Μαζί με την έκθεση (φατούρος) και την διάλεξη (denari) σήμερα στο μέγαρο, ξεκινάει παράλληλα (μέσα σε έναν αρχιτεκτονικό χαμό) μέχρι τις 7 οκτωβρίου στο ΚΜ (κεραμεικός-μεταξουργείο), μαραθώνος 34, η έκθεση των προτάσεων που κατατέθηκαν στον (περίφημο πλέον) διαγωνισμό upto35.

Αντιγράφουμε κάποια γενικά από το δελτίο τύπου (όπου υπάρχουν και πληροφορίες και περιγραφές για τους 5 φιναλίστ):

242 συμμετοχές στο διεθνή αρχιτεκτονικό διαγωνισμό UPTO35 της OLIAROS, από 41 χώρες, εκτίθενται από την Πέμπτη, 1 Οκτωβρίου μέχρι και την Τετάρτη, 7 Οκτωβρίου 2009 στο χώρο στον οποίο ο νικητής θα υλοποιήσει την πρότασή του.

 Ο διαγωνισμός για αρχιτέκτονες έως 35 ετών, αφορά στον σχεδιασμό μιας πρότυπης φοιτητικής Κατοικίας στην περιοχή του Κεραμεικού – Μεταξουργείου (ΚΜ). Οι συμμετέχοντες στο διαγωνισμό κλήθηκαν να υποβάλουν προτάσεις για την ανάπτυξη κατοικίας για την στέγαση 18 φοιτητών σε οικόπεδο στην οδό Μαραθώνος 34, ιδιοκτησίας της εταιρίας, εμβαδού 200 τ.μ. με συντελεστή δόμησης 2,2 και κάλυψη 70%, συγκεκριμένου προϋπολογισμού, προβλέποντας παράλληλα, τη δυνατότητα επανάληψης στοιχείων του αρχιτεκτονικού σχεδίου σε γειτονικά οικόπεδα, ώστε δυνητικά να δημιουργηθεί ένα Νέο Φοιτητικό Κέντρο στην περιοχή.

 Οι 242 συμμετοχές αξιολογήθηκαν από διεθνή Κριτική Επιτροπή που απαρτίζεται από καταξιωμένες αρχιτέκτονες και τον διοργανωτή. Την Κριτική Επιτροπή αποτελούσαν οι κ.κ. Bjarke Ingels, Ανδρέας Κούρκουλας, Marcel Meili, Ιάσων Τσάκωνας, Yoshiharu Tsukamoto, και Γιώργος Τζιρτζιλάκης, με προεδρεύοντα τον Ηλία Ζέγγελη.

 Την Δευτέρα 14 Σεπτεμβρίου, ο Ηλίας Ζέγγελης, παρουσία και των υπολοίπων μελών και εκπροσώπων του Τύπου, παρουσίασε τους πέντε φιναλίστ: 101design (Masamichi Kawakami, Yautaka Onari, Tsuyoshi Shinozaki) – Ιαπωνία Solid Objectives – Idenburg Liu (Florian Idenburg, Ioannis Kandyliaris, Ilias Papageorgiou) – ΗΠΑ Joao Prates Ruivo + Raquel Maria Oliveira – Ελλάδα Marieke Kums, Dirk Peters – Ολλανδία Suppose Design Office (Makoto Tanijiri, Ryo Otsuka, Yuko Fukuma, Sachio Inagami, Keisuke Katayama) – Ιαπωνία.

 Κατά την διάρκεια της έκθεσης, κάθε ενδιαφερόμενος έχει την δυνατότητα, μέσω SMS, να εκφράσει την προτίμησή του ανάμεσα στις πέντε που επέλεξε η κριτική επιτροπή.

 Οριστική μελέτη για την κατασκευή του κτιρίου θα υποβληθεί έως τις 11Ιανουαρίου 2010 οπότε και η Κριτική Επιτροπή θα συνεδριάσει εκ νέου για την αξιολόγηση των φιναλίστ. Η γνώμη του κοινού θα αποτυπωθεί ως μία επιπλέον ψήφος. Η νικήτρια μελέτη θα υλοποιηθεί και ο δημιουργός της θα λάβει χρηματικό έπαθλο €10,000 καθώς και αμοιβή για την μελέτη κατασκευής ύψους €30,000.

U3778P/18 Steps/JOAO PRATES RUIVO + RAQUEL MARIA OLIVEIRA

N9ADTG/Party Wall/FLORIAN IDENBURG, IOANNIS KANDYLIARIS, ILIAS PAPAGEORGIOU

3GMK28/House in Athens/MASAMICHI KAWAKAMI, YAUTAKA ONARI, TSUYOSHI

XFG3UJ/Urban Airgap/MAKOTO TANIJIRI, RYO OTSUKA, YUKO FUKUMA, SACHIO INAGAMI, KEISUKE KATAYAMA, MANAMI UNEGAWA

WDPFBD/Urban Encounters/MARIEKE KUMS, DIRK PETERS

Πού είναι η ζωή σε μια πόλη; Πού ανιχνεύεται ο χαρακτήρας της; Πού κτυπά η καρδιά της; Πού αλλού από τον ιστορικό της πυρήνα, το κέντρο που αιώνες τώρα λεπτό το λεπτό καταγράφει την ακμή, την παρακμή, την ακμή πάλι, την παρακμή ξανά… τη μοίρα των ανθρώπινων κοινωνιών.

Ο 20ός αιώνας πιο γρήγορος και τραχύς σε ρυθμούς από τους προηγούμενους επιφύλαξε για τα ιστορικά κέντρα των πόλεων την ίδια πάνω κάτω μοίρα. Πρώτα έρχεται η υποβάθμιση και μετά σταδιακά η κάθε πόλη προσπαθεί να αναβιώσει. Πολλές φορές και αφού συντελεστεί η αναβάθμιση τους πάλι μαραζώνουν γιατί για να αναστραφεί η διαδικαδία παρακμής τους χρειάζεται ένας συνολικός στρατηγικός σχεδιασμός ο οποίος θα αντιμετωπίζει ουσιαστικά όλους τους όρους της υποβάθμισης, οι οποίοι αναπόφευκτα συνδέονται με τα μεγάλα κοινωνικοοικονομικά προβλήματα ολόκληρης της κοινωνίας μας.

Αυτή είναι και η μοίρα του ιστορικού κέντρου της Αθήνας, το οποίο ειδικά στις γειτονιές Ψυρρή, Κεραμεικού και Μεταξουργείου αντιμετωπίζει πολύ σοβαρά προβλήματα: της διακίνησης και εμπορίας ναρκωτικών, της πορνείας, της γιγάντωσης των εμπορικών και ψυχαγωγικών χρήσεων σε βάρος της κατοικίας, της υποβάθμισης και της γκετοποίησης, της εξαθλιωμένης διαβίωσης των μεταναστών, της εγκατάλειψης του κτηριακού πλούτου, της κυκλοφοριακής συμφόρησης, της ηχορύπανσης, της έλλειψης καθαριότητας, της έλλειψης υποδομών κ.ά.

Η MOnuMENTA από το 2007 συνεργάζεται με τον πολιτιστικό σύλλογο Παναθήναια και συμμετέχει στην Κίνηση των Πολιτών για τη διάσωση του ιστορικού κέντρου, που και οι δύο αγωνίζονται για την αναβάθμιση της ποιότητας της ζωής όλων όσων κατοικούν και εργάζονται στο ιστορικό κέντρο αδιάκριτα.

Επειδή ως ομάδα του MOnuMENTA μάς ενδιαφέρει η προστασία των μνημείων και των ιστορικών συνόλων, προσπαθούμε για τη βελτίωση των συνθηκών ζωής στο κέντρο της πόλης και τη συγκρότηση ενός σχεδιασμού που θα αντιμετωπίζει τα προβλήματα σε βάθος.
Επειδή όμως πιο πάνω από τα μνημεία είναι ο άνθρωπος, ο κάθε άνθρωπος, θεωρούμε ότι οφείλουμε και εμείς να αντιδράσουμε στα όσα συμβαίνουν ή πρόκειται να συμβούν στους μετανάστες και στους πρόσφυγες που βρίσκονται στο ιστορικό κέντρο και γενικά στη χώρα μας.
Καταδικάζουμε τον ρατσισμό που εισπράττουν από το κράτος και από μέρος της κοινωνίας μας και δηλώνουμε αλληλέγγυοι στο αίτημά τους για μια καλύτερη ζωή.

Σε εξωφρενικές τιμές που συχνά ξεπερνούν ακόμα και τις 4.500 ευρώ/τ.μ. πωλούνται πλέον οι ειδικού τύπου κατοικίες – Lofts που έχουν αρχίσει να κάνουν το τελευταίο διάστημα την εμφάνισή τους σε πρώην υποβαθμισμένες περιοχές στο όρια του κέντρου της Αθήνας.

Όπως συμβαίνει με πολλά πράγματα, έτσι και σε αυτή την περίπτωση, η χώρα μας βιώνει τώρα μία μόδα που κυρίως στις ΗΠΑ αλλά και σε ορισμένες χώρες της Δυτικής Ευρώπης ξεκίνησε πριν από δεκαετίες, αρχικά για να καλύψει τις στεγαστικές ανάγκες ανθρώπων που λόγω οικονομικής αδυναμίας ή “ελευθερίας πνεύματος” δεν μπορούσαν ή δεν επιθυμούσαν να αποκτήσουν συμβατική στέγη.

Μινιμάλ αισθητική και βιομηχανικό ντιζάιν με μεγάλους ενιαίους χώρους, ελάχιστα χωριστά δωμάτια και ευρεία χρήση του μετάλλου και του ξύλου καθορίζουν τον χαρακτήρα αυτών των κατοικιών. Στην Ελλάδα, οι περιοχές στο Γκάζι, στου Ψυρρή και στην Κουμουνδούρου συγκεντρώνουν σταδιακά όλο και περισσότερο συγκροτήματα του είδους, τα οποία περιλαμβάνουν κατοικίες επιφάνειας από 60 έως και 200 τ.μ. Παλαιά βιομηχανικά κτίρια, βιοτεχνίες και αποθήκες μετατρέπονται από developers σε συγκροτήματα lofts, τα οποία έρχονται να καλύψουν την διαρκώς αυξανόμενη ζήτηση.

Το νέο downtown real estate που διαμορφώνεται ότι δεν αφορά χαμηλές εισοδηματικές ομάδες ή ανήσυχους καλλιτέχνες που στην αναγέννηση μίας περιοχής βρίσκουν διέξοδο στους δικούς τους εσωτερικούς προβληματισμούς και έμπνευση για δημιουργία. Τα ανακατασκευασμένα Lofts κοστίζουν συνήθως από 3.800 ευρώ/τ.μ. και σε ορισμένες περιπτώσεις το κόστος τους ξεπερνά τις 4.500 ευρώ/τ.μ., ποσό που λίγοι μπορούν να καταβάλουν. Χαρακτηριστικό του ότι στην περίπτωση των Lofts πληρώνεις κυρίως μόδα είναι και το γεγονός ότι στις ίδιες ακριβώς περιοχές που φιλοξενούν συγκροτήματα Lofts οι νεόδμητες συμβατικού τύπου κατοικίες κοστίζουν όσο και 50% φθηνότερα, καθώς οι τιμές πώλησής τους δεν ξεπερνούν τα 3.000 ευρώ/τ.μ.

Με τα σχέδια ανάπλασης που βρίσκονται στην περιοχή, τον εντελώς νέο χαρακτήρα που αποκτούν άλλοτε υποβαθμισμένες περιοχές στις παρυφές του κέντρου της πόλης αλλά και ενόψει της ριζικής αλλαγής της φυσιογνωμίας της ευρύτερης ζώνης γύρω από τον Βοτανικό, το ενδιαφέρον για το νέο Κέντρο διαρκώς αυξάνεται. Εκτός από το Γκάζι, υψηλή ζήτηση διαμορφώνεται σταδιακά για κατοικίες και σε περιοχές σαν τον Κεραμεικό και το Μεταξουργείο, όπου αναπτύσσεται έντονη οικοδομική δραστηριότητα. Επειδή στις περιοχές αυτές υπάρχουν πολλά εγκαταλειμμένα ακίνητα επαγγελματικής χρήσης και πλήθος ερειπωμένες μονοκατοικίες, η προσδοκώμενη ζήτηση δείχνει να βρίσκει ανταπόκριση. Δεν είναι τυχαίο, π.χ. ότι στην περιοχή προωθούνται έργα μεγάλες κλίμακας όπως π.χ. το πρότυπο συγκρότημα κατοικιών που ετοιμάζει στο Μεταξουργείο ο όμιλος ΓΕΚ.

Η επέκταση του μετρό την ευρύτερη περιοχή και η ταχύτατη μετατροπή της σε χώρο καλλιτεχνικών και πολιτιστικών δραστηριοτήτων, εστίασης και ψυχαγωγίας έχουν φέρει τα πάνω κάτω στην αγορά ακινήτων του Κέντρου. Πάντως, συχνά όσοι επιθυμούν να επενδύσουν στην περιοχή αγοράζοντας παλαιά ακίνητα με στόχο να τα ανακατασκευάσουν, σκοντάφτουν στον κατακερματισμό της ιδιοκτησίας και στην απροθυμία ενός εκ των πολλών συνήθως ιδιοκτητών ή και χρηστών να συναινέσουν στην πώληση.

Θα πρέπει, όμως, να σημειώσουμε ότι οι τιμές έχουν φτάσει σε τέτοια επίπεδα που με τα χρήματα που θα δαπανήσει κάποιος για να αγοράσει ένα Loft στο Γκάζι π.χ. μπορεί – αν το επιθυμεί – να αγοράσει ένα διαμέρισμα στην ευρύτερη περιοχή Κολωνακίου – Λυκαβηττού, κάτι που πριν από μερικά χρόνια ήταν αδιανόητο.

Η ζήτηση για κατοικία κοντά στο κέντρο της πόλης ενισχύεται διαρκώς. Παράγοντες της κτηματαγοράς επισημαίνουν ότι υπάρχει μία σαφής τάση επιστροφής στο κέντρο λόγω των νέων υποδομών, του βελτιωμένου περιβάλλοντος και κυρίως της ασφυξίας που επικρατεί στους οδικούς άξονες που συνδέουν τα προάστια με το κέντρο της πόλης και καθιστούν την μετακίνηση εξαιρετικά δύσκολη. Ακριβώς επειδή οι φθηνές επιλογές περιορίζονται, πολλοί πλέον θεωρούν ότι μία καλή λύση είναι η αγορά κατοικίας σε περιοχές που βρίσκονται κοντά στο Κέντρο χωρίς όμως να έχουν φτάσει εκεί οι τιμές σε απαγορευτικά επίπεδα ή το περιβάλλον να είναι πολύ υποβαθμισμένο. Τέτοια περιπτώσεις αποτελούν σημεία της πόλης κοντά στην Ακρόπολη, όπως π.χ. τα Άνω Πετράλωνα ή ο Νέος Κόσμος.

το θέμα είναι φοιτητικές εστίες. ο τελευταίος διαγωνισμός με εστίες στην ελλάδα
πρέπει να ήταν στην δεκαετία του 60…

κλίκ στην εικόνα ή εδώ

Η οδός Σαλαμίνος είναι ένας από τους πιο χαρακτηριστικούς δρόμους του Κεραμεικού. Οχι επειδή εκεί πρωτανιχνεύσαμε την περιοχή πίνοντας μπίρες στο Bios ή κάποιο τζιν στο Nixxon. Ή γιατί εδώ βρίσκεται το σπίτι του πρώτου επώνυμου καλλιτέχνη, ο οποίος αποφάσισε να κάνει ένα τόσο τολμηρό βήμα σε εντελώς ανυποψίαστους καιρούς. Εδώ, λοιπόν, σ’ αυτόν τον σκιερό, ήσυχο πεζόδρομο με τα παλιά σπίτια και τα παιδιά των μεταναστών να παίζουν ανέμελα δίπλα σε αυτοκίνητα και τοίχους γεμάτα γκράφιτι, ένας επιχειρηματίας ετοίμαζε να ανοίξει κέντρο με την εύγλωττη επωνυμία «ΟΔΟΣ ΜΑΓΚΙΑΣ».

Μια μικρή ομάδα κατοίκων ξεσηκώθηκε και, ύστερα από συντονισμένες ενέργειες, κατόρθωσε να σταματήσει την αδειοδότηση του κέντρου. «Η οδός Σαλαμίνος θα μείνει οδός Σαλαμίνος», μας λέει μεταξύ σοβαρού και αστείου η αρχιτέκτων Ελίνα Δάλλα, κάτοικος και η ίδια.

Αυτή ήταν μια πρώτη νίκη όσων προσπαθούν με νύχια και με δόντια να διατηρήσουν ανοιχτή την προοπτική για τον Κεραμεικό και το Μεταξουργείο. Ποια προοπτική, όμως;

Την Τρίτη αρχίζει το δεύτερο ReMap, ένα διεθνές πρόγραμμα σύγχρονης τέχνης που «τρέχει» παράλληλα με την Μπιενάλε της Αθήνας, εστιασμένο 100% στη γειτονιά, αφού απλώνεται σε μια σειρά από κενούς χώρους που παραχώρησαν ιδιώτες: οικόπεδα, πάρκινγκ, παλιά σπίτια, ταράτσες. Η πρώτη διοργάνωση είχε περισσότερο πειραματικό χαρακτήρα. Η επιτυχία της έδωσε ώθηση για κάτι πολύ μεγαλύτερο, με αποτέλεσμα σήμερα, παραμονές των εγκαινίων, να ξεφυλλίζουμε ένα πυκνό, υψηλού επιπέδου πρόγραμμα, τουλάχιστον όσον αφορά στα ονόματα των γκαλερί, των καλλιτεχνών, των project και στον έντονα διεθνή χαρακτήρα του. Σημειώστε περισσότερες από 40 εκδηλώσεις, δράσεις και συμμετοχές, οι οποίες περιλαμβάνουν εκθέσεις και υπαίθρια έργα από γκαλερί, ανεξάρτητους επιμελητές, ομάδες καλλιτεχνών, αρχιτέκτονες και κατοίκους της περιοχής.

Το ReMap2 (αυτή τη φορά υπό την αιγίδα του υπουργείου Πολιτισμού και του Δήμου Αθηναίων) πέρα από την καλλιτεχνική του σημασία φιλοδοξεί να στρέψει την προσοχή στις γειτονιές του Κεραμεικού και του Μεταξουργείου με έναν θετικό και δημιουργικό τρόπο. Το κέντρο της Αθήνας βγαίνει πολλαπλά τραυματισμένο από ένα χειμώνα δύσκολο και το υπαίθριο καλλιτεχνικό «πάρτι» που ετοιμάζουν οι διοργανωτές του ReMap στο κέντρο της Αθήνας για σχεδόν τέσσσερις μήνες (έως 4 Οκτωβρίου) δεν αποκλείεται να εκτονώσει κομμάτι της γενικής δυσθυμίας. Ας μην ξεχνάμε: η πλατεία Θεάτρου, η καρδιά, δηλαδή, του εφιαλτικού γκέτο που έχει στηθεί τα τελευταία χρόνια πίσω από το δημαρχείο, δεν είναι πολύ μακριά από δω. Λίγες εκατοντάδες μέτρα.

Ενεργή συμμετοχή

Αυτό το ξέρουν καλύτερα οι μόνιμοι κάτοικοι της περιοχής, κάποιοι από τους οποίους συμμετέχουν ενεργά στο ReMap. Οπως η καλλιτέχνις και κάτοικος της περιοχής Κατερίνα Κανά, η οποία στο πλαίσιο του «Documentation Project» θα καταγράφει φωτογραφικά και εικαστικά όλα όσα θα διαδραματίζονται στη γειτονιά και θα τα παρουσιάζει στην ιστοσελίδα και στο blog της διοργάνωσης, σε πραγματικό χρόνο. «Ο Κεραμεικός, αν και πάντα βρισκόταν στην καρδιά της Αθήνας, ήταν για δεκαετίες μια εγκαταλελειμμένη περιοχή που θύμιζε Φελίνι και ταινίες του ’60», λέει η Κατερίνα Κανά. «Σήμερα βρίσκεται σε εξέλιξη μια διαδικασία ενσωμάτωσης στο παρόν. Νέος κόσμος έρχεται στη γειτονιά. Το ReMap φέρνει σε επαφή την ελληνική σκηνή με τον ευρύτερο καλλιτεχνικό χάρτη κι αυτό είναι καλό».

Η αρχιτέκτων Ελίνα Δάλλα μετακόμισε στην οδό Κεραμεικού πριν από δύο χρόνια. Μεγάλη διαφορά σε σχέση με την Πολιτεία, όπου έζησε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής της. «Δεν είχα ζήσει ποτέ στο κέντρο. Η δουλειά μου έχει να κάνει πολύ με ζητήματα δημόσιου χώρου κι αισθάνθηκα ότι έπρεπε να ζήσω στο κέντρο, ένα είδος χρέους». Αυτό που την έφερε στον Κεραμεικό ήταν η αίσθηση μιας πραγματικής γειτονιάς με πραγματικό κόσμο. Η μεγάλη της αγωνία είναι η εξέλιξη της περιοχής. Ανάμεσα στη «μαυρίλα» της Ομόνοιας και στη νυχτόβια χλαπαταγή στου Ψυρρή και στο Γκάζι, ο Κεραμεικός και το Μεταξουργείο μετεωρίζονται ακόμα στο κενό, σε μια ενδιάμεση περιοχή που έχει (σε μικρές δόσεις, ευτυχώς) τα χαρακτηριστικά όλων των γειτονικών συνοικιών: και θέματα ασφάλειας, και διακίνησης ναρκωτικών, και αστέγους, και παρεμπόριο. Την ίδια στιγμή, παραμένει σε μεγάλο ποσοστό αλώβητη από τη βιομηχανία της διασκέδασης. «Δυστυχώς, δεν υπάρχει κανένας έλεγχος στις χρήσεις», επισημαίνει η κ. Δάλλα. «Κανείς δεν θέλει ένα αποστειρωμένο μέρος, αλλά οφείλουμε πάση θυσία να κρατήσουμε την κατοικία στον Κεραμεικό και στο Μεταξουργείο».

Ωρες λειτουργίας:

- Εκθέσεις: Τετάρτη – Κυριακή, 17.30 – 21.30.

- Open Air Screening Room: Τετάρτη – Κυριακή, 21.00 – 11.00.

- Αύγουστος: κλειστά.