αστική κουκκίδα » λ. συγγρού

στέγη γραμμάτων και τεχνών by Architecture Studio

nik.g — Thu, 20 Aug 2009 08:52:41 +0000

Αντιγράφουμε από την ελευθεροτυπία:

Αφού ολοκληρώθηκε, ύστερα από τόσα εμπόδια και καθυστερήσεις, το νέο Μουσείο της Ακρόπολης με υπογραφή του Αμερικανοελβετού αρχιτέκτονα Μπερνάρ Τσουμί, δικαιούμαστε λίγη αισιοδοξία για την υλοποίηση και των υπόλοιπων κτιρίων, που θα προσδώσουν στην Αθήνα μια ιδέα σύγχρονου αρχιτεκτονικού χαρακτήρα.

Στην τελική ευθεία βρίσκεται και η υλοποίηση ενός ακόμη εντυπωσιακού κτιρίου. Πρόκειται για τη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών του Κοινωφελούς Ιδρύματος «Αλέξανδρος Ωνάσης», ένα αρχιτεκτονικό κόσμημα επί της λεωφόρου Συγγρού 109, που από τον Νοέμβριο του 2010 θα στεγάζει τις πολύπλευρες πολιτιστικές εκδηλώσεις του Ιδρύματος.

Η Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών, με προϋπολογισμό 50.000.000 ευρώ, θεμελιώθηκε το 2000. Υστερα από μια σειρά σοβαρών καθυστερήσεων με υπαιτιότητα των εργολάβων, το έργο, που χρηματοδότησε αποκλειστικά το Ιδρυμα Ωνάση, ολοκληρώθηκε σε οικόπεδο τριών στρεμμάτων. Το κτίριο, με εμβαδόν 18.000 τετραγωνικά μέτρα και 27 μέτρα ύψος, σχεδιάστηκε από το γαλλικό αρχιτεκτονικό γραφείο Architecture Studio. Είναι επενδυμένο με λευκό μάρμαρο και γυαλί, ήπια αναφορά στη λιτότητα της αρχαίας ελληνικής αρχιτεκτονικής.

Εντυπωσιακό είναι το κέλυφός του. Μοιάζει με μυστηριώδες σκηνικό, που αλλάζει όψη αναλόγως με το φώς του ήλιου και την απόσταση από την οποία κάποιος το παρατηρεί. Την ημέρα οι λευκές οριζόντιες λωρίδες από μάρμαρο (αυτή την εποχή ολοκληρώνεται η τοποθέτησή τους στις όψεις του κτιρίου) ανακλούν το αττικό φώς και ενισχύουν την αίσθηση ενός κυματισμού. Τη νύχτα οι ίδιες λωρίδες φωτίζονται διαφορετικά και αποκαλύπτουν το εσωτερικό του κτιρίου, το θερμό κέλυφος που περιβάλλει τις αίθουσες εκδηλώσεων.

Η Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών φιλοδοξεί να αποτελέσει ένα νέο, δυναμικό πολιτιστικό πυρήνα στην καρδιά της πρωτεύουσας, με πολλαπλούς στόχους: την ενθάρρυνση της παραγωγής σύγχρονου ελληνικού πολιτισμού και την εξαγωγή του εκτός Ελλάδος. Θα προσφέρει ακόμα τη δυνατότητα σε ξένους δημοσιογράφους, κριτικούς και διευθυντές πολιτιστικών φορέων απ’ όλο τον κόσμο να γνωρίσουν από κοντά τη δουλειά των Ελλήνων καλλιτεχνών. Παράλληλα θα παρέχει τη δυνατότητα στους Ελληνες καλλιτέχνες να χρησιμοποιούν το δίκτυο πολύτιμων συνεργασιών του Ιδρύματος που έχουν δημιουργηθεί στο εξωτερικό με την πολύχρονη δραστηριότητά του στο χώρο του πολιτισμού. Η είσοδος, από τον περασμένο Μάιο, του προέδρου του Ελληνικού Φεστιβάλ Γιώργου Λούκου στο Δ.Σ. του Ιδρύματος «Αλέξανδρος Ωνάσης», προφανώς, θα συμβάλει στην ενίσχυση της πολιτιστικής γέφυρας της χώρας μας με το εξωτερικό. *

Το κτίριο περιλαμβάνει

* Αμφιθεατρική αίθουσα 900 θέσεων με σκηνή κατάλληλη για θεατρικές παραστάσεις, συμφωνική ορχήστρα, όπερα, χορό, κινηματογράφο, διαλέξεις και συνέδρια.

* Μια ακόμη αίθουσα 220 θέσεων για μικρότερες θεατρικές, μουσικές ή χορευτικές παραστάσεις, διαλέξεις και προβολές πολυμέσων.

* Χώρο 700 τ.μ. για εκθέσεις εικαστικών.

* Υπαίθριο θέατρο, ηλεκτρονική βιβλιοθήκη, στούντιο επαγελματικών ηχογραφήσεων, εστιατόριο με θέα την Ακρόπολη, υπόγειο πάρκινγκ και αποθήκες.

Με την ευκαιρία της ολοκλήρωσης ενός ακόμα εντυπωσιακού κτιρίου στην καρδιά της Αθήνας δεν μπορούμε να παραβλέψουμε τα δεινά ενός άλλου πολύπαθου σχεδίου στην ίδια περιοχή. Εθνική ντροπή, χωρίς υπερβολή, έχει καταντήσει το σχέδιο για την αναμόρφωση της παλιάς ζυθοποιίας Φιξ στη Συγγρού που αναμένεται, εδώ και χρόνια, να στεγάσει το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης. Μπλόκαραν πάλι, για λόγους που κανείς δεν διευκρινίζει δημοσίως, οι εργασίες ανακατασκευής του πρώην εργοστασίου, που επρόκειτο να ολοκληρωθούν φέτος, σύμφωνα με τη σύμβαση που είχε υπογράψει από το 2007 η ανάδοχος εταιρεία ΒΙΟΤΕΡ.

Το κτίριο παραμένει νεκρό και σκεπασμένο. Για άλλη μία φορά η αδιαφορία αρκετών κυβερνήσεων και του ΥΠΠΟ για την έκβαση του σχεδίου Φιξ είναι εντυπωσιακή. Η τωρινή κυβέρνηση εγκαινίασε πριν από δύο χρόνια παρουσία του πρωθυπουργού τις… μακέτες του μουσείου! Ας μεριμνήσει κάποιος γι’ αυτή την ανεκδιήγητη καθυστέρηση του έργου

“Πειραγμένα” Κτίρια

nik.g — Wed, 04 Mar 2009 08:13:39 +0000

Αντιγράφουμε από Το Βήμα το άρθρο από τον Κωνσταντίνο Πατέστο και τις “σκέψεις σχετικά με την μετατροπή του εργοστασίου Φιξ σε έδρα του Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης”.

“Είναι σύνηθες φαινόμενο, τις τελευταίες δεκαετίες, η επέμβαση σε προϋπάρχοντα κτίρια με στόχο είτε τη ριζική αλλαγή της λειτουργίας τους είτε την ενδυνάμωση της αρχικής χρήσης τους είτε, «απλώς», τη βελτίωση της εικόνας τους, μέσω του λεγόμενου restyling. Αυτό αφορά πρωτίστως τη διατήρηση και «δημιουργική» επανάχρηση κάποιων παραγωγικών κτιρίων τα οποία θεωρούνται ιστορικές μαρτυρίες της αρχιτεκτονικής της πόλης. Η αναστήλωσή τους, είναι πασιφανές, οφείλει να λαμβάνει υπόψη την ουσία, τον χαρακτήρα και την ειδολογική έκφραση του προϋπάρχοντος κτιρίου γιατί, διαφορετικά, δεν θα υπήρχε λόγος να διατηρηθούν.

Οταν αποφασίστηκε η μετατροπή τού εργοστασίου Φιξ σε έδρα του Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης (ΕΜΣΤ), στο πλαίσιο της ατυχούς, κατά τη γνώμη μου, απόφασης ενδυνάμωσης της εκθεσιακής ικανότητας του Κέντρου, οι πολεμικές χτύπησαν κόκκινο αφού η υπόθεση επανάχρησης αποδεχόταν την κατεδάφιση ενός τμήματός του ή, τέλος πάντων, σημαντικές αλλαγές που αλλοίωναν τη φυσιογνωμία του.

Οι ακραιφνείς υποστηρικτές της μοντερνιστικής ακεραιότητας έφεραν τα πάνω κάτω, ξεσήκωσαν τον κόσμο, κατέλαβαν δρόμους και, φυσικά, ούτε που ήθελαν να ακούσουν για ολοκληρωτική κατεδάφιση του κτιρίου προτιμώντας την, ελλοχεύουσα κινδύνους, αποκατάστασή του, αφού, όπως τόνιζαν, το κτίριο είχε οικοδομηθεί «διά χειρός» Ζενέτου. Δεν είναι όμως εδώ το ζήτημα, δηλαδή από ποιον έχει σχεδιασθεί ένα κτίριο. Το θέμα είναι άλλο: Εχουμε το «ηθικό» δικαίωμα να επεμβαίνουμε σε ένα ολοκληρωμένο αρχιτεκτονικό έργο και να του αλλάζουμε τον χαρακτήρα του; ΄Η θα ήταν καλύτερο και «τιμιότερο» να το κατεδαφίσουμε, αντικαθιστώντας το με ένα άλλο; Δηλαδή είναι ορθό να θεωρηθεί ένα κτίριο παλίμψηστο στο οποίο μπορούμε, κατά βούληση, να γράφουμε και να σβήνουμε διαρκώς; Και εδώ να διευκρινίσω ότι αναφέρομαι σε όλα τα αρχιτεκτονικά έργα, ανεξαρτήτως υποκειμενικών υφολογικών προτιμήσεων, αφού δεν υπάρχει κοινή συμφωνία για τα κριτήρια βάσει των οποίων ένα κτίριο θα μπορούσε να θεωρηθεί αξιόλογο.

Ανοίγω παρένθεση και φέρω ένα παράδειγμα: Ακόμη και ένα «συνθετικά άθλιο» έργο, όπως το εν Αθήναις κτίριο-τούρτα μπλακ φόρεστ, που πρόσφατα «βελτιώθηκε» μέσω αλλαγών και λευκάνσεων στην όψη, πιστεύω ακράδαντα πως έχει δικαίωμα να υπάρχει έτσι όπως το σκέφθηκε (προφανώς σε μια στιγμή που η λογική κοιμόταν βαθιά) ο κατασκευαστής του και κακώς οι νόμοι του κράτους αφήνουν ένα αρχιτεκτονικό έργο απροστάτευτο, επιτρέποντας σε κάθε νέο ιδιοκτήτη να ασελγεί επί αυτού, αδιαφορώντας για το πνευματικό δικαίωμα τού δημιουργού του.

Επιστρέφοντας στο πρώην Φιξ, είδα προσφάτως και τυχαίως τη «μακέτα» της νέας πρότασης για το ΕΜΣΤ -κυρίως δύο εκ των όψεων σε rendering- και έμεινα άναυδος: Ανεξαρτήτως μορφολογικών αιτιάσεων και αμφιβολιών, τι σχέση έχει με το προηγούμενο «κτίριο του Ζενέτου»; Σε τι συνίσταται η διατήρησή του ως μαρτυρίας; Προσθετική αναστήλωση- ναι!, αλλάζοντας όμως εντελώς την υφή και τον ειδολογικό χαρακτήρα τού προς αναστήλωση κτιρίου; Δεν πρέπει πλέον να υπάρχει σε ένα κτίριο σαφής σχέση μεταξύ φέροντος οργανισμού, κάτοψης, τομών και η σχέση αυτή να απεικονίζεται στις όψεις; Οι νέες όψεις απλώς περιτυλίγουν τον διατηρούμενο (;) φέροντα οργανισμό; Εν ολίγοις, και επιμένω σε αυτό: τι σχέση έχει η υλοποιούμενη νέα μορφολογία με την αστική εικονογραφία που είχε-καλώς ή κακώς- καταθέσει στη συλλογική συνείδηση το κτίριο του Φιξ; Αν αυτή δεν μας ενδιέφερε, γιατί δεν το κατεδαφίζαμε;

Και τι λένε τώρα οι προαναφερθέντες «πασνταράν» του φονξιοναλισμού; Σε ένα από τα πρώτα κείμενά του, επαναδημοσιευμένο τώρα στο βιβλίο «Ιχνος χρόνου. Αφηγήσεις για τη νεώτερη ελληνική αρχιτεκτονική» (Καστανιώτης, 2008), ο Δημήτρης Α. Φατούρος αναρωτιέται αν ένα αρχιτεκτονικό έργο δεν είναι «… ένα έργο τέχνης. Ενα ποίημα, μια μουσική σύνθεση; Ποιος ποτέ διανοήθηκε να κόψει δυο σελίδες από ένα βιβλίο και να τις αντικαταστήσει με τρεις ή δυο ή πέντε άλλες άσχετες; Να αλλάξει δυο στίχους από ένα ποίημα, να ξεσκίσει ένα κομμάτι από έναν ζωγραφικό πίνακα και να κολλήσει ένα άλλο ξένο;».

Μισόν αιώνα μετά, δυστυχώς για όλους μας, η παρατήρηση του δασκάλου παραμένει τραγικά επίκαιρη.”

your billboard:

vaisseauspatial — Thu, 18 Dec 2008 12:09:54 +0000

τί ρόλο μπορεί να παίξει η τέχνη σαν κοινωνικό σχόλιο? πόσο αλλάζει την πόλη ένα μήνυμα που δεν προσπαθεί απλά να μας κάνει καταναλωτές? είναι αναγκαίο το κράτος να καταργεί τον ρόλο του, “επιτρέποντας” (όταν δεν εφαρμόζεις την απαγόρευση, that is) αφήνοντας αδέσποτες πλήθος τεράστια μπίλμπωρντ δίπλα στους δρόμους? είναι αναγκαίο εκεί να διαφημίζονται άλλα κρατικά (ναι ναι) προιόντα? είναι λογικό το υπ.οικονομίας να διαφημίζει την φορολογική του συνείδηση έτσι ώστε να καταργεί το υπ.δημ.τάξης (συγγρού κόμβος προς γλυφάδα, να θυμηθώ να βγάλω φωτό ~~χωρίς να σκοτωθώ~~)

κι όμως, υπάρχει και ο άλλος δρόμος

δυο εικόνες από την δουλειά του Peter Fuss, Πολωνού καλλιτέχνη.