Ο Δημήτρης Ρηγόπουλος έγραψε στην καθημερινή λίγες μέρες πριν για την νέα πανεπιστημίου, την νέα αθήνα.

Ο Παναγιώτης Τουνικιώτης την ίδια μέρα για την επιστροφή του κέντρου.

Λίγες μέρες αργότερα άρθρο της ελευθεροτυπίας σχετικά με τα κίνητρα που δίνει η Μπιρμπίλη για την επιστροφή των αθηναίων στο κέντρο.

Ενώ, τέλος, σήμερα, διαβάζουμε τις σκέψεις του Ρένου Ξίππα, για το πώς δεν θα χαρίσει ούτε μέρα στον Καμίνη.

Καλημέρα!.

Αντιγράφουμε από την ελευθεροτυπία για τον νέο (προεκλογικό) σχεδιασμό του κέντρου της πρωτεύουσας, ο οποίος χρεώνεται στους Δημήτρη Κονταργύρη (αρχιτέκτονας), Αθ. Αραβαντινό (επίσης) και Θάνο Βλαστό (συγκοινωνιολόγος):

Παράπλευρες… ωφέλειες φέρνουν τα σχέδια πεζοδρόμησης της Πανεπιστημίου, που θα παρουσιαστούν στις αρχές του 2011. Η κυκλοφοριακή μελέτη για την ευρύτερη περιοχή, από τη Σταδίου ώς τη λεωφόρο Αλεξάνδρας, που αναμένεται να ολοκληρωθεί στα τέλη του χρόνου, δείχνει ότι η κεντρική επιλογή του υπουργείου Περιβάλλοντος για πεζοδρόμηση του σημαντικού αυτού άξονα διευρύνει τα περιθώρια για γενικότερες παρεμβάσεις.

Η πρώτη και δεδομένη αλλαγή θα είναι η αντιδρόμηση της Ακαδημίας, όπου τα οχήματα θα κινούνται προς την πλατεία Κάνιγγος.

Ενα από τα σενάρια που «τρέχουν», σύμφωνα με πληροφορίες, είναι η πεζοδρόμηση της Ιπποκράτους, που θα δώσει στους πεζούς και ενδεχομένως στους ποδηλάτες περίπου 20 στρέμματα δημόσιου χώρου. Σε περίπτωση που υιοθετηθεί, όπως και η Πανεπιστημίου, θα συνεχίσει να είναι ανοικτή για μέσα μαζικής μεταφοράς.

Ο συγκεκριμένος δρόμος, που συνδέει τη λεωφόρο Αλεξάνδρας με το κέντρο, έχει μήκος 1.600 μέτρα και διαθέτει σήμερα τρεις λωρίδες κυκλοφορίας, από τις οποίες η μία διατίθεται αποκλειστικά για την κίνηση λεωφορείων. Βεβαίως συχνά καταπατείται, όπως συμβαίνει με τις περισσότερες λεωφορειολωρίδες της πρωτεύουσας, δημιουργώντας καθυστερήσεις στα δρομολόγια των 10 γραμμών που διέρχονται από αυτή, ιδιαίτερα στο κομμάτι που βρίσκεται κοντά στην Ακαδημίας.

Λόγω του περιορισμένου πλάτους του δρόμου, η ρύπανση είναι υψηλή, όπως και ο θόρυβος, με αποτέλεσμα οι χαμηλοί όροφοι να χάνουν τη χρήση κατοικίας που είναι απαραίτητη για τη ζωντάνια μιας περιοχής του κέντρου.

«Η Ιπποκράτους είναι ο φαρδύτερος και πλέον φορτωμένος κυκλοφοριακός άξονας σε μια δέσμη πέντε παράλληλων δρόμων», μας εξηγεί ο αρχιτέκτονας Δημήτρης Κονταργύρης, που με τη συνεργασία δύο καθηγητών, του πολεοδόμου Αθ. Αραβαντινού και του συγκοινωνιολόγου Θάνου Βλαστού, έχουν επεξεργαστεί προτάσεις για σημειακές παρεμβάσεις στο κέντρο της πρωτεύουσας (περιοχή «Χίλτον», πεζοδρόμηση Πατησίων ώς την πλατεία Αιγύπτου κ.λπ.), που έχουν κατατεθεί στον Οργανισμό Αθήνας.

Πρόκειται για τις οδούς Ασκληπιού, Ιπποκράτους, Μαυρομιχάλη, Χαρ. Τρικούπη και Ζωοδόχου Πηγής, που λειτουργούν από δεκαετίες ως σύστημα ανόδου-καθόδου για λεωφορεία και οχήματα ιδιωτικής χρήσης. Κοινό χαρακτηριστικό, πάντως, είναι η ανεπαρκής κάλυψη των αναγκών για κάθε είδους κυκλοφορία.

Οι βασικές αλλαγές της πρότασης είναι οι εξής:

**Η Ιπποκράτους πεζοδρομείται και πλακοστρώνεται με ενιαίο τρόπο, ώστε να μπορεί να δεχτεί την κυκλοφορία των λεωφορείων, που μάλιστα θα κινούνται και προς τις δύο κατευθύνσεις.

**Η Ασκληπιού, με μία λωρίδα ανόδου, μία λεωφορειολωρίδα και ζώνη στάθμευσης, θα απαλλαγεί από τα λεωφορεία που θα εξυπηρετούνται από την Ιπποκράτους. Θα διατεθούν δύο λωρίδες, πάντα στην άνοδο, για την κίνηση των ιδιωτικών οχημάτων.

***Η Χαριλάου Τρικούπη διαθέτει σήμερα μια λωρίδα ανόδου και μία λεωφορειολωρίδα μονίμως… καταπατημένη και προβληματική. Προτείνεται να ανασάνει από τα λεωφορεία, που θα μεταφερθούν στην Ιπποκράτους, ενώ και οι δύο λωρίδες θα διατεθούν για την κίνηση των οχημάτων ιδιωτικής χρήσης.

**Η Ζωοδόχου Πηγής, με μία λωρίδα καθόδου και ζώνη στάθμευσης, παραμένει ως έχει σήμερα.

**Η Μαυρομιχάλη, με μία λωρίδα ανόδου και ζώνη στάθμευσης, επίσης δεν θα αλλάξει.

Με τον προτεινόμενο ανασχεδιασμό, η Ιπποκράτους θα εξυπηρετεί 10 γραμμές στην κάθοδο και 8 στην άνοδο, που σημαίνει ότι θα περνά ένα λεωφορείο ανά 1,5-2 λεπτά και μάλιστα κινούμενο με ταχύτητα 25-30 χλμ. την ώρα, έναντι 7-9 χλμ. σήμερα. «Με αυτό τον τρόπο μπορεί να γίνει αυξομοίωση του πλάτους της λεωφορειολωρίδας, ώστε να εξασφαλιστεί περισσότερος χώρος για τους πεζούς», μας εξηγεί ο κ. Κονταργύρης.

Δενδροστοιχία

Ανά 50 μέτρα προτείνεται να διαμορφωθούν σημεία διασταύρωσης των λεωφορείων, ώστε στο υπόλοιπο μήκος της Ιπποκράτους να εξασφαλιστεί διπλή δενδροστοιχία και να μπορούν να διαμορφωθούν μικρά καθιστικά με παγκάκια. Το πλάτος της δενδροφύτευσης θα κυμαίνεται από 3 έως 6,25 μέτρα, που ειδικά στα σημεία που υπάρχουν οικοδομές με στοές θα αυξάνεται κατά 3,50 μέτρα. Το πλάτος θεωρείται ικανοποιητικό και μπορεί να εξασφαλιστεί ειδική λωρίδα για ποδήλατα, στο πλαίσιο μιας διαδρομής που θα ενώνει το κέντρο με τις κατοικημένες ζώνες του Λυκαβηττού, αλλά και των Τουρκοβουνίων.

athens soundscape zaha hadid in athens ? renzo piano in athens (?) ]]> http://www.urbandot.gr/archives/1591/feed 2 http://www.urbandot.gr/archives/1466 http://www.urbandot.gr/archives/1466#comments Mon, 23 Aug 2010 18:37:57 +0000 nik.g http://www.urbandot.gr/?p=1466 αρχιτεκτονικά βραβεία 2008 Neues Museum Berlin by David Chipperfield ντοκιμαντέρ για κτίρια με ονοματεπώνυμο ]]>

1. Μουσείο Γκούγκενχαϊμ στο Μπιλμπάο, του Φρανκ Γκέρι (28 ψήφοι)

Αντιγράφουμε από την ελευθεροτυπία την έρευνα του Vanity Fair για τα 21 σημαντικότερα αρχιτεκτονήματα που κατασκευάστηκαν από το 1980 έως σήμερα. Την επιτροπή που επέλεξε τα 21 κτίρια αποτελούν η ελίτ της παγκόσμιας αρχιτεκτονικής (βλ. ando, chipperfield, denari, eisenman, gehry, hadid, libeskind, moneo, nouvel, prix, tschumi, van berkel + πληθώρα καθηγητών/κριτικών/ιστορικών/συγγραφέων). Ιδού η λίστα και το άρθρο:

2. Μουσείο Συλλογής Μενίλ στο Χιούστον, του Ρέντσο Πιάνο (10 ψήφοι).

3. Λουτρά στη Βαλς της Ελβετίας, του Πίτερ Τσούμθορ (9 ψ.).

4. Τράπεζα HSBC στο Χονγκ Κονγκ, του Νόρμαν Φέστερ (7 ψ.).

5. Κεντρική Βιβλιοθήκη στο Σιάτλ, του Ρεμ Κούλχαας (6).

6. Κτίριο Mediatheque στην Ιαπωνία, του Τόγιο Ιτο (6 ψ.).

7. Neue Staatsgalerie στη Στουτγκάρδη, του Τζέιμς Στίρλινγκ (6 ψ.).

8. «Εκκλησία του Φωτός» στην Οσάκα, του Ταντάο Αντο (6 ψ.).

9. Νεκροταφείο των πεσόντων στο Βιετνάμ στην Ουάσιγκτον, της Μάγια Λιν (5 ψ.).

10. Γέφυρα Millau Viaduct στη Γαλλία, του Νόρμαν Φόστερ (4 ψ.).

11. Εβραϊκό Μουσείο στο Βερολίνο, του Ντάνιελ Λίμπεσκιντ (4 ψ).

12. Κτίριο Lloyd's στο Λονδίνο, του Ρίτσαρντ Ρότζερς (4 ψ.).

13. «Φωλιά του πουλιού» στο Πεκίνο, των Ζ. Χέρτζογκ - Ρ. ντε Μερόν (3 ψ.).

14. Κτίριο CCTV στο Πεκίνο, του Ρεμ Κούλχαας (3 ψ.).

15. Casa de la Musica στο Πόρτο της Πορτογαλίας, του Ρεμ Κούλχαας (3 ψ.).

16. Cartier Foundation στο Παρίσι, του Ζαν Νουβέλ (3 ψ.).

17. BWM στο Μόναχο, των COOP Himmelblau (3 ψ.).

18. Προσθήκη στο Μουσείο Νέλσον - Ατκινς στο Κάνσας, του Στίβεν Χολ (3 ψ.).

19. Κτίριο Cooper Union στη Νέα Υόρκη, του Τομ Μέιν (3 ψ.).

20. Πάρκο La Villette στο Παρίσι, του Μπερνάν Τσουμί (3 ψ.).

21. Εκκλησία Saint-Pierre στο Φιρμινί της Γαλλίας, του Λε Κορμπιζιέ (2 ψ.).

Και νικητής είναι ο Φρανκ Γκέρι για το πρωτόγνωρο κτίριο του Μουσείου Γκούγκενχαϊμ στο Μπιλμπάο. Αυτό πρόκριναν ως το σημαντικότερο αρχιτεκτόνημα των τελευταίων 30 ετών 28 από τους συνολικά 52 ειδικούς που συμμετείχαν σε έρευνα του αμερικανικού περιοδικού «Vanity Fair» (τεύχος Αυγούστου).

Δεν είναι όποιοι κι όποιοι. Μιλάμε για τους κορυφαίους αρχιτέκτονες (ανάμεσά τους και 11 κάτοχοι του βραβείου Pritzker), πρυτάνεις 8 κορυφαίων αρχιτεκτονικών σχολών (όπως Πρίνστον, Χάρβαρντ, McGill), κριτικοί κ.ά. Περισσότεροι από τους μισούς θεωρούν ότι το «φαινόμενο Μπιλμπάο» του Γκέρι άλλαξε τα δεδομένα της αρχιτεκτονικής. Προς το καλύτερο ή το χειρότερο; Κανείς δεν μπορεί να απαντήσει αντικειμενικά.

Δεν είναι τυχαίο, όμως, το γεγονός ότι δεύτερο σημαντικότερο κτίριο αναδείχθηκε το μινιμαλιστικό Μουσείο της συλλογής σύγχρονης τέχνης Μενίλ στο Χιούστον του Τέξας, έργο του Ιταλού Ρέντσο Πιάνο. Αν και απέχει αρκετά από την πρώτη θέση (έλαβε 10 ψήφους), η συγκεκριμένη επιλογή καταδεικνύει τα δύο αντίπαλα στρατόπεδα στη σύγχρονη αρχιτεκτονική σήμερα.

Αν προσθέσουμε και την τρίτη επιλογή, του ακριβοθώρητου Ελβετού αρχιτέκτονα Πέτερ Τσούμθορ (με 9 ψήφους), που «ανακαλύφθηκε» από το ευρύ κοινό μόλις πέρυσι όταν έλαβε το Pritzker, βγάζουμε τα συμπεράσματά μας για τις προτιμήσεις της ίδιας της αρχιτεκτονικής κοινότητας.

Ο Γκέρι επηρέασε τη νέα γενιά

Το Μουσείο Γκούγκενχαϊμ στο Μπιλμπάο είναι σήμερα ένας από τους δημοφιλέστερους τουριστικούς προορισμούς στην Ευρώπη. Κυριολεκτικά αναμόρφωσε την παρακμάζουσα οικονομική κατάσταση της βασκικής πόλης της Ισπανίας. Επηρέασε όμως και τη «γλώσσα» της αρχιτεκτονικής. «Η μετα-Μπιλμπάο εποχή έχει να μας επιδείξει έργα των Ρεμ Κούλχαας, Ζαχά Χαντίντ. Η γενιά τους επηρεάστηκε σημαντικά από τη μεγάλη θεαματική κλίμακα του Γκέρι», τονίζει ο συγγραφέας και κριτικός Πολ Γκολντμπέργκερ.

Το Γκούγκενχαϊμ στο Μπιλμπάο μετράει ήδη μία δεκαετία. «Λίγο πριν από τα εγκαίνια, το επισκέφτηκα. Το κοίταξα και σκέφτηκα: “Θεέ μου, τι έκανα σ’ αυτούς τους ανθρώπους; Μου πήρε μερικά χρόνια για να αρχίσει να μ’ αρέσει”», παραδέχεται στο «V.F.» ο Φρανκ Γκέρι.

«Η αρχιτεκτονική του Γκέρι είναι σαν έκρηξη», λέει ο 72χρονος Ρέντσο Πιάνο, που ετοιμάζει τη δική μας Εθνική Λυρική Σκηνή και την Εθνική Βιβλιοθήκη για λογαριασμό του Ιδρύματος Νιάρχου στο Φάληρο. Αν όμως ο Γκέρι σκαλίζει τεράστιες σιδερένιες επιφάνειες, ο Πιάνο «σκαλίζει» με το φως, εξαφανίζοντας τελείως τους όγκους. Ολοκλήρωσε το Μουσείο Μενίλ στο Τέξας το 1987 και ήταν η πρώτη του παραγγελία στην Αμερική.

Μέχρι σήμερα πολλοί παραδέχονται ότι Γκέρι και Πιάνο εκπροσωπούν τις δύο αντίθετες «ιδεολογίες» της αρχιτεκτονικής αιχμής. «Ανοησίες», απαντά ευθαρσώς ο Πιάνο. «Η αρχιτεκτονική είναι τόσο σύνθετη. Τέτοιες κατηγοριοποιήσεις φανερώνουν άγνοια περί του αντικειμένου». Περισσότερο ενδιαφέρον έχει η απάντηση του Γκέρι. «Ημασταν καλεσμένοι με τον Ρέντσο στην εκπομπή του Τσάρλι Ρόουζ κι εκείνος επέμενε: “Ποια είναι η διαφορά;”. Η αγορά αποφασίζει, του απαντώ εγώ. Κανένας δεν με φώναξε να φτιάξω άλλο μουσείο μετά το Μπιλμπάο. “Εσένα;” ρωτά ο δημοσιογράφος τον Ρέντσο Πιάνο. Αρχισε να μετράει με τα δάχτυλά του. Δεν του έφταναν για να τα απαριθμήσει…».

Αρχιτεκτονική, μία ανδρική υπόθεση

Τρεις μόλις γυναίκες έλαβαν ψήφο από τους άνδρες συναδέλφους τους (μόλις τέσσερις γυναίκες συμμετείχαν στην έρευνα). Πρόκειται για την Ιρανο-Βρετανή Ζαχά Χαντίντ (για το Μουσείο ΜΑΧΧΙ στη Ρώμη αλλά και τον Πυροσβεστικό Σταθμό στη Γερμανία), τη Μάγια Λιν για το Νεκροταφείο πεσόντων Αμερικανών στο Βιετνάμ, στην Ουάσιγκτον, και την Ελίζαμπεθ Ντίλερ για το High Line στο Μανχάταν, μία από τις καλύτερες αστικές παρεμβάσεις του προηγούμενου αιώνα.

Οι συμμετέχοντες είχαν κι ένα δεύτερο ερώτημα να απαντήσουν: Ποιο θεωρούν το σημαντικότερο κτίριο σ’ αυτή την πρώτη δεκαετία του 21ου αιώνα; Εδώ νικητές αναδεικνύονται οι Ζακ Χέρτζογκ και Πιερ ντε Μερόν με 7 ψήφους για το ολυμπιακό στάδιο του Πεκίνου («Φωλιά του πουλιού»). Επεται ο Λε Κορμπιζιέ με τέσσερις ψήφους. Μπορεί να πέθανε 45 χρόνια πριν, όμως το σχέδιό του για την εκκλησία του Αγίου Πέτρου στο Φιρμινί της Γαλλίας ολοκληρώθηκε το 2006. Ο Ολλανδός Ρεμ Κούλχαας έλαβε τρεις ψήφους για την Κεντρική Βιβλιοθήκη του Σιάτλ, 2 για το κτίριο της κινεζικής τηλεόρασης CCTV και έναν για το Casa de la Musica στο Πόρτο της Πορτογαλίας.

Το μοναδικό κρατικό κτίριο που επιλέχθηκε είναι το Κοινοβούλιο της Σκωτίας στο Εδιμβούργο, έργο του Καταλανού Ενρίκ Μιράγες που πέθανε το 2000.

Αντιγράφουμε από την ελευθεροτυπία και τον Χρ. Μιχαηλίδη.

ΚΑΙ οι αριθμοί σήμερα λένε ότι σε περίπου 100 χρόνια από σήμερα, ο άνθρωπος θα έχει γίνει «ένα εντελώς αστικό είδος».

Η άποψη, διαμφισβητούμενη, συζητήσιμη, αλλά και με πολλά στοιχεία επιστημονικής τεκμηρίωσης, έρχεται από τον Νταγκ Σόντερς, που είναι διευθυντής του γραφείου της καναδικής εφημερίδας Globe and Mail στην Ευρώπη, και διατυπώνεται στο βιβλίο του «Arrival City: How the Largest Migration in History is Reshaping Our World» – σε ελεύθερη μετάφραση «Πόλη της Αφίξεως: Πώς το μεγαλύτερο μεταναστευτικό ρεύμα στην Ιστορία αλλάζει τον κόσμο που ζούμε». (Το βιβλίο κυκλοφόρησε πριν από λίγους μήνες από τον εκδοτικό οίκο Heinemann και, πραγματικά, κάθε του σελίδα είναι πλούσια τροφή για σκέψη.)

ΤΙ λέει, όμως, κατά βάσιν, ο Σόντερς, ο οποίος, για να γράψει το βιβλίο του, επισκέφθηκε 30 χωριά και πόλεις σε 5 ηπείρους, ώστε να εξερευνήσει αυτό το στοιχείο «της μη αναστρέψιμης μεταναστευτικότητας», όπως την ονομάζει; Λέει, λοιπόν, ότι:

ΜΕΧΡΙ το τέλος του 2025, το 60% του πληθυσμού της Γης θα έχει φύγει από την επαρχία και θα ζει σε μεγάλες πόλεις. Μέχρι το τέλος του 2050, ο «αστικός πληθυσμός» της Γης θα είναι 70%. Και μέχρι να σβήσει ο αιώνας ετούτος, περίπου τα τρία τέταρτα του πληθυσμού της Γης, ακόμα και πάμφτωχοι άνθρωποι από την υποσαχάρια Αφρική, θα έχουν εγκαταλείψει τα χωριά τους και θα ζουν «στο νέο μέλλον των μεγαλουπόλεων».

ΑΥΤΗ η πραγματικότητα, λέει ο Σόντερς, σηματοδοτεί και το τέλος του όποιου, μεγάλου μεταναστευτικού ρεύματος. «Η ανθρωπότητα θα έχει φτάσει σε ένα νέο, μόνιμο ισοζύγιο». Και αυτό το θεωρεί πάρα πολύ σημαντικό. Γιατί; «Διότι -λέει- είναι μέγα λάθος να ενθαρρύνουμε τους φτωχούς κατοίκους φτωχών χωρών να μείνουν στα χωριά τους, όπως κάνουν πολλές φιλανθρωπικές/ανθρωπιστικές οργανώσεις, δίνοντάς τους χρήματα πολλά και ελπίδες άφθονες. Δεν υπάρχει τίποτα το ρομαντικό στο να ζει κάποιος σε ένα χωριό». Ο Σόντερς μιλάει για τους «μονίμους κατοίκους», όχι εκείνους που εκ περιστάσεως ή που «από υπαρξιακή επιλογή» μένουν στην επαρχία. Τα στατιστικά στοιχεία είναι αδυσώπητα. «Η επαρχιακή ζωή», λέει, «είναι η υπ’ αριθμόν 1 αιτία θανάτου του ανθρώπινου είδους σήμερα». Η μεγαλύτερη πηγή ελλιπούς και κακής διατροφής, παιδικής θνησιμότητας και πρόωρων θανάτων.

Η ΑΣΤΙΚΗ φτώχεια, υπογραμμίζει ο Σόντερς, μπορεί να αναγκάσει μια μητέρα να βγάλει το παιδί της στους δρόμους για να ζητιανεύσει ή να πουλήσει μικροπράγματα, αλλά η «περιφερειακή φτώχεια», η φτώχεια του χωριού, της ξεχασμένης και υπανάπτυκτης επαρχίας, θα κάνει εκείνο το παιδί να πεθάνει από πείνα. «Στις πόλεις -και αυτός είναι σχεδόν οικουμενικός κανόνας- κανένας δεν πεθαίνει από πείνα. Το αστικό εισόδημα είναι υψηλότερο παντού. Τις πιο πολλές φορές, σχεδόν πολλαπλάσιο από εκείνο στις επαρχίες. Η πρόσβαση στην εκπαίδευση, σε υγειονομικές υπηρεσίες, σε καθαρό πόσιμο νερό, σε τηλεπικοινωνίες και σε πολιτιστικές δραστηριότητες είναι πάντοτε καλύτερη στις μεγάλες πόλεις».

Η ΑΣΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ, συνεχίζει ο Σόντερς, βάζει φρένο στην ιλιγγιώδη αύξηση των πληθυσμών, που ανέκαθεν συνδυαζόταν άρρηκτα με τη φτώχεια. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του Ιράν και της Τουρκίας, δύο χωρών που, μέχρι τη δεκαετία του ’80, είχαν μητέρες, κυρίως στις επαρχίες, που γεννούσαν 5 έως 8 μωρά η καθεμία. Στις χώρες αυτές, τώρα, οι αριθμοί αυτοί έχουν πέσει δραματικά, και αυτό οφείλεται αποκλειστικά στο γεγονός ότι μεγάλα τμήματα του πληθυσμού μεταφέρθηκαν στα αστικά κέντρα.

Η Ελλάδα «ταξιδεύει» σε λίγες μέρες για τη 12η Μπιενάλε Αρχιτεκτονικής της Βενετίας με μια «Κιβωτό». Η πρόταση, που εκπροσωπεί τη χώρα στην κορυφαία διοργάνωση, ανήκει στον καθηγητή του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ζήση Κοτιώνη και στην αρχιτέκτονα της νεότερης γενιάς και ποιήτρια Φοίβη Γιαννίση. Πρόκειται για εγκατάσταση με τίτλο «Κιβωτός, Παλιοί Σπόροι για Νέες Καλλιέργειες», αποτελούμενη από ξύλινη κατασκευή, έκθεση εικόνων και βιντεοπροβολή.

Η «Κιβωτός» θα βρίσκεται στο Ελληνικό Περίπτερο (Giardini di Castello) από τις 27 Αυγούστου μέχρι και τις 21 Νοεμβρίου. Είναι μια ξύλινη, λυόμενη κατασκευή με διαστάσεις 12 μ. μήκος και 2,70 μ. μέγιστο πλάτος. Αποτελείται από τάβλες, δοκούς και επιφάνειες κόντρα πλακέ θαλάσσης. Η κατασκευή είναι επισκέψιμη. Στο εσωτερικό της θα φιλοξενηθούν σε ειδικές θήκες οι σπόροι και οι καρποί (γυάλινα βάζα, κουβάδες, πιάτα). Το φυτογενετικό υλικό θα συλλεγεί ύστερα από έρευνα και επισκέψεις σε αγροτοπαραγωγικές μονάδες και τράπεζες σπόρων. Η συλλογή των καρπών θα τοποθετηθεί μέσα στην «Κιβωτό» σε θεματικές ενότητες: διατροφικά (σιτηρά, όσπρια), θεραπευτικά, καλλωπιστικά, αφροδισιακά, ευφορικά, θανάσιμα.

Στο εσωτερικό της θα εγκατασταθεί επίσης μια μικρή κουζίνα. Η παρασκευή φαγητού από τη συλλογή καρπών και σπόρων της «Κιβωτού» επιτρέπει την κατοίκηση του εκθεσιακού χώρου με διαδραστικό τρόπο. Στην κύρια αίθουσα της «Κιβωτού» θα γίνεται και η διπλή προβολή του βίντεο-ντοκουμέντου από τη σύγχρονη αγροτική ζωή στην Ελλάδα και τις εναλλακτικές καλλιέργειες, που συμβάλλουν στην αύξηση της βιοποικιλότητας και την ανάδειξη του παλαιού φυτογενετικού υλικού.

Η ελληνική συμμετοχή επιλέχθηκε από επιτροπή (Ηλίας Ζέγγελης, Γιώργος Τζιρτζιλάκης, Αννα Καφέτση) που ορίστηκε, πρώτη φορά, από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής.

Λίγες μέρες πριν αναχωρήσει για τη Βενετία ο Ζήσης Κοτιώνης μάς μίλησε για την ελληνική συμμετοχή στη Βενετία.

Το γενικότερο θέμα της Μπιενάλε είναι «People meet architecture» («Οι άνθρωποι συναντούν την αρχιτεκτονική»). Με ποιον τρόπο εμπεριέχεται στην πρότασή σας;

«Καλούμε τους ανθρώπους να συναντηθούν μέσα σε μια κιβωτό για να τους δείξουμε θέματα που σχετίζονται με τη βιοποικιλότητα και με την αρχιτεκτονική. Μέσα από τη δουλειά μας και την εκπαίδευση των νέων αρχιτεκτόνων στο Πανεπιστήμιο Βόλου ενδιαφερόμαστε να δούμε πώς σχετίζεται η αρχιτεκτονική με τον υπαίθριο χώρο».

Υπάρχει στην πρότασή σας η διάσταση της επιστροφής στη φύση;

«Οχι. Αυτό που λέμε είναι να καταλάβουμε τον υπαίθριο χώρο με τους σύγχρονους όρους της τεχνολογίας και της μετάπολης, τον τρόπο δηλαδή που η πόλη έχει διαχυθεί, μέσω της πληροφορίας, στην ύπαιθρο. Είμαστε ιδεολογικά και πολιτικά αντίθετοι με τη λογική της “επιστροφής στη φύση”».

Τι σημασία αποδίδετε στην «Κιβωτό»;

«Με την “Κιβωτό” διαφυλάττεις τους καρπούς, ένα πρόγραμμα που εμπεριέχεται στους σπόρους της φύσης που απειλείται με εξαφάνιση. Με βάση αυτό το πρόγραμμα, που μας δίνει η ίδια η φύση, προτείνουμε να ξαναδούμε πώς κατοικείται και άρα πώς διαμορφώνεται το τοπίο. Αρχιτεκτόνημα δεν είναι μόνο ένα κτίριο, αλλά και η σχέση που υπάρχει ανάμεσα σε δύο δέντρα».

Η «εναλλακτική» διάσταση της πρότασης έχει σχέση με το γεγονός ότι εκπροσωπείτε και μια χώρα που δεν συνδέθηκε ποτέ με την αρχιτεκτονική των μητροπολιτικών κέντρων;

«Βεβαίως. Είμαστε και ιδεολογικά αντίθετοι με την αρχιτεκτονική των σταρ του είδους. Οι καλές στιγμές στη μοντέρνα αρχιτεκτονική της Ελλάδας ήταν εκείνες που οι αρχιτέκτονες αντιλαμβάνονταν την ιδιαιτερότητα του χώρου που έχτιζαν. Αυτό δημιούργησε νέες προτάσεις, και όχι η υπερτεχνολογία και η μίμηση των λεγόμενων πρωτοποριών. Μας ενδιαφέρει να διαχειριστούμε αυτή την παρακαταθήκη του ελληνικού μοντερνισμού. Θα αναφερθώ σε δύο διαφορετικά παραδείγματα: ο Πικιώνης και οι διαμορφώσεις της Ακροπόλεως ήταν ένα εξαιρετικό παράδειγμα συνάντησης της αρχιτεκτονικής με το τοπίο. Το ίδιο και ο Τάκης Ζενέτος με τις προτάσεις που είχε κάνει για τις διαμορφώσεις οικισμών στη νότια Κρήτη. Μέσω της σύγχρονης αρχιτεκτονικής διαχειριζόταν με εξαιρετικό τρόπο τα θέματα του εδάφους».

Αντιτίθεστε μήπως στην αστική αρχιτεκτονική;

«Καθόλου. Να το πω αλλιώς. Το άστυ πλέον διαχέεται παντού. Μπορεί να σκεφτόμαστε με αστικό τρόπο το έδαφος και την ύπαιθρο».

Πώς συνδέεται η πρότασή σας με την πρόσφατη οικονομική κρίση;

«Με την πολύ απλή επισήμανση ότι διαρκώς η ύπαιθρος και οι αγροτικές περιοχές χάνουν την παραγωγικότητά τους. Είτε ερημοποιούνται είτε οικοδομούνται. Πρόθεσή μας είναι να επισημάνουμε ότι αν η ύπαιθρος αποκτήσει με τις βιολογικές και βιοδυναμικές καλλιέργειες έναν καινούργιο παραγωγικό ρόλο, τότε μπορεί να δημιουργηθεί εκεί και μια σύγχρονη παραγωγική ζωή.

Ο αγροτικός χώρος διέρχεται αυτή τη κρίση μετά τα αδιέξοδα της εκμηχανισμένης γεωργίας των μονοκαλλιεργειών και των ευρωπαϊκών επιδοτήσεων. Ο τρόπος με τον οποίο βιώνεται αυτή τη στιγμή η κρίση στη “Μητρόπολη” δημιουργεί τις προϋποθέσεις ώστε διαφορετικοί άνθρωποι να βρεθούν εκτός αστικών κέντρων και να διαχειριστούν διαφορετικά τα προβλήματα της υπαίθρου. Τέτοιου είδους σχέσεις ψάχνουμε και τις αναγνωρίζουμε ήδη στον αγροτικό ακτιβισμό. Προς το παρόν λείπει η επινοητικότητα στη διαχείριση του τοπίου και του εδάφους».

Πώς κρίνετε γενικότερα την αρχιτεκτονική παραγωγή των τελευταίων χρόνων στην Ελλάδα;

«Δεν θα ήθελα να κάνω μια συνολική αποτίμηση αλλά να πω ότι τα ζητήματα του περιβάλλοντος, της οικονομικής κρίσης και των νέων τεχνολογιών είναι αυτά που πρέπει να κατανοήσουμε για να ανανεώσουμε την ελληνική αρχιτεκτονική. Κάποια στιγμή θεωρήθηκε ότι μπορεί να ανανεώνεται μέσα από το στιλ και την εκλέπτυνση της “γλώσσας”. Επί δεκαπέντε χρόνια κυριάρχησε αυτό το νεομοντέρνο στιλ, το οποίο δεν βοήθησε στην επεξεργασία των ζητημάτων της αρχιτεκτονικής παρά μόνο στο στιλιζάρισμα, το οποίο είχε να κάνει μ’ έναν εφησυχασμό πολιτικό και κοινωνικό και την ψευδαίσθηση ότι ζούμε σε μια ευημερία, η οποία τώρα καταρρέει».

Κατά καιρούς εμφανίζονται στον Τύπο (αθηναϊκό ημερήσιο αλλά και επιστημονικό) μεγάλοι και «φτασμένοι» αρχιτέκτονες, οι οποίοι εκφράζουν κάποιες ιδέες.

Αυτό από μόνο του δεν είναι κακό, ακόμη και αν οι ιδέες αυτές είναι απ’ αρχής λάθος. Κατά διαβολικές συμπτώσεις όμως, μετά από τέτοια δημοσιεύματα, ακολουθεί κάποια νομοθετική ρύθμιση με ολέθρια αποτελέσματα.

Για να είμαι σαφέστερος:

* Το 1966 στο 5ο Πανελλήνιο Συνέδριο του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων, ο τότε διευθυντής του υπουργείου Δημοσίων Εργων Προκόπης Βασιλειάδης επέμενε ότι η Αθήνα θα σωθεί όταν ελαφρυνθεί η πίεση για ανοικοδόμηση στο ήδη βεβαρημένο κέντρο της και πρότεινε να μεταφερθεί η οικοδομική δραστηριότητα στα προάστια. Πολλοί είχαμε αντιδράσει τότε έντονα, μεταξύ των οποίων και ο καθηγητής Α. Αραβαντινός, λέγοντας ότι το πρόβλημα του κέντρου δεν είναι η οικοδόμηση, αλλά η οικοδόμηση με απαράδεκτα υψηλούς συντελεστές δόμησης (Σ.Δ.). Ενα χρόνο μετά, όταν ήλθε η χούντα, αμέσως σχεδόν εξέδωσε το Ν.Δ. 395/68 με το οποίο αυξάνονταν οι Σ.Δ. κατά 30% σε όλη τη χώρα, με αποτέλεσμα να πολυκατοικιοποιηθεί κάθε γωνιά της χώρας, χωριά και πόλεις, και η Αθήνα να χάσει την πράσινη ζώνη που την περιέβαλλε, τα προάστια, και να μεταβληθεί σε μια ομογενή μάζα μπετόν και ασφάλτου. Μετά τη χούντα, το 1978, ο Στ. Μάνος μείωσε τους συντελεστές, αλλά η ζημιά είχε γίνει, (και ο Μάνος έχασε και τη βουλευτική του έδρα στις επόμενες εκλογές!).

Την ίδια εποχή κυκλοφορούσαν απόψεις, σύμφωνα με τις οποίες πρέπει να αυξηθεί ο ακάλυπτος στα οικόπεδα και σε αντάλλαγμα να εξαντληθεί ο Σ.Δ. στο ύψος σε περισσότερους ορόφους, μάλιστα προτεινόταν ως «κίνητρο» και η αύξηση του Σ.Δ. Τους είχαμε πει ότι το κακό είναι στους ήδη υψηλούς Σ.Δ., και στο ίδιο Ν.Δ. (395/68), θεσπίστηκε και η «ελευθέρα σύνθεσις», η οποία εξειδικεύτηκε στον Γενικό Οικοδομικό Κανονισμό του 1973 που περιλάμβανε διατάξεις «ελευθέρας συνθέσεως» με αύξηση υψών και προσαυξημένο ως κίνητρο τον Σ.Δ. Το αποτέλεσμα μπορείτε να το δείτε στα Κάτω Πατήσια, σε συγκρότημα γνωστού τότε επιχειρηματία κατασκευαστή, και αλλού.

* Γύρω στα τέλη της δεκαετίας του ’70, εμφανίστηκε γνωστός αρχιτέκτων, ο οποίος με άρθρο του στα «Τεχνικά Χρονικά» υποστήριξε ότι το αντίδοτο στη μονοτονία της πολυκατοικίας είναι το ελεύθερο ύψος με αντίστοιχη αυξομείωση της κάλυψης, και ταυτόχρονα πρότεινε την κατάργηση της υποχρεωτικής οικοδομικής γραμμής, η σωτήρια αυτή ιδέα πέρασε στον ΓΟΚ του 1985 και το αποτέλεσμα είναι ξανά ότι με μια υποχώρηση 1-1,5 μέτρο της οικοδομικής γραμμής κερδίζεται ένας έως δύο όροφοι που τώρα βγαίνουν πάνω από το επίπεδο των πολυκατοικιών, και φυσικά με απεριόριστη θέα (σε βάρος των γειτόνων τους) και σημαντική αύξηση στις τιμές πώλησης -από αυτούς τους δύο τελευταίους ορόφους βγάζει ο επιχειρηματίας το κόστος κατασκευής και όλα τα άλλα καθαρό κέρδος του! Και η Αθήνα ουσιαστικά ανέβηκε 1-2 ορόφους περισσότερο.

* Την ίδια εποχή, (ήταν η εποχή που είχε πεταχτεί από την κυβέρνηση τόσο ο Τρίτσης, όσο και ο παπανδρεϊκός «σοσιαλισμός»), εμφανίζονται άλλες «φαεινές ιδέες»: τα μπαλκόνια είναι πολύ στενά (1/10 του πλάτους της οδού, όριζε ο ΓΟΚ), η Ελλάδα είναι μεσογειακή χώρα και έχει ανάγκη το ύπαιθρο και άλλα ηχηρά παρόμοια. Το αποτέλεσμα ήταν η θέσπιση στον ΓΟΚ του 1985 του άρθρου 11 για τους γνωστούς «ημιυπαίθριους» με τους οποίους σε μια αγαστή άτυπη και προφανώς παράνομη «συμφωνία» κατασκευαστών και υπουργείου, ουσιαστικά αυξήθηκε κατά 40% ο Σ.Δ., το θέμα είναι γνωστό και πρόσφατο, η απλή παρατήρηση είναι σωστά να πληρώσουν οι παρανομούντες ιδιοκτήτες, οι παρανομήσαντες κατασκευαστές όμως γιατί να μένουν στο απυρόβλητο; (γιατί αυτή ήταν η «συμφωνία», κτίστε τους και εγώ δεν βλέπω…).

Κατά καιρούς, και τώρα μετ’ επιτάσεως και κατά συρροήν (και αυτό είναι το ανησυχητικό) εμφανίζονται οι απόψεις ότι τα ψηλά κτήρια θα δώσουν αναπνοή και πράσινο στην Αθήνα. Μας ήρθαν και αυτόκλητοι σωτήρες, καθηγητές και φοιτητές γνωστού πανεπιστημίου των ΗΠΑ και άλλοι, που πρότειναν «μέτωπο πύργων» στην παραλιακή κ.ά. Τελευταία είναι και οι εμφανιζόμενες απόψεις του γνωστού αρχιτέκτονα ειδικευμένου στα ψηλά κτήρια, με το… προωθημένο σλόγκαν «γκρεμίστε τις πολυκατοικίες και χτίστε ουρανοξύστες», οι οποίες πρέπει να σημειωθεί ότι έλαβαν ευρεία και επαινετική δημοσιότητα, έκθεση σε γνωστό μουσείο κ.ά. Αν αυτό μου το έλεγε ένας δευτεροετής φοιτητής μου, το λιγότερο θα τον έστελνα για τον Σεπτέμβρη, αλλά να το λέει ώριμος αρχιτέκτων (ή και ωριμότατος, νομίζω μεγαλύτερος από μένα στην ηλικία, τον είχα και επιμελητή ως φοιτητής), δεν μπορώ παρά να συμφωνήσω με τον συνάδελφο κ. Χριστοφιλόπουλο στο άρθρο του στην «Ελευθεροτυπία» της 15ης Ιουνίου 2010. Δεν είναι δυνατόν να μην γνωρίζει ο αρχιτέκτων των υψηλών κτηρίων ότι για να γκρεμίσεις μια πολυκατοικία, πρέπει να αποζημιώσεις τα κτισμένα τετραγωνικά της στους ιδιοκτήτες της, είτε σε χρήμα δι’ απαλλοτριώσεως είτε σε είδος, δηλαδή σε νέα τετραγωνικά στους νέους πύργους. Αποτέλεσμα: η δεύτερη περίπτωση είναι ταυτόσημη με εκείνες του ΓΟΚ του 1973, δεν μας φθάνει η πυκνότητα, θα την έχουμε και σε μεγαθήρια τώρα (επαναλαμβάνω, δείτε τα τέρατα στα Κάτω Πατήσια ΝΑ του σταθμού των ΗΣΑΠ και θα δείτε πού οδηγεί η φωτισμένη πρόταση των πύργων). Για την πρώτη περίπτωση, αν έχουμε χρήματα για τέτοιας κλίμακας απαλλοτριώσεις, ας το κάνουμε και ας μετατρέψουμε κάποια οικοδομικά τετράγωνα σε πάρκα όχι με ψηλούς πύργους, αλλά με ψηλό πράσινο.

Πέραν τούτων, και επειδή στην απάντησή του («Ελευθεροτυπία» 6.7.10) αναφέρθηκε ο αρχιτέκτονάς μας στην Ευρώπη, θα ήθελα να τονίσω την πολύ μεγάλη οικοδομική δραστηριότητα την τελευταία δεκαετία σε ευρωπαϊκές πόλεις σε πύργους, και στο σημείο αυτό θέλω να κάνω μερικές επισημάνσεις για να έχουμε και ένα συμπέρασμα:

Ανεξάρτητα αν συμφωνώ ή διαφωνώ με τους πύργους, στις ευρωπαϊκές πόλεις ο συνολικός Σ.Δ. της περιοχής των πύργων δεν ξεπερνά το 1.0 σε σχέση με το 3,5-4,7 που ισχύει στην Αθήνα, στο Αμστερνταμ, στο Ρότερνταμ, στο Ελσίνκι, στη Βιέννη, κτίζονται τερατώδη συγκροτήματα, αλλά τουλάχιστον σε περιοχές που μπορούν να έχουν ύψη αλλά όχι υψηλούς Σ.Δ., και αυτό γίνεται κατά κανόνα εκτός πόλεως -υπάρχουν στην Αθήνα περιοχές εντελώς άκτιστες που θα μπορούσαν να αποκτήσουν πύργους με συνολικό Σ.Δ. κάτω του 1.00; Αυτό θα σήμαινε με απλή αριθμητική ότι οι πύργοι είναι εντεταγμένοι σε ένα πάρκο μερικών χιλιάδων στρεμμάτων σε μια πόλη που ο συνολικός Σ.Δ. είναι ήδη γύρω στο 1 και όχι στο 5. Και για να προλάβω μερικούς έξυπνους που θα πουν «ωραία, το Ελληνικό έχει 4.500 στρέμματα, να βάλω και δυο πύργους»: σ’ αυτό είμαστε κάθετα αντίθετοι· το Ελληνικό, και κάθε εναπομείνας άκτιστος χώρος στο Λεκανοπέδιο, είναι πολύ κάτω του ελάχιστου ορίου επιφάνειας πρασίνου που αναλογεί στο Λεκανοπέδιο. Η μόνη ελάχιστα διορθωτική πολιτική θα ήταν «κάθε δημόσιος χώρος, πρώην αεροδρόμια (Τατόι, Ελληνικό, Ελευσίνα), πρώην βιομηχανικές περιοχές (Δραπετσώνα κ.ά.), πρώην στρατόπεδα (Γουδή, Χαϊδάρι, Διονύσου, Αγ. Αναργύρων…) να μετατραπεί σε οργανωμένο πυκνό και υψηλό πράσινο μήπως και καταφέρουμε να αναστρέψουμε τα ποσοστά πρασίνου» (1-2 τ.μ. ανά κάτοικο στην Αθήνα σε σχέση με 20, 40, 60 στη Βιέννη, το Αμστερνταμ, το Ελσίνκι).

* Δεύτερο, υπάρχει άραγε backround στις κινήσεις αυτές, υπέρ των υψηλών πύργων; Υπήρχε, όπως αποδείχτηκε στους Νόμους από το 1968 ώς το 1985 το ισχυρό lobby των κατασκευαστών. Μήπως τώρα τα πράγματα είναι χειρότερα και τα backround δεν είναι ο «πολυκατοικιτζής της γειτονιάς μας», αλλά κάποιοι επιχειρηματικοί τραπεζικοί και άλλοι όμιλοι, όπως στην περίπτωση της Δραπετσώνας; («Ελευθεροτυπία» 6.7.10). Θα το δούμε στην επόμενη κίνηση του υπουργείου Περιβάλλοντος…

Αντιγράφουμε από την ελευθεροτυπία:

Η τελευταία αφορμή για όσα έγιναν πριν από λίγους μήνες στην πλατεία Εξαρχείων δόθηκε ένα βράδυ, όταν χρήστες και διακινητές ναρκωτικών ουσιών στην πλατεία, «πρεζάκια» και «βαποράκια» δηλαδή, κυνήγησαν μια κοπέλα να της πάρουν την τσάντα. Την επομένη, στις 13 Μαΐου, ο Αχιλλέας Σεβαστόπουλος, ιδιοκτήτης τριών εστιατορίων που βρίσκονται λίγο πιο πέρα, έφερε στην πλατεία μια μικροφωνική εγκατά- σταση και, όπως σχεδίαζε μέρες αλλά ούτε ο ίδιος πίστευε πως θα κάνει, άρχισε να μιλάει στους χρήστες και τους διακινητές.

«Είμαστε μαζί σας», τους είπε. «Δεν πολεμάμε τους αρρώστους. Πολεμάμε την αρρώστια. Τέρμα το εμπόριο. Διακινητές και διακινήτριες της πρέζας, σας παρακαλούμε. Αφήστε τη γειτονιά μας. Είκοσι πέντε χρόνια σάς φιλοξενούσαμε. Φιλοξενήστε μας κι εσείς στην πλατεία μας». Εβαλε ένα τραγούδι του Ξυλούρη, από το μοναδικό σιντί που είχε μαζί του, και συνέχισε στον ίδιο τόνο.

Ετρεξαν κοντά του δυο τρεις καταστηματάρχες της πλατείας. Με τον Πέτρο Κουτσούμπα, ιδιοκτήτη μπαρ, διαμόρφωσαν τα τελικά κείμενα. Μίλησαν για τον ΟΚΑΝΑ, ότι λύση δεν είναι να φύγει, αλλά να λειτουργήσει σωστά. Μίλησαν για τα οφέλη της αποποινικοποίησης της χρήσης. Είπαν ότι αποκηρύσσουν τη βία, όχι τόσο για να καθη- συχάσουν τους χρήστες και τους διακινητές, όσο για να συγκρατήσουν κάποιους θερμοκέφαλους κατοίκους, που ήταν έτοιμοι να πάρουν τα καδρόνια. Από ένα μπαλκόνι κάποιος φώναξε «όχι άλλο Ξυλούρη» κι έφεραν σιντί με Ασιμο και άλλα, πιο ροκ κομμάτια (ίσως και Σιδηρόπουλο, σε ένα κάπως ειρωνικό γύρισμα της ιστορίας). Κι έμειναν εκεί αποφασισμένοι, μέρα μπαίνει, μέρα βγαίνει, από το πρωί στις 9 μέχρι τα μεσάνυχτα, να μιλούν στους χρήστες και να δείχνουν τους διακινητές με το δάχτυλο, απευθύνοντάς τους προσωπικές εκκλήσεις να φύγουν από την πλατεία.

Ύστερα από δεκαπέντε μέρες ήταν φανερό ότι θα νικούσαν. Οι περισσότεροι χρήστες και διακινητές είχαν αποχωρήσει. Κάποιοι με το καλό, άλλοι με το άγριο. Εναν διακινητή τον στρίμωξαν πέντε έξι, του πήραν τα χάπια που είχε στο μηχανάκι και του τα διέλυσαν σε νερό. Σ’ έναν άλλο χρειάστηκε να του απευθύνουν το λόγο προσωπικά τέσσερις φορές πριν τους αδειάσει τη γωνιά.

Και στην πλατεία άρχισε να μαζεύεται κόσμος από τη γειτονιά. Πρώτα δυο ζευγάρια, από τρία παιδιά το καθένα, που κάθονταν να παίξουν στις κούνιες και την μπασκέτα, δώρο της Επιτροπής Πρωτοβουλίας Κατοίκων Εξαρχείων και του Αυτοδιαχειριζόμενου Πάρκου Ναυαρίνου με αφορμή τα πρώτα γενέθλια του πάρκου τον Μάρτιο. Οι υπεύθυνοι της μικροφωνικής έφεραν κι άλλα παιχνίδια, δύο ποδοσφαιράκια, αργότερα δύο τραπέζια πινγκ πονγκ, κι ακόμη έπλυναν με χλωρίνη και απορρυπαντικά την πλατεία, ασβέστωσαν τα δέντρα και φύτεψαν καινούργια. Ο δήμος μυρίστηκε ότι κάτι κινείται και βοήθησε κι αυτός, βάζοντας κούνιες και φυτεύοντας πεύκα. Κάθε πρωί, το πότισμα, με ευθύνη των ανθρώπων της μικροφωνικής, διαρκεί τρεις ώρες.

Κι έτσι η πλατεία έγινε πάλι κέντρο δραστηριότητας, την οποία φροντίζουν να συντηρούν οι άνθρωποι και οι συλλογικότητες της περιοχής, με συνεχή παρουσία και περιφρούρηση. Τα τραπεζοκαθίσματα των καφέ γεμίζουν. Στα παγκάκια και τα πεζούλια κάθονται Ελληνες, Αλβανοί, Ρουμάνοι, Μπαγκλαντεσιανοί, Σύριοι και άλλοι, κάθε ηλικίας. Ανθρωποι που απέφευγαν να διασχίσουν την πλατεία και άλλοι που έπαιζαν σ’ αυτήν μικροί, τώρα την ανακαλύπτουν και πάλι. Μια οθόνη προβολής δείχνει τα βράδια Χατζηχρήστο και Βέγγο. Μετά τις συναυλίες και τις εκδηλώσεις που διοργάνωσαν συλλογικότητες της περιοχής (η Κένι Αρκανά του La Rage · ακόμη περισσότερο, οι Χάσμα, Σπυριδούλα και άλλοι σε συναυλία ενάντια στην κρατική καταστολή· ο Κωστής Μαραβέγιας· πάρτι από τον Αστέρα Εξαρχείων), κάποιοι έλεγαν συγκινημένοι ότι τόσο κόσμο στην πλατεία είχαν να δουν από τα τέλη του 1970.

Πρόκειται για το «θαύμα της πλατείας Εξαρχείων ή πώς να μάθουμε να χρησιμοποιούμε τη δύναμή μας», όπως έγραψε η στήλη πόλης της «Lifo», που, κατά τα άλλα, σε αντίθεση με τις αρχές της κίνησης στα Εξάρχεια, επισημαίνει για το εμπορικό τρίγωνο πως «σχεδόν τίποτα δεν μπορεί να γίνει», αν δεν φύγει ο ΟΚΑΝΑ και ουσιαστικά χαιρετίζει την αστυνόμευσή του («από κάπου πρέπει ν’ αρχίσεις»).

Υπάρχουν όμως και κάποιοι που επιμένουν να κάνουν ενοχλητικές ερωτήσεις. «Σα να λέμε, σκουπίσαμε το δωμάτιο και σπρώξαμε κάτω από το χαλί ό,τι βρήκαμε», λέει μια κάτοικος της περιοχής που δεν θέλει να δημοσιευτεί το όνομά της για να μην έχει προβλήματα στη γειτονιά. «Διότι η πρέζα δεν έφυγε. Εδώ είναι. Δύο στενά παρακάτω. Και το εμπόριο και οι χρήστες. Τι αλλάζει; Οτι δεν είναι πια μέσα στα πόδια μας το νταλαβέρι;»

Είναι αλήθεια. Το εμπόριο και η χρήση ουσιών που γίνονταν στην πλατεία δεν σταμάτησαν (τα κοινωνικά φαινόμενα δεν εμφανίζονται ούτε σταματούν με θαύματα), απλώς μετατοπίστηκαν λίγο πιο κάτω, στον πεζόδρομο της Τοσίτσα, ανάμεσα στο Μουσείο και το Πολυτεχνείο, και στο κομμάτι της Πατησίων μέχρι τη Στουρνάρη, επιβαρύνοντας πολύ μια ήδη επιβαρημένη περιοχή.

«Η πλατεία βέβαια αποδόθηκε στους κοινωνικούς αποδέκτες της», συνεχίζει σε ειρωνικό τόνο η κάτοικος, «στους κατοίκους και στους πέριξ καταστηματάρχες, οι οποίοι, με γεμάτα τα τραπεζάκια πλέον, αποσβένουν τα αλμυρά τέλη που πλήρωναν πάντα στο δήμο. Και όλα αυτά, χωρίς να βγουν μαχαίρια ή άλλα φονικά εργαλεία. Αυτή τη φορά, τα πρεζόνια δεν εκδιώχτηκαν βίαια, ούτε ρατσιστικά, αλλά με τη διατύπωση μιας απλής παράκλησης».

Η ειρωνεία της τελευταίας πρότασης πηγάζει από δύο σημεία: «αυτή τη φορά» και «απλή παράκληση». Γιατί άλλες φορές κάποιοι έχουν χρησιμοποιήσει μαδέρια και πέτρες, μέχρι και πιστόλια, για να διώξουν τους χρήστες και τους διακινητές από την πλατεία. (Οπως, βέβαια, όπλα και μαχαίρια έχουν χρησιμοποιήσει χρήστες και διακινητές, όχι μόνο για να αμυνθούν αλλά και για τις μικροκλοπές και τις μικροεπιθέσεις που κάνουν). Κι ακόμη, μια παράκληση να φύγεις από κάπου δεν είναι ποτέ απλή, στο βαθμό που αφήνει να εννοηθεί πως, αν αρνηθείς, αυτός που παρακαλά μπορεί και να ξεχάσει γρήγορα τους καλούς του τρόπους.

Πού σταματά λοιπόν ο αγώνας ενάντια στην πρέζα και πού αρχίζει ο φασισμός; Έχουν κάποιοι το δικαίωμα να πάρουν το νόμο στα χέρια τους και να διώξουν από μια πλατεία όποιον πιστεύουν ότι τους εμποδίζει να τη χρησιμοποιήσουν; Με ποιες προϋποθέσεις; Στο όνομα τίνος; Αυτά τα ερωτήματα απασχολούν τα τελευταία χρόνια όσους δραστηριοποιούνται στα Εξάρχεια. Διαβάζοντας κανείς σχετικές συζητήσεις στο Διαδίκτυο, συζητήσεις έντονες και σε μεγάλη έκταση εδώ και τρία τουλάχιστον χρόνια, τα βλέπει να επανέρχονται ξανά και ξανά, με επιχειρήματα εκατέρωθεν.

Ενα βράδυ του Ιουλίου, συναντώ στην πλατεία Εξαρχείων τον Αχιλλέα Σεβαστόπουλο και είμαι έτοιμος να του θέσω αυτά τα ερωτήματα, αλλά δεν χρειάζεται. Τα έχει θέσει πρώτα ο ίδιος στον εαυτό του και με προλαβαίνει. «Η πλατεία είναι ανοιχτή για όλους», λέει. «Δεν μπορεί να έρχονται ένας, δυο χρήστες και να τους διώχνουμε. Αυτό είναι ρατσισμός. Δεν μπορούμε να δώσουμε δικαίωμα σε κανέναν να μας πει φασίστες, ρατσιστές ή ρουφιάνους. Είναι πολύ βαρύ, ό,τι και να ‘ναι αυτός που το λέει».

Σκέφτομαι ότι κάποιοι στην πλατεία είναι έτοιμοι να κάνουν ακριβώς αυτό, να διώξουν κόσμο, έστω και με τη μέθοδο της «απλής παράκλησης». Πάλι με προλαβαίνει ο Αχ. Σεβαστόπουλος: «Ορισμένοι πιτσιρικάδες, δικά μας παιδιά, δεν λένε να το καταλάβουν. Μάλλιασε η γλώσσα μου να τους το εξηγώ. Οι χρήστες θα φύγουν μόνοι τους, τώρα που υπάρχει κόσμος στην πλατεία και δεν βρίσκουν εμπόρους, διότι δεν έχουν να πάρουν τη δόση τους από κάπου. Κι άλλωστε δεν τα βάζουμε με τους χρήστες. Κι αυτά δικά μας παιδιά είναι. Φίλοι των παιδιών μας».

Στο διπλανό κάθισμα, η Μαρία Παπαδοπούλου, η σύζυγός του, συμπληρώνει μια σκέψη που δεν έχουμε συνηθίσει ν’ ακούμε απ’ όσους σκίζουν τα ρούχα τους για την έξαρση της χρήσης ναρκωτικών στους δρόμους του κέντρου. «Αν πέσει το παιδί σου στην πρέζα», λέει, «είναι τυχαίο. Εμείς ως γονείς δεν κάναμε τίποτα ιδιαίτερο. Και οι γονείς παιδιών που έπεσαν στην πρέζα είναι εξαίρετοι άνθρωποι, καλλιεργημένοι. Οπότε κλονίζεσαι. Σαν τι θα τους αντιμετωπίσουμε λοιπόν αυτούς τους ανθρώπους;»

Στην παρέα προστίθεται ο Στέφανος Γαλάνης, 28 χρόνων, γεννημένος και μεγαλωμένος στα Εξάρχεια, και αναλαμβάνει να εξηγήσει την τακτική της απλής παράκλησης. «Μέχρι το χειμώνα», λέει, «που ξεκίνησαν συνελεύσεις στην πλατεία, η πλατεία δεν υπήρχε για μας. Κι έτσι δεν μιλάγαμε μεταξύ μας, δεν είχαμε σημείο επαφής. Ο καθένας προσπαθούσε να λύσει το πρόβλημα με τον τρόπο του. Πέντε έξι άνθρωποι προσπαθούσαν με τη βία. Υπήρχε ένας παππούς που ανέβαινε στις ταράτσες και πέταγε αβγά. Αλλος πετούσε πέτρες. Εγώ κατέβαινα με τους φίλους μου και κάναμε τους σεκιουριτάδες. Το πρόβλημα έπρεπε να λυθεί χωρίς βία, όπως τώρα. Ξέρουμε πια πώς να μιλήσουμε. Αν έρθει κάποιος χρήστης σε καλή κατάσταση, δεν έχουμε δικαίωμα να τον διώξουμε. Αλλά αν έρθει να ψαχτεί με ουσίες και είναι χάλια, του λέμε ότι εδώ έχει μικρά παιδιά και του ζητάμε να πάει πιο κάτω. Το καταλαβαίνει και ο ίδιος και φεύγει».

Οπως και να έχει, από τον προβληματισμό αν είναι σωστό να απομακρύνεις τον οποιονδήποτε από ένα δημόσιο χώρο, ξεχωρίζει ένα επιχείρημα: οι χρήστες, την ώρα που βρίσκονται υπό την επήρεια, δεν χρησιμοποιούν την πλατεία ως χώρο ελεύθερης συνύπαρξης. Δεν τους ενδιαφέρει ούτε να συνυπάρξουν με άλλους ούτε να χαρούν την ίδια την πλατεία, αλλά να εξασφαλίσουν τη δόση τους και να βυθιστούν στον κόσμο της. Χειρότερα, με ορισμένες πιθανές ενέργειές τους, όπως οι μικροεπιθέσεις και η αντικοινωνική συμπεριφορά που μπορεί να εμφανίζουν, είναι αυτοί που αποκλείουν κόσμο από την πλατεία.

Αυτό το επιχείρημα, με διαφορετική ορολογία, μου αναπτύσσει ο Νώντας Σκυφτούλης από την Αντιεξουσιαστική Κίνηση και τον ελεύθερο κοινωνικό χώρο Nosotros, που συμμετέχει στις πρωτοβουλίες κατά της διακίνησης ουσιών στην πλατεία. «Είμαστε υπέρ του ελεύθερου, δημόσιου και κοινωνικού χώρου», λέει. «Αυτό σημαίνει ότι η πρόσβαση σε κάθε πλατεία, ακόμα κι όταν αυτή λειτουργεί με ένα πλαίσιο, πρέπει να είναι ελεύθερη. Οταν όμως χρησιμοποιεί την πλατεία το κύκλωμα της πρέζας, επιβάλλει δικτατορία και μετατρέπει το χώρο σε κλειστό. Γιατί η πρέζα φέρνει και τη βαρβαρότητα, τον ολοκληρωτισμό αυτής της επιλογής. Επιπλέον, η πλατεία Εξαρχείων δεν είναι γειτονιά, είναι μητροπολιτικό κέντρο. Επειδή στα μητροπολιτικά κέντρα επικρατεί στριμωξίδι, επιβιώνει κανείς με μια δυναμική διεκδίκηση του χώρου. Στην πλατεία Εξαρχείων, ο αντιεξουσιαστικός χώρος έχει μια ιστορική, βιωματική παρουσία και συνδιεκδικεί την πλατεία στο όνομα αυτής της παρουσίας, που παραμένει σήμερα ζωντανή καιδυνατή. Αντίθετα από τον Αγιο Παντελεήμονα, εδώ οι καταστηματάρχες και οι κάτοικοι έβαλαν το ζήτημα όχι στο όνομα της τάξης ή του κέρδους, αλλά στο όνομα της ελευθερίας. Δεν λειτούργησαν δηλαδή ως συντηρητικοί νοικοκυραίοι, ούτε χρησιμοποίησαν βία, αντιθέτως τάσσονται υπέρ των χρηστών και υπέρ της αποποινικοποίησης της χρήσης».

Το επιβεβαιώνουν τα λόγια της Ρίκας Ροδάκη, που λειτουργεί πρατήριο βιολογικών προϊόντων κοντά στην πλατεία και είναι μέλος της Πρωτοβουλίας Επαγγελματιών και μέλος της Συνέλευσης της Πλατείας (όπως και όλα τα μέλη συλλογικοτήτων σε αυτό το άρθρο, εκπροσωπεί μόνο τον εαυτό της, όχι τις συλλογικότητες στις οποίες ανήκει): «Ολα αυτά τα χρόνια», λέει, «οι συλλογικότητες κάναμε εκδηλώσεις με τους τοξικομανείς μέσα στην πλατεία. Αυτοί που είχαμε στόχο να διώξουμε είναι οι πρεζέμποροι, όχι οι χρήστες. Και θα σου πω και το άλλο. Ρατσιστές είναι αυτοί που πίναν τον καφέ τους στο καφενείο και βλέπανε τον άρρωστο τον τοξικομανή να είναι κάτω, σε ελεεινή μορφή να χτυπάει ένεση μπροστά στα πόδια τους, και σφυρίζαν αδιάφορα. Αυτοί είναι ρατσιστές και κυνικοί απέναντι στον ανθρώπινο πόνο».

Και λοιπόν; Σταματά ο ανθρώπινος πόνος με την απομάκρυνσή του από την πλατεία; Κανείς στα Εξάρχεια δεν το ισχυρίζεται. Ολοι αναγνωρίζουν ότι το πρόβλημα δεν λύθηκε, μόνο μεταφέρθηκε λίγα στενά πιο κάτω. Από κάπου όμως πρέπει να αρχίσει κανείς, λένε. «Παρόλο που η εικόνα στην Τοσίτσα είναι αποκαρδιωτική, αν μπορούσα να ιεραρχήσω, θα έλεγα ότι προηγείται η πλατεία», λέει η Ελλη Μποτονάκη, μέλος της Επιτροπής Πρωτοβουλίας Κατοίκων Εξαρχείων. Η πλατεία προηγείται, πιστεύουν οι κάτοικοι, γιατί οι γύρω δρόμοι είναι περισσότερο κατοικημένοι από τους δρόμους γύρω από την Τοσίτσα, και, κυρίως, γιατί, αντίθετα από την Τοσίτσα, λόγω της θέσης της, της ιστορίας της και της δομής της, η πλατεία λειτουργεί ως χώρος συνύπαρξης όλων των ηλικιών, των εθνικοτήτων και των ιδεολογιών. Αυτή τη συνύπαρξη απέκλειε, λένε, η τόσο μεγάλη παρουσία χρηστών και διακινητών, με τους όρους που γινόταν.

Αλλωστε, σε σχέση με τις συνήθεις μυωπικές αντιδράσεις, που αρκούνται να προτάσσουν «δραστικά μέτρα» για την απομάκρυνση της διακίνησης από τον άμεσο ζωτικό χώρο των συμφερόντων του καθενός, οι Εξαρχειώτες βλέπουν λίγο πέρα από τη μύτη τους. «Ο ΟΚΑΝΑ είναι χώρος που περιθάλπει τους αρρώστους», λέει ο Αχ. Σεβαστόπουλος. «Δεν μπορούμε λοιπόν να είμαστε εναντίον του. Ζητάμε μόνο να μην είναι μαζεμένα όλα τα κέντρα απεξάρτησης εδώ και βέβαια να δουλεύουν μεθοδικά και σωστά, χωρίς τις ντροπιαστικές λίστες αναμονής, που φτάνουν τους τέσσερις πέντε μήνες, και χωρίς το παραεμπόριο υποκατάστατων ουσιών που γίνεται απέξω».

τόμων και συλλογικοτήτων των Εξαρχείων είναι η πραγματοποίηση μιας πορείας που θα γίνει μαζί με τους τοξικομανείς, όσους μαζευτούν. Θα περνάει, το οραματίζονται, από όλα τα στέκια της διακίνησης στο κέντρο της Αθήνας και θα καταλήγει στο υπουργείο Υγείας. «Δεν μπορούμε να λύσουμε ως γειτονιά το φαινόμενο των ναρκωτικών, που είναι κοινωνικό φαινόμενο», λέει η Ρ. Ροδάκη. «Δεν πιστεύουμε όμως ότι το πρόβλημα αφορά μόνο τη γειτονιά μας και τέλος. Υπάρχουν πολλές σκέψεις. Εχουμε αποφασίσει να βρεθούμε μαζί με άλλες πρωτοβουλίες κατοίκων του κέντρου να συζητήσουμε. Αλλά μέχρι ν’ αλλάξουμε συνολικά την κατάσταση, δεν πρέπει να κάνουμε τίποτε άλλο; Σεβόμενοι βέβαια πάντα το διαφορετικό και επαγρυπνώντας για φαινόμενα ρατσισμού».

Πληκτρολογήστε

………….. 1 ……………

Από την τηλεοπτική εκπομπή «3 στον αέρα» (Σ. Διγενή, Γ. Δημαράς, Γ. Παπαδόπουλος) του 1988, ο Β. Παπακωνσταντίνου απαντά (στο 5:00) σε ερωτήσεις για τα ναρκωτικά και την πλατεία Εξαρχείων, διηγούμενος πρόσφατο τότε περιστατικό λιντσαρίσματος εμπόρων ναρκωτικών από νέους της πλατείας Εξαρχείων. Σαν να μην πέρασε μια μέρα…

………….. 2 ……………

http://exarchia.pblogs.gr/

Το μπλογκ της Πρωτοβουλίας Κατοίκων Εξαρχείων, που, μαζί με άλλες συλλογικότητες και ανθρώπους που δραστηριοποιούνται στα Εξάρχεια, έχουν αναλάβει δράση εδώ και καιρό κατά της διακίνησης ουσιών στην πλατεία Εξαρχείων.

Δείτε

«Ο Δράκουλας των Εξαρχείων», σκην. Νίκος Ζερβός, 1983

Πολιτική και πολιτιστική σάτιρα της ελληνικής κοινωνίας και παρωδία των σπλάτερ ταινιών τρόμου σε μια ταινία που έχει μείνει καλτ.

«Πανικός στο Νιντλ Παρκ», σκην. Τζέρι Τσάτζμπεργκ, 1971.

Ο έρωτας του Μπόμπι (Αλ Πατσίνο στη δεύτερη κινηματογραφική του εμφάνιση), εθισμένου στην ηρωίνη και χάστλερ, και της Ελεν (Κίτι Γουίν, βραβείο καλύτερης γυναικείας ερμηνείας στις Κάνες) με φόντο την πλατεία Σέρμαν της Νέας Υόρκης και τους χρήστες ναρκωτικών που συχνάζουν σ’ αυτή. Ρεαλιστική κινηματογραφική προσέγγιση σε μια από τις πρώτες -αν όχι την πρώτη- ταινία που περιλαμβάνει σκηνή κατά την οποία γίνεται χρήση ηρωίνης με σύριγγα.

No related posts.

Ή αλλιώς η άποψη του Koolhaas και του OMA (σε συνεργασία με εταιρείες ενέργειας και πανεπιστήμια) για το ενεργειακό μέλλον της ευρώπης (αυτής που συμπεριλαμβάνει και την ελλάδα).

Και που πάνω κάτω λέει ότι η συνοχή της ευρώπης σαν ένωση κρατών πρέπει να στηριχτεί και να δομηθεί πάνω στην επίλυση των ενεργειακών αναγκών της σαν σύνολο και όχι σαν μέρη. Τακτική που θα έχει οικονομικά (βλ. θέσεις εργασίας σε πολλούς και διάφορους τομείς) και περιβαλλοντικά οφέλη για όλους.

Το roadmap 2050 βλέπει μία ευρώπη χωρίς σύνορα, όπου ο νότος τροφοδοτεί με ενέργεια (προερχόμενη από τον ήλιο) τον βορρά και ο τελευταίος χάρη στους ανέμους και στην παλίρροια του ατλαντικού τροφοδοτεί αντίστοιχα την μεσόγειο. Κάπου στο ενδιάμεσο μπλέκονται και άλλες καθαρές μορφές ενέργειας όπως η πυρηνική και η βιομάζα.

Στόχος -όπως προβάλλει στην σημερινή δυσοίωνη καθημερινότητα- είναι να αποδείξει με μία σειρά από μελέτες, που μπορεί κανείς να βρει και να κατεβάσει στο site, ακόμα και να αγοράσει μερικά hardcopies, ότι ένα αντίδοτο στην κρίση (οικονομική, περιβαλλοντική και εν τέλει ενότητας) που περνάει αυτή τη στιγμή η γηραιά ήπειρος, είναι η ενοποίηση κάτω από τέτοιους (σαν αυτούς που αναφέρονται παραπάνω) όρους.

Στόχος που αναιρείται την ίδια στιγμή που γίνεται η πρόταση, αφού όπως μεταφέρει ο βαγγέλης βαγγελάτος από την ελευθεροτυπία εκ στόματος Rowan Moore και Observer: «ο τρόπος που η Ευρώπη προσπάθησε να σώσει οικονομικά την Ελλάδα δείχνει πως δεν έχει αποκτήσει ακόμα πολιτική θέληση, συνοχή, αλλά και όραμα»

No related posts.

Αντιγράφουμε από την ελευθεροτυπία:

Πώς κατόρθωσε η Αρχιτεκτονική να συμπεριλάβει και να ερμηνεύσει τις πολιτικές και κοινωνικές αλλαγές που συντελέστηκαν στην Ισπανία, τις τελευταίες τρεισήμιση δεκαετίες, αρχής γενομένης από τον εκδημοκρατισμό της, μετά τον θάνατο του Φράνκο το 1975, την ψήφιση του νέου της Συντάγματος το 1978 και την ένταξή της στην Ε.Ε. το 1986;

Αυτό είναι το εξαιρετικά ενδιαφέρον θέμα της έκθεσης «35+ Οικοδομώντας τη Δημοκρατία: 35 χρόνια ισπανικής κοινωνικής αρχιτεκτονικής», που εγκαινιάστηκε χθες στο Μουσείο Μπενάκη. Αποτελεί το συνδιοργανωτικό επίτευγμα του μουσείου και της ισπανικής πρεσβείας, με αφορμή την ισπανική Προεδρία στην Ευρωπαϊκή Ενωση.

Τα εκθέματα (πάνελ, μακέτες, φωτογραφίες και βίντεο) ξεκινούν από το 1975, με έργα όπως το κτίριο της Τράπεζας Bankunion στη Μαδρίτη που υπογράφουν οι αρχιτέκτονες Χοσέ Αντόνιο Κοράλες και Ραμόν Βάσκεθ Μολεζίν και φτάνουν έως και το 2010, με το αντιπροσωπευτικό Κέντρο Σύγχρονης Καλλιτεχνικής Δημιουργίας στην Κόρδοβα, των Φουεσάντο Νιέτο και Ενρίκε Σομπεράνο. Ενδιαμέσως οι Ραφαέλ Μονέο, Γιόρντι Γκαρσίς, Ενρίκ Σορία, Χουάν Ναβάρο, Σαντιάγκο Καλατράβα, Ενρίκ Μιράγες, Εντουάρντο Αρόγιο, Αμπάλος & Χερέρος, Τζ. Βάσκεθ Κονσουέγκρα, Νιέτο Σομπεράνο, Αντόνιο Κρουζ κ.ά. εκπροσωπούνται με αντιπροσωπευτικά τους έργα: μουσεία, δημόσιες βιβλιοθήκες, δημαρχιακά μέγαρα, πανεπιστημιακές σχολές, αθλητικά κέντρα, νοσοκομεία, κέντρα για την τρίτη ηλικία ή βρεφονηπιακοί σταθμοί, εγκαταστάσεις ανακύκλωσης, γήπεδα ποδοσφαίρου, λαϊκές αγορές, οινοποιεία, κολυμβητήρια, αλλά και νεκροταφεία και κατοικίες για τσιγγάνους.Τα εκθέματα διανέμονται σ’ένα σύνολο 36 ενοτήτων που υπακούουν σε χρονολογική σειρά. Στην ταυτότητα κάθε έργου αναγράφεται εκτός από τον αρχιτέκτονα, η κατασκευαστική εταιρεία, καθώς και ο χρόνος και ο προϋπολογισμός που απαιτήθηκαν για την κατασκευή του.

Κύριος στόχος της έκθεσης να καταδείξει την αλληλεπίδραση κοινωνίας και αρχιτεκτονικής, όχι μόνο στο είδος και τον σκοπό των κατασκευών, αλλά και στη χρήση νέων υλικών και στην αισθητική αντίληψη των δημιουργών τους. Να εξηγήσει, δηλαδή, τον συσχετισμό της οικοδόμησης του κοινωνικού κράτους με τη δημιουργία δημόσιων και κοινωνικών αγαθών στην πρόσφατη ιστορία της χώρας: Η υγεία, η κατοικία, η παιδεία, οι μεταφορές, ο αθλητισμός, ο πολιτισμός και το περιβάλλον υλοποιούνται σε κτίρια και υποδομές που μεταμορφώνουν το κοινωνικό τοπίο της Ισπανίας, την ποιότητα ζωής των πολιτών της, αλλά και την αντίληψη του ρόλου της αρχιτεκτονικής στο κοινωνικό γίγνεσθαι. Κάποια από τα έργα τονίζουν τη συνεργασία της αρχιτεκτονικής με άλλες τέχνες, όπως τη γλυπτική, στην ανάπτυξη κοινωνικών αξιών (π.χ. «Το χτένι των ανέμων» των Λούις Πέπα και Εντουάρντο Τσιγίντα).

Μέσα από όλους τους, καταξιωμένους πια, Ισπανούς αρχιτέκτονες, φαίνεται η εξέλιξη της ιδιαίτερης αρχιτεκτονικής που έθεσε την Ισπανία στις γραμμές της παγκόσμιας πρωτοπορίας όσον αφορά τις νέες αισθητικές και κατασκευαστικές αντιλήψεις.

Αντιγράφουμε από την ελευθεροτυπία και την βίκη τσιώρου:

Αραγε η υπόθεση των μιναρέδων που δημιουργήθηκε με το σχετικό δημοψήφισμα στην Ελβετία αφορά έναν συσχετισμό θρησκευτικών δυνάμεων συμβολικού χαρακτήρα; ‘Η πρόκειται για μια παλαιά σύγκρουση μεταξύ χριστιανών και μουσουλμάνων; ‘Η ακόμη για μια κρίση ταυτότητας, με τη διάσταση που έχει πάρει στη Γαλλία και αποτελεί θέμα μιας έντονης δημόσιας συζήτησης;

Σε μια εποχή όπου όλο και περισσότεροι άνθρωποι δηλώνουν αδιάφοροι στο θέμα της θρησκείας, πώς είναι δυνατόν να υπάρχει τέτοια συσπείρωση, όπως φαίνεται από το αποτέλεσμα του ελβετικού δημοψηφίσματος, σύμφωνα με το οποίο η πλειοψηφία των Ελβετών πολιτών αντιδρούν στο δικαίωμα ανέγερσης και άλλων μιναρέδων, παρόλο που η αρνητική τους ψήφος δεν αφορά και την κατασκευή τζαμιών. Αραγε, το ύψος των μιναρέδων ήταν αυτό που ενόχλησε ουσιαστικά τους Ελβετούς; Ας θυμηθούμε πως στη Γερμανία, μια χώρα που διαθέτει 2.600 τζαμιά και χώρους λατρείας, η κυβέρνηση αποφάσισε το ύψος των μιναρέδων να μην ξεπερνά αυτό των καμπαναριών.

«Οταν η Ανγκελα Μέρκελ ασχολείται με το θέμα του ύψους των μιναρέδων, είναι επειδή αποδέχεται τον αρχιτεκτονικό πλουραλισμό του θρησκευτικού πεδίου της χώρας της, επιβάλλοντάς του συγχρόνως ένα όριο. Αυτό μας παραπέμπει στα αρχιτεκτονικά και γεωγραφικά όρια που στην καθολική Γαλλία επιβάλαμε εμείς στους προτεσταντικούς ναούς. Με λίγα λόγια, η κατασκευή των χώρων λατρείας, η τοποθεσία τους και οι διαστάσεις τους μαρτυρούν συμβολικές σχέσεις δυνάμεων», λέει ο διευθυντής του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου σε Θέματα Επιστήμης των Θρησκειών, Ζαν Πολ Ουιλέμ, στην εφημερίδα «Λε Μοντ», και συνεχίζει: «Οσο κοσμικές και αν είναι, οι ευρωπαϊκές κοινωνίες δεν έχουν ακόμη βγει εντελώς από την ιδέα του γεωγραφικού περιορισμού των θρησκειών, ενώ το εθνικό φαντασιακό, όπως το ευρωπαϊκό, δεν είναι εντελώς ουδέτερο από θρησκευτική άποψη. Η ανεξιθρησκία προϋποθέτει ότι οι πιστοί διαθέτουν ναούς κατάλληλους για τη λατρεία της θρησκείας τους. Η δεδομένη ένταξη των μουσουλμάνων στις ευρωπαϊκές κοινωνίες προϋποθέτει επομένως τζαμιά. Το κράτος και οι δημόσιες υπηρεσίες είναι λαϊκοί θεσμοί, όχι όμως και η κοινωνία των πολιτών. Ωστόσο, όπως κάποιες ενδυμασίες των πιστών μιας θρησκείας, έτσι και οι χώροι λατρείας καθιστούν ιδιαίτερα ορατή την παρουσία της. Το Ισλάμ φαίνεται πως από πολλές πλευρές έχει γίνει ένας σεισμογράφος των ευρωπαϊκών ανησυχιών όσον αφορά την εθνική ταυτότητα των κατοίκων της Γηραιάς Ευρώπης και των αμφιλεγόμενων σχέσεων μεταξύ θρησκειών».

Οι αντιδράσεις για την κατασκευή τζαμιών δυστυχώς δεν είναι ελληνικό προνόμιο: στη Σεβίλη, στην Κολονία, στην Κοπεγχάγη, στο Λονδίνο, στο Ρότερνταμ τα τζαμιά και οι μιναρέδες τους διχάζουν την κοινή γνώμη. Σε ένα μεγάλο αφιέρωμα στο θέμα από τις σελίδες του «Κουριέ Ιντερνασιονάλ» παρατίθενται όλες οι απόψεις. Για τον Ulrich Schluer, μέλος του δεξιού κοινοβουλευτικού κόμματος UDC και της επιτροπής για την απαγόρευση των μιναρέδων, οι μιναρέδες αποτελούν «σύμβολο διεκδίκησης της πολιτικο-θρησκευτικής εξουσίας η οποία αμφισβητεί τα θεμελιώδη δικαιώματα των άλλων ανθρώπων».

Το σύμβολο, αυτή η λέξη στο στόμα του καθενός, είναι σημαντική. Ο μιναρές είναι σύμβολο; Και αν ναι, τι είδους; διερωτάται η βουλγαρική εφημερίδα «Sega». «Αν δεν είναι, τότε γιατί κατασκευάζουν τόσο ψηλούς, πολλών εκατοντάδων μέτρων, σε όλον τον μουσουλμανικό κόσμο (230 μέτρα στο Ιράν, ενώ πρόκειται να ανεγερθεί σύντομα στο Αλγέρι ένας άλλος, ύψους 270 μέτρων). Σε αυτή την υπόθεση, πέρα από το θρησκευτικό και το πνευματικό, υπάρχει και μια πρακτική άποψη: με αυτό το σύμβολο θέλουμε να προσδιορίσουμε και την επιρροή του στο δημόσιο χώρο. Κάτι που είναι ήδη πολιτικό. Μια πολιτική κυριαρχίας».

No related posts.