχεται αυτή τη κρίση μετά τα αδιέξοδα της εκμηχανισμένης γεωργίας των μονοκαλλιεργειών και των ευρωπαϊκών επιδοτήσεων. Ο τρόπος με τον οποίο βιώνεται αυτή τη στιγμή η κρίση στη “Μητρόπολη” δημιουργεί τις προϋποθέσεις ώστε διαφορετικοί άνθρωποι να βρεθούν εκτός αστικών κέντρων και να διαχειριστούν διαφορετικά τα προβλήματα της υπαίθρου. Τέτοιου είδους σχέσεις ψάχνουμε και τις αναγνωρίζουμε ήδη στον αγροτικό ακτιβισμό. Προς το παρόν λείπει η επινοητικότητα στη διαχείριση του τοπίου και του εδάφους».

Πώς κρίνετε γενικότερα την αρχιτεκτονική παραγωγή των τελευταίων χρόνων στην Ελλάδα;

«Δεν θα ήθελα να κάνω μια συνολική αποτίμηση αλλά να πω ότι τα ζητήματα του περιβάλλοντος, της οικονομικής κρίσης και των νέων τεχνολογιών είναι αυτά που πρέπει να κατανοήσουμε για να ανανεώσουμε την ελληνική αρχιτεκτονική. Κάποια στιγμή θεωρήθηκε ότι μπορεί να ανανεώνεται μέσα από το στιλ και την εκλέπτυνση της “γλώσσας”. Επί δεκαπέντε χρόνια κυριάρχησε αυτό το νεομοντέρνο στιλ, το οποίο δεν βοήθησε στην επεξεργασία των ζητημάτων της αρχιτεκτονικής παρά μόνο στο στιλιζάρισμα, το οποίο είχε να κάνει μ’ έναν εφησυχασμό πολιτικό και κοινωνικό και την ψευδαίσθηση ότι ζούμε σε μια ευημερία, η οποία τώρα καταρρέει».

Αντιγράφουμε από τη Μακεδονία:

Από την είσοδο ακόμη το κτίριο της οδού Τσιμισκή αποπνέει αυτή την αρχοντιά που τόσο λείπει από τις νεότερες κατασκευές. Μια αίσθηση που επιβεβαιώνεται, καθώς το ασανσέρ ανεβαίνει αργά προς τον 4ο όροφο, όπου έχει το γραφείο του ο αρχιτέκτονας και φωτογράφος συν πολλά άλλα, Άρις Γεωργίου.

Αφήνοντας, αναγκαστικά, το κτήριο της Μητροπόλεως 23 σίγουρα θα αντιμετώπισε πρόβλημα αναζήτησης στέγης, και μάλιστα όχι μιας οποιαδήποτε στέγης. Είναι δύσκολο να αποχωριστεί κανείς ένα χώρο όπου δούλεψε επί τόσα χρόνια, κουβέντιασε, σχεδίασε, κατέστρωσε σχέδια. Το “αντίδωρο” που του πρόσφερε ήταν ένα βιβλίο, στο οποίο ο Άρις Γεωργίου αποτύπωσε με τις φωτογραφίες του την ατμόσφαιρα που βίωνε επί τόσα χρόνια.

“Όταν βιώνεις ένα τέτοιο κτίριο συνειδητοποιείς τα πολύ σοβαρά πλεονεκτήματά του έναντι οποιουδήποτε νεόκτιστου μεταπολεμικού-αντιπαροχικού κτιρίου, που συνθέτουν το περιβάλλον μας.  Έτσι, όταν πρέπει να φύγεις, το μάτι κοιτάει πιο έντονα αναζητώντας κάτι ανάλογο”.

Κτίριο της δεκαετίας του 20, ένα από τα εναπομείναντα από μια εποχή που αναζητούσε ένα ευρωπαϊκό πρόσωπο. Κάποια στοιχεία της γοητείας που ένιωσε ο  Άρις Γεωργίου τα αποτύπωσε σε μια σειρά φωτογραφιών που παρουσιάστηκαν στο διαδικτυακό περιοδικό wip, φωτογραφίες που προαναγγέλλουν ίσως μια ανάλογη εντός των τειχών φωτογραφική αποστολή για το μέλλον.

“Ζούμε σε κατεστραμμένο περιβάλλον”
Αλλά και κτίριο που φωτίζει εκτυφλωτικά και τη μιζέρια που καλύπτει πολλά νεότερα, όταν ο περαστικός σηκώσει το κεφάλι και ρίξει μια ματιά προς τους υψηλότερους ορόφους. Σημάδι και αυτό μιας πόλης που έχει κακοπάθει;

“Το κακοπάθει είναι ευφημισμός” απαντά αμέσως ο Άρις Γεωργίου προσθέτοντας και διευρύνοντας την άποψη του “ζούμε σε κατεστραμμένο περιβάλλον και την καταστροφή τη φέρνει η κατασκευή, η οποιαδήποτε κατασκευή, και όχι μόνο στη Θεσσαλονίκη αλλά οπουδήποτε”.

Έχει ενδιαφέρον αυτή η άποψη, αφού μάλιστα την εκφέρει ένας αρχιτέκτονας με μεγάλο αριθμό έργων που φέρουν την υπογραφή του.  Άραγε οι αρχιτέκτονες δεν είναι άμοιροι ευθυνών για την κατάσταση που επικρατεί γύρω μας;

“Ο αρχιτέκτονας κάνει τη δουλειά του και επηρεάζεται από την ανάγκη να ζήσει.  Άρα και από τον χρήστη, τον πελάτη, τον τελικό αποδέκτη του έργου”.

Άρα γενικότερο το θέμα, και δεν αποτελεί ευθύνη μόνο του αρχιτέκτονα. Ο καθένας με τις επιλογές του συντελεί στην βελτίωση ή την κακοποίηση του περιβάλλοντος.

“Δείτε τι κυκλοφορεί στους δρόμους. Ακόμη και τα ρούχα που φοράμε, τα αντικείμενα που χρησιμοποιούμε εάν είναι χαμηλής αισθητικής δημιουργούν ένα περιβάλλον που μας επηρεάζει”.

Δεσμώτες του Λούβρου
Όλα αυτά σίγουρα αποτελούν ψηφίδες που ολοκληρώνουν το χώρο στον οποίο κινούμαστε και αλληλοεπηρεάζονται. Όμως, και ευτυχώς, υπάρχουν οι μικρές οάσεις, στις οποίες στέκεται το μάτι και αναζωογονείται.

Μια από αυτές είναι οι βιτρίνες του ΟΤΕ στο κτίριο της Καρόλου Ντιλ, οι οποίες φιλοξενούν αυτό τον καιρό ένα ολοκληρωμένο έργο του  Άρι Γεωργίου που έχει τίτλο “Δεσμώτες του Λούβρου”. Τέσσερα δίπτυχα, που το καθένα αποτελείται από τη φωτογραφία του κορμού ενός αγάλματος από τη γλυπτοθήκη του παρισινού μουσείου και τη φωτογραφία ενός ατόμου κάπου στο Λούβρο.

“Είχα δείξει αυτή τη δουλειά σε μια μικρή ομαδική που έγινε στην γκαλερί της Λόλας Νικολάου στο πλαίσιο της PhotoBiennale. Την πρόσφερα στο Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης το οποίο και ζήτησε την άδειά μου να τη παρουσιάσει στις βιτρίνες του ΟΤΕ”.

Βιτρίνες ή “Πρατήριον Τέχνης ΟΤΕ”, μια εξαιρετικά πρωτοποριακή για τα ελληνικά δεδομένα απόφαση του οργανισμού να παραχωρήσει ένα χώρο για την προβολή όχι των προϊόντων του αλλά τέχνης.
“Είναι πραγματικά όαση αυτή η βιτρίνα. Περπατάς και ξαφνικά βλέπεις τέχνη. Πριν από μένα ήταν ο Κώστας Λαχάς, το ΜΜΣΤ έχει δείξει εκεί έργα του Απόστολου Γεωργίου, του Γιάννη Γαΐτη, έχει φιλοξενήσει τον Μπακογιώργο, τον Νίκο Σαχίνη”.

Τροφή για περαιτέρω σκέψεις
Ειδικά το βράδυ, οι τρεις βιτρίνες λάμπουν. Πάνω στο ροδακινί φόντο, οι φωτογραφίες του Άρι Γεωργίου θέλγουν, ενώ δίνουν τροφή για περαιτέρω σκέψεις στους μυημένους. Υπάρχει βεβαίως η απεικόνιση της πλαστικότητας των γλυπτών, σε διάλογο με την απεικόνιση ενός καθημερινού γεγονότος όπως η επίσκεψη διαφόρων ατόμων στο μουσείο. Όμως και η διαφορά μεγέθους των φωτογραφιών καθώς και ο τρόπος ανάρτησής τους έχουν ειδική σημασία για τον  Άρι Γεωργίου.

“Αποτελούν για μένα μια υποκίνηση να σκεφτούμε τι έχει γίνει στην 20ετία που πέρασε. Υπάρχουν πλέον οι δυνατότητες να τυπώνεται σε πολύ μεγάλα μεγέθη, να διεκδικεί έτσι αλλά και να κερδίζει τη θέση της εις βάρος της ζωγραφικής. Αλλά αυτό οδήγησε και σε πλασματικές αξίες, αφού συχνά βλέπουμε τεράστιες φωτογραφίες ήσσονος σημασίας που εντυπωσιάζουν μόνο λόγω μεγέθους ενώ δεν το χρειάζονται”.

Όμως “οι Δεσμώτες του Λούβρου” δεν είναι η μόνη δωρεά που έκανε ο Άρις Γεωργίου στο Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης. Μαζί με τα 4 δίπτυχα δώρισε και την σειρά που ονομάζει Arboretum και την οποία είχε παρουσιάσει και πάλι στην γκαλερί της Λόλας Νικολάου το 2006.

“Ακολούθησε μια έκθεση στην Αθήνα τον επόμενο χρόνο, στο εξωτερικό στην συνέχεια. Είχε κλείσει τον κύκλο της και έτσι τώρα πέρασαν στο Μουσείο”.

Έγραφε τότε για αυτές τις φωτογραφίες η Ματούλα Σκαλτσά: “Το φως γράφει την εικόνα στον αμφιβληστροειδή, το φως γράφει τη φωτογραφία και το φως γράφει ο Άρις στις φωτογραφίες του. Το μάτι και η μηχανή γράφουν αυτό που άστραψε στο νου και κράτησε η καρδιά του, δίνοντάς μας την ποίηση από το καθημερινό που μας τριγυρίζει ως εικόνα και πραγματικότητα, που αυτή κατά βάση είναι συνθεμένη από εικόνες, αφού μέσω αυτών την αντιλαμβανόμαστε”.

Εικόνες μαγικές που μιλούν για τον χρόνο
Το Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης από την έναρξη της λειτουργίας του διατηρεί αυτή την αγαπητική σχέση μεταξύ συλλεκτών και καλλιτεχνών. Σχέση εμπιστοσύνης που δημιουργήθηκε από την εμπιστοσύνη που νιώθουν πως το Μουσείο θα φροντίσει το έργο τους.

Για τον Άρι Γεωργίου το ΜΜΣΤ είναι και κάτι περισσότερο.
“Μπορεί να έχω, και μάλιστα πολύ αναπτυγμένη την αίσθηση της κατοχής αλλά νιώθω πως, αν και στο μουσείο η συλλογή, παραμένει δική μου. Αυτό γιατί πέραν των άλλων το θεωρώ ως μέλος της οικογένειας Θεσσαλονίκη. Μπορεί να πήγαν εκεί αλλά είναι σαν να μένουν κοντά μου αυτά τα έργα”.

Νιώθοντας έτσι δεν είναι περίεργο ότι ακολούθησε και μια ακόμη δωρεά. Πρόκειται για τη σειρά φωτογραφιών με τίτλο Blue Telephone Book. Φωτογραφίες που αποτελούν και ένα μικρό -φωτογραφικό- βιογραφικό σημείωμα του Άρι Γεωργίου.

Η συλλογή Arboretum αποτελείται από μια σειρά απεικονίσεων δένδρων. Με ελάχιστα τεχνικά μέσα, ή μάλλον με φτωχά μέσα αφού ορισμένες φωτογραφίες έγιναν με χρήση μηχανής μιας χρήσης, ο Άρις Γεωργίου είχε δημιουργήσει εικόνες μαγικές, που μιλούν για το χρόνο, για τη φύση, για την σχέση του ατόμου με το χώρο.

Άλλωστε αποτελεί πεποίθηση του ότι δεν είναι αναγκαία μια μηχανή υψηλής τεχνολογίας για να βγει ένα καλό αποτέλεσμα.
“Σημασία έχει να συμβαίνει κάτι. Το επαναλαμβάνω συχνά ότι η φωτογραφία είναι πέρα από το φωτογράφο. Δεν μπορεί να γίνει φωτογραφία εάν δεν υπάρχει το αντικείμενό της, ενώ μπορεί να γίνει ζωγραφική. Ο φωτογράφος έρχεται πάντα δεύτερος. Μπορεί να είναι ο καταλύτης αλλά πρέπει να υπάρχει το θέμα για να γίνει η φωτογραφία”.

Το Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου και Εικαστικών Τεχνών ECOFILMS 2010 θα διεξαχθεί, όπως όλα τα τελευταία χρόνια, στην πόλη της Ρόδου. Οι προβολές και οι σχετικές εκδηλώσεις θα αρχίσουν την Τρίτη 22 Ιουνίου ενώ θα ολοκληρωθούν την Κυριακή 27 Ιουνίου 2010.

Φέτος, το πρόγραμμα του ECOFILMS περιλαμβάνει ταινίες που συνδέονται με την αρχιτεκτονική και θίγουν τη σχέση της με τον άνθρωπο και το περιβάλλον του. Στις ταινίες αυτές, τίθενται ερωτήματα σχετικά με την εξέλιξη των μεγαλουπόλεων που πληθαίνουν απειλητικά, τα πειράματα που γίνονται με τον σχεδιασμό πόλεων. Στις ταινίες παρουσιάζονται επίσης σημαντικές και πρωτοπόρες πρωτοβουλίες ομάδων καλλιτεχνών σε όλο τον πλανήτη για την αναδιάρθρωση  του δημοσίου χώρου και την επαναδιατύπωση της σχέσης του με την καθημερινότητα της ζωής των ανθρώπων.

Πολύ ενδιαφέρουσες ταινίες. Όσοι έχετε την ευκαιρία να τις παρακολουθήσετε, μην τη χάσετε!