Πάνω που την μελετούσαμε, έρχεται και η είδηση ότι προθυμοποιήθηκε να σχεδιάσει το τζαμί της αθήνας και μάλιστα αφιλοκερδώς. Διάφορα τα ζητήματα. (1) θα αποκτήσει η αθήνα τζαμί, επιτέλους, και μάλιστα (2) υπάρχει η πρόθεση (από ποιους δεν ξέρω, αλλά από την hadid σίγουρα), το έργο να είναι ιδιαίτερο και λόγω της αρχιτεκτονικής του αξίας. (3) Άλλος ένας starχιτέκτονας στην αθήνα που, μετά τους calatrava το 2004 που επίσης προθυμοποιήθηκε και εν τέλει σχεδίασε το στέγαστρο του ΟΑΚΑ για τους ολυμπιακούς αγώνες (αφιλοκερδώς; νομίζω ναι), tschumi που κέρδισε τον διαγωνισμό του μουσείου της ακρόπολης το 2000 και το οποίο άνοιξε τις πόρτες του στο κοινό το 2009 και renzo piano, που με ένα αντίστοιχο post, είχαμε παρουσιάσει την ανάληψη του σχεδιασμού της Εθνικής Λυρικής Σκηνής και της Νέας Εθνικής Βιβλιοθήκης στο φαληρικό δέλτα, φαίνεται να έρχεται στην ελληνική πρωτεύουσα, γεγονός από μόνο του θετικό. (4) άλλη μία πρωτοβουλία που φαίνεται να μην μπλέκει με αρχιτεκτονικούς διαγωνισμούς, θυμίζοντας εκείνη την κουβέντα στο ίδιο θέμα με τον renzo piano.

Μία σειρά από πρώτες σκέψεις.

Αντιγράφουμε από την ελευθεροτυπία για τον νέο (προεκλογικό) σχεδιασμό του κέντρου της πρωτεύουσας, ο οποίος χρεώνεται στους Δημήτρη Κονταργύρη (αρχιτέκτονας), Αθ. Αραβαντινό (επίσης) και Θάνο Βλαστό (συγκοινωνιολόγος):

Παράπλευρες… ωφέλειες φέρνουν τα σχέδια πεζοδρόμησης της Πανεπιστημίου, που θα παρουσιαστούν στις αρχές του 2011. Η κυκλοφοριακή μελέτη για την ευρύτερη περιοχή, από τη Σταδίου ώς τη λεωφόρο Αλεξάνδρας, που αναμένεται να ολοκληρωθεί στα τέλη του χρόνου, δείχνει ότι η κεντρική επιλογή του υπουργείου Περιβάλλοντος για πεζοδρόμηση του σημαντικού αυτού άξονα διευρύνει τα περιθώρια για γενικότερες παρεμβάσεις.

Η πρώτη και δεδομένη αλλαγή θα είναι η αντιδρόμηση της Ακαδημίας, όπου τα οχήματα θα κινούνται προς την πλατεία Κάνιγγος.

Ενα από τα σενάρια που «τρέχουν», σύμφωνα με πληροφορίες, είναι η πεζοδρόμηση της Ιπποκράτους, που θα δώσει στους πεζούς και ενδεχομένως στους ποδηλάτες περίπου 20 στρέμματα δημόσιου χώρου. Σε περίπτωση που υιοθετηθεί, όπως και η Πανεπιστημίου, θα συνεχίσει να είναι ανοικτή για μέσα μαζικής μεταφοράς.

Ο συγκεκριμένος δρόμος, που συνδέει τη λεωφόρο Αλεξάνδρας με το κέντρο, έχει μήκος 1.600 μέτρα και διαθέτει σήμερα τρεις λωρίδες κυκλοφορίας, από τις οποίες η μία διατίθεται αποκλειστικά για την κίνηση λεωφορείων. Βεβαίως συχνά καταπατείται, όπως συμβαίνει με τις περισσότερες λεωφορειολωρίδες της πρωτεύουσας, δημιουργώντας καθυστερήσεις στα δρομολόγια των 10 γραμμών που διέρχονται από αυτή, ιδιαίτερα στο κομμάτι που βρίσκεται κοντά στην Ακαδημίας.

Λόγω του περιορισμένου πλάτους του δρόμου, η ρύπανση είναι υψηλή, όπως και ο θόρυβος, με αποτέλεσμα οι χαμηλοί όροφοι να χάνουν τη χρήση κατοικίας που είναι απαραίτητη για τη ζωντάνια μιας περιοχής του κέντρου.

«Η Ιπποκράτους είναι ο φαρδύτερος και πλέον φορτωμένος κυκλοφοριακός άξονας σε μια δέσμη πέντε παράλληλων δρόμων», μας εξηγεί ο αρχιτέκτονας Δημήτρης Κονταργύρης, που με τη συνεργασία δύο καθηγητών, του πολεοδόμου Αθ. Αραβαντινού και του συγκοινωνιολόγου Θάνου Βλαστού, έχουν επεξεργαστεί προτάσεις για σημειακές παρεμβάσεις στο κέντρο της πρωτεύουσας (περιοχή «Χίλτον», πεζοδρόμηση Πατησίων ώς την πλατεία Αιγύπτου κ.λπ.), που έχουν κατατεθεί στον Οργανισμό Αθήνας.

Πρόκειται για τις οδούς Ασκληπιού, Ιπποκράτους, Μαυρομιχάλη, Χαρ. Τρικούπη και Ζωοδόχου Πηγής, που λειτουργούν από δεκαετίες ως σύστημα ανόδου-καθόδου για λεωφορεία και οχήματα ιδιωτικής χρήσης. Κοινό χαρακτηριστικό, πάντως, είναι η ανεπαρκής κάλυψη των αναγκών για κάθε είδους κυκλοφορία.

Οι βασικές αλλαγές της πρότασης είναι οι εξής:

**Η Ιπποκράτους πεζοδρομείται και πλακοστρώνεται με ενιαίο τρόπο, ώστε να μπορεί να δεχτεί την κυκλοφορία των λεωφορείων, που μάλιστα θα κινούνται και προς τις δύο κατευθύνσεις.

**Η Ασκληπιού, με μία λωρίδα ανόδου, μία λεωφορειολωρίδα και ζώνη στάθμευσης, θα απαλλαγεί από τα λεωφορεία που θα εξυπηρετούνται από την Ιπποκράτους. Θα διατεθούν δύο λωρίδες, πάντα στην άνοδο, για την κίνηση των ιδιωτικών οχημάτων.

***Η Χαριλάου Τρικούπη διαθέτει σήμερα μια λωρίδα ανόδου και μία λεωφορειολωρίδα μονίμως… καταπατημένη και προβληματική. Προτείνεται να ανασάνει από τα λεωφορεία, που θα μεταφερθούν στην Ιπποκράτους, ενώ και οι δύο λωρίδες θα διατεθούν για την κίνηση των οχημάτων ιδιωτικής χρήσης.

**Η Ζωοδόχου Πηγής, με μία λωρίδα καθόδου και ζώνη στάθμευσης, παραμένει ως έχει σήμερα.

**Η Μαυρομιχάλη, με μία λωρίδα ανόδου και ζώνη στάθμευσης, επίσης δεν θα αλλάξει.

Με τον προτεινόμενο ανασχεδιασμό, η Ιπποκράτους θα εξυπηρετεί 10 γραμμές στην κάθοδο και 8 στην άνοδο, που σημαίνει ότι θα περνά ένα λεωφορείο ανά 1,5-2 λεπτά και μάλιστα κινούμενο με ταχύτητα 25-30 χλμ. την ώρα, έναντι 7-9 χλμ. σήμερα. «Με αυτό τον τρόπο μπορεί να γίνει αυξομοίωση του πλάτους της λεωφορειολωρίδας, ώστε να εξασφαλιστεί περισσότερος χώρος για τους πεζούς», μας εξηγεί ο κ. Κονταργύρης.

Δενδροστοιχία

Ανά 50 μέτρα προτείνεται να διαμορφωθούν σημεία διασταύρωσης των λεωφορείων, ώστε στο υπόλοιπο μήκος της Ιπποκράτους να εξασφαλιστεί διπλή δενδροστοιχία και να μπορούν να διαμορφωθούν μικρά καθιστικά με παγκάκια. Το πλάτος της δενδροφύτευσης θα κυμαίνεται από 3 έως 6,25 μέτρα, που ειδικά στα σημεία που υπάρχουν οικοδομές με στοές θα αυξάνεται κατά 3,50 μέτρα. Το πλάτος θεωρείται ικανοποιητικό και μπορεί να εξασφαλιστεί ειδική λωρίδα για ποδήλατα, στο πλαίσιο μιας διαδρομής που θα ενώνει το κέντρο με τις κατοικημένες ζώνες του Λυκαβηττού, αλλά και των Τουρκοβουνίων.

athens soundscape zaha hadid in athens ? renzo piano in athens (?) ]]> http://www.urbandot.gr/archives/1591/feed 2 http://www.urbandot.gr/archives/1528 http://www.urbandot.gr/archives/1528#comments Thu, 30 Sep 2010 13:56:56 +0000 nik.g http://www.urbandot.gr/?p=1528 στέγη γραμμάτων και τεχνών by Architecture Studio contemporary architecture in Τίρανα the bankruptcy of architecture – kam workshop 2010 ]]> Εγκαινιάζεται σήμερα ο νέος πολυχώρος The Hub, ανακαίνιση του εργαστασίου εσωρούχων Palco, στα Πετράλωνα, δίπλα στην πειραιώς, στα πλαίσια της γενικότερης ανάπτυξης (και καλλιτεχνικής) της περιοχής. Στο κέλυφος του εργοστασίου, οι αρχιτέκτονες if_untitled (κάπου μεταξύ λονδίνου και αθήνας) στεγάζουν τον πολυχώρο σε ισόγειο και υπόγειο (ή χάρη στην κλίση του κτιρίου, πρώτος και ισόγειο), με πολλές και διάφορες δυνατότητες διαμόρφωσης (συνολικού εμβαδού περί τα 1500 τμ) και κατοικίες (lofts, τι άλλο) στους υπόλοιπους ορόφους.

Τα εγκαίνια γίνονται με μια διεθνή έκθεση γλυπτικής με τίτλο «Volume One-Αντικείμενα, Γεγονότα και Συναντήσεις», γεγονός εντυπωσιακό και ενδιαφέρον, όπως επίσης και το συνολικότερο άνοιγμα του πολυχώρου στο κοινό (και) μέσα από την σελίδα του.

Η οποία φιλοξενεί τις κατόψεις των χώρων, τις δυνατότητές τους σε χωρητικότητα και σε διαρρυθμίσεις, καθώς και την ευκαιρία στον χρήστη/πελάτη να διαλέξει τον χώρο που θέλει ανάλογα με τον λόγο για τον οποίο τον θέλει.

Αντιγράφουμε και το άρθρο της ελευθεροτυπίας με συζητήσεις με τους αρχιτέκτονες και τους επιμελητές της έκθεσης:

Μπορεί η απειλή της οικονομικής κρίσης να έχει αποκτήσει χαρακτηριστικά μονιμότητας πάνω από τα κεφάλια μας, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι σταμάτησαν τα πάντα γύρω μας. Η επίσκεψή μας, προχθές, στο ισόγειο του πρώην εργοστασίου της φίρμας εσωρούχων «Palco», στην οδό Αλκμήνης 5 και Σφηττιών 3, στα Κάτω Πετράλωνα, ήταν τουλάχιστον αποκαλυπτική.

Στα περίπου 1.500 τ.μ. του ισογείου δούλευαν πυρετωδώς δεκάδες άνθρωποι για να προετοιμάσουν τα αυριανά εγκαίνια (8 μ.μ.) του πολυχώρου «The Hub» (Κόμβος). Ελαιοχρωματιστές, ηλεκτρολόγοι, αρχιτέκτονες, καλλιτέχνες σε απόλυτη σύμπνοια προσπαθούσαν να συνεννοηθούν σε ποικίλες γλώσσες και να ολοκληρώσουν τη δουλειά τους ανάμεσα σε εκκωφαντικούς θορύβους, αφαιρετικά γλυπτά και φωνές.

Το πρώην εργοστάσιο, χαρακτηριστικό δείγμα εργοστασιακής αρχιτεκτονικής της δεκαετίας του ’30, ανεγέρθηκε στην περιοχή το 1938. Μέχρι τη δεκαετία του ’80 φιλοξενούσε τις εγκαταστάσεις της γνωστής βιομηχανίας εσωρούχων. Εδώ και χρόνια παρέμενε εγκαταλειμμένο να θυμίζει το ένδοξο βιομηχανικό παρελθόν του κέντρου της Αθήνας. Η απρόσμενη ανάπτυξη της ευρύτερης περιοχής πριν από μερικά χρόνια, με την εμφάνιση, κυρίως, του Μουσείου Μπενάκη όσο και αρκετών ακόμη πολιτιστικών χώρων και γκαλερί, έδωσε την ώθηση στην εταιρεία «The Hub Events» να αναμορφώσει και να αξιοποιήσει συνολικά όλο το κτίριο.

Πάνω loft, κάτω τέχνη

Το πολυώροφο κτίριο, που μαζί με το ισόγειο και το υπόγειό του έχει συνολικά εμβαδόν 5.000 τ.μ., ανακαινίστηκε πλήρως από το αρχιτεκτονικό γραφείο «If-untitled architects». Το μεγαλύτερο μέρος του αποτελείται από ένα συγκρότημα κατοικιών loft. Οι χώροι του ισογείου μαζί με το υπόγειο συγκροτούν τον πολυχώρο των πολιτιστικών εκδηλώσεων. Εκεί, εκτός από εικαστικές εκθέσεις, υπάρχει η δυνατότητα να φιλοξενηθούν από θεατρικές παραστάσεις, κινηματογραφικές προβολές (500 θέσεις) και συνέδρια μέχρι επιδείξεις μόδας και πάρτι. Η ευελιξία του αχανούς χώρου θα επιτυγχάνεται με πανέλα, που θα μετακινούνται για να διαμορφώνουν, ανάλογως με τον χαρακτήρα της κάθε εκδήλωσης, τον χώρο. Στον Πολυχώρο θα υπάρχουν ακόμη καταστήματα, εστιατόριο και βιβλιοπωλείο.

«Κρατήσαμε τις μεγάλες κολόνες και τα δοκάρια, κάποιες στιβαρές και όμορφες καμπύλες του κτιρίου και προσπαθήσαμε, όπου ήταν δυνατόν, να αναδείξουμε το παλιό μπετόν και να το συνδυάσουμε αρμονικά με σύγχρονα στοιχεία», λέει η Μάρθα Γιαννακοπούλου, μια από τους αρχιτέκτονες που αναμόρφωσαν το κτίριο. «Η πιο σημαντική παρέμβασή μας», προσθέτει, «είναι η εγκάρσια, διαγώνια τομή στο κέντρο του κτιρίου. Με αυτήν την τομή, που χωρίζει το κτίσμα στα δύο, γίνεται ορατός ο σκελετός του, δημιουργείται μπροστά από το κτίριο ένας ημιδημόσιος χώρος και έρχεται αρκετό φως σ’ένα κτίριο, που λόγω της παλαιότερης βιομηχανικής χρήσης του ήταν εσωστρεφές και σκοτεινό».

Ο πολυχώρος «The Hub» εγκαινιάζεται εντυπωσικά με μια διεθνή έκθεση γλυπτικής με τίτλο «Volume One-Αντικείμενα, Γεγονότα και Συναντήσεις». Η Αγγλίδα επιμελήτρια Φιόνα Μπάουντι έκανε ένα διάλειμμα από τη δουλειά της στις εικαστικές διοργανώσεις, που προετοιμάζονται για την Ολυμπιάδα του Λονδίνου, για να βρεθεί στην Αθήνα και να δουλέψει στην έκθεση του «The Hub».

Εντεκα Βρετανοί καλλιτέχνες της νεότερης γενιάς, με παρουσία σε μεγάλα βρετανικά μουσεία (Τέιτ Μόντερν κ.ά.) και σημαντικές εκθέσεις, είναι οι περισσότεροι καλλιτέχνες της έκθεσης. Ανάμεσά τους βρίσκονται και δύο Ελληνες, ο Αθανάσιος Αργιανάς και ο Σπύρος Χατζητζάνος.

«Η Ελλάδα είναι από μόνη της μια πολύ δραματική, θεατρική χώρα», λέει με χαμόγελο η Φιόνα Μπάουντι. Γι’ αυτό και η έκθεση, που επιμελήθηκε στο «The Hub», έχει με υπόγειο τρόπο μια θεατρική διάσταση, κυρίως στον τρόπο που οι αφηρημένες γλυπτικές φόρμες μεγάλων διαστάσεων επιχειρούν ένα διάλογο με την αρχιτεκτονική του κτιρίου. Μια μνημειακή εγκατάσταση τεραστίων διαστάσεων, που μοιάζει με τεράστια μπάλα, τοποθετεί στην είσοδο του κτιρίου ο εικαστικός Αντι Χόλντεν. Η μπάλα του είναι το πιο χειροπιαστό υλικό της περφόρμανς, που ετοιμάζει για τα αποψινά εγκαίνια ο εικαστικός.

Το γλυπτό

Η Χάνα Μπάρτον και ο Ξαβιέ Πούλτνεϊ, με μάσκες στο πρόσωπο και σκονισμένα t-shirts, δουλεύουν ασταμάτητα ανάμεσα στο μνημειακό έργο τους. Δύο τεράστιες στήλες (παραπέμπουν σε επιτύμβιες) από συμπαγές κατάμαυρο, γυαλιστερό μάρμαρο συγκροτούν το γλυπτό που ονόμασαν «Light Monoliths» (Μονόλιθοι από φως). Στο κέντρο της μιας από τις δύο στήλες ένας τεράστιος κύκλος αφήνει το αθηναϊκό φως να περνά και να διαχέεται στον εκθεσιακό χώρο. Οι υπόλοιποι καλλιτέχνες της έκθεσης είναι οι: Τζόναθαν Μπάλντοκ, Μάθιου Κουμπς, Μάικλ Ντιν, Μάρκους Φόστερ, Νικ Χόρνμπι, Μίνι Νόργκρεν, Κόνραντ Σόκρος, Φραντς Ερχαρντ Γουόλδερ, Φραντς Γουέστ.

Η επιμελήτρια Φιόνα Μπάουντι κάνει λόγο για την απουσία ανθρώπινων μορφών και για τον θεατρικό και μινιμαλιστικό χαρακτήρα των γλυπτών της έκθεσης που επιχειρούν μέσα από πολλαπλές διηγήσεις να ενεργοποιήσουν τον διάλογο μεταξύ του αντικειμένου, των θεατών και του πλαισίου που τα περιβάλλει.

Τα αποψινά εγκαίνια θα εμπλουτιστούν και με ευφάνταστα οπτικοασκουστικά δρώμενα στην πρόσοψη του κτιρίου από την ομάδα 2 monochannels.

Κατά καιρούς εμφανίζονται στον Τύπο (αθηναϊκό ημερήσιο αλλά και επιστημονικό) μεγάλοι και «φτασμένοι» αρχιτέκτονες, οι οποίοι εκφράζουν κάποιες ιδέες.

Αυτό από μόνο του δεν είναι κακό, ακόμη και αν οι ιδέες αυτές είναι απ’ αρχής λάθος. Κατά διαβολικές συμπτώσεις όμως, μετά από τέτοια δημοσιεύματα, ακολουθεί κάποια νομοθετική ρύθμιση με ολέθρια αποτελέσματα.

Για να είμαι σαφέστερος:

* Το 1966 στο 5ο Πανελλήνιο Συνέδριο του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων, ο τότε διευθυντής του υπουργείου Δημοσίων Εργων Προκόπης Βασιλειάδης επέμενε ότι η Αθήνα θα σωθεί όταν ελαφρυνθεί η πίεση για ανοικοδόμηση στο ήδη βεβαρημένο κέντρο της και πρότεινε να μεταφερθεί η οικοδομική δραστηριότητα στα προάστια. Πολλοί είχαμε αντιδράσει τότε έντονα, μεταξύ των οποίων και ο καθηγητής Α. Αραβαντινός, λέγοντας ότι το πρόβλημα του κέντρου δεν είναι η οικοδόμηση, αλλά η οικοδόμηση με απαράδεκτα υψηλούς συντελεστές δόμησης (Σ.Δ.). Ενα χρόνο μετά, όταν ήλθε η χούντα, αμέσως σχεδόν εξέδωσε το Ν.Δ. 395/68 με το οποίο αυξάνονταν οι Σ.Δ. κατά 30% σε όλη τη χώρα, με αποτέλεσμα να πολυκατοικιοποιηθεί κάθε γωνιά της χώρας, χωριά και πόλεις, και η Αθήνα να χάσει την πράσινη ζώνη που την περιέβαλλε, τα προάστια, και να μεταβληθεί σε μια ομογενή μάζα μπετόν και ασφάλτου. Μετά τη χούντα, το 1978, ο Στ. Μάνος μείωσε τους συντελεστές, αλλά η ζημιά είχε γίνει, (και ο Μάνος έχασε και τη βουλευτική του έδρα στις επόμενες εκλογές!).

Την ίδια εποχή κυκλοφορούσαν απόψεις, σύμφωνα με τις οποίες πρέπει να αυξηθεί ο ακάλυπτος στα οικόπεδα και σε αντάλλαγμα να εξαντληθεί ο Σ.Δ. στο ύψος σε περισσότερους ορόφους, μάλιστα προτεινόταν ως «κίνητρο» και η αύξηση του Σ.Δ. Τους είχαμε πει ότι το κακό είναι στους ήδη υψηλούς Σ.Δ., και στο ίδιο Ν.Δ. (395/68), θεσπίστηκε και η «ελευθέρα σύνθεσις», η οποία εξειδικεύτηκε στον Γενικό Οικοδομικό Κανονισμό του 1973 που περιλάμβανε διατάξεις «ελευθέρας συνθέσεως» με αύξηση υψών και προσαυξημένο ως κίνητρο τον Σ.Δ. Το αποτέλεσμα μπορείτε να το δείτε στα Κάτω Πατήσια, σε συγκρότημα γνωστού τότε επιχειρηματία κατασκευαστή, και αλλού.

* Γύρω στα τέλη της δεκαετίας του ’70, εμφανίστηκε γνωστός αρχιτέκτων, ο οποίος με άρθρο του στα «Τεχνικά Χρονικά» υποστήριξε ότι το αντίδοτο στη μονοτονία της πολυκατοικίας είναι το ελεύθερο ύψος με αντίστοιχη αυξομείωση της κάλυψης, και ταυτόχρονα πρότεινε την κατάργηση της υποχρεωτικής οικοδομικής γραμμής, η σωτήρια αυτή ιδέα πέρασε στον ΓΟΚ του 1985 και το αποτέλεσμα είναι ξανά ότι με μια υποχώρηση 1-1,5 μέτρο της οικοδομικής γραμμής κερδίζεται ένας έως δύο όροφοι που τώρα βγαίνουν πάνω από το επίπεδο των πολυκατοικιών, και φυσικά με απεριόριστη θέα (σε βάρος των γειτόνων τους) και σημαντική αύξηση στις τιμές πώλησης -από αυτούς τους δύο τελευταίους ορόφους βγάζει ο επιχειρηματίας το κόστος κατασκευής και όλα τα άλλα καθαρό κέρδος του! Και η Αθήνα ουσιαστικά ανέβηκε 1-2 ορόφους περισσότερο.

* Την ίδια εποχή, (ήταν η εποχή που είχε πεταχτεί από την κυβέρνηση τόσο ο Τρίτσης, όσο και ο παπανδρεϊκός «σοσιαλισμός»), εμφανίζονται άλλες «φαεινές ιδέες»: τα μπαλκόνια είναι πολύ στενά (1/10 του πλάτους της οδού, όριζε ο ΓΟΚ), η Ελλάδα είναι μεσογειακή χώρα και έχει ανάγκη το ύπαιθρο και άλλα ηχηρά παρόμοια. Το αποτέλεσμα ήταν η θέσπιση στον ΓΟΚ του 1985 του άρθρου 11 για τους γνωστούς «ημιυπαίθριους» με τους οποίους σε μια αγαστή άτυπη και προφανώς παράνομη «συμφωνία» κατασκευαστών και υπουργείου, ουσιαστικά αυξήθηκε κατά 40% ο Σ.Δ., το θέμα είναι γνωστό και πρόσφατο, η απλή παρατήρηση είναι σωστά να πληρώσουν οι παρανομούντες ιδιοκτήτες, οι παρανομήσαντες κατασκευαστές όμως γιατί να μένουν στο απυρόβλητο; (γιατί αυτή ήταν η «συμφωνία», κτίστε τους και εγώ δεν βλέπω…).

Κατά καιρούς, και τώρα μετ’ επιτάσεως και κατά συρροήν (και αυτό είναι το ανησυχητικό) εμφανίζονται οι απόψεις ότι τα ψηλά κτήρια θα δώσουν αναπνοή και πράσινο στην Αθήνα. Μας ήρθαν και αυτόκλητοι σωτήρες, καθηγητές και φοιτητές γνωστού πανεπιστημίου των ΗΠΑ και άλλοι, που πρότειναν «μέτωπο πύργων» στην παραλιακή κ.ά. Τελευταία είναι και οι εμφανιζόμενες απόψεις του γνωστού αρχιτέκτονα ειδικευμένου στα ψηλά κτήρια, με το… προωθημένο σλόγκαν «γκρεμίστε τις πολυκατοικίες και χτίστε ουρανοξύστες», οι οποίες πρέπει να σημειωθεί ότι έλαβαν ευρεία και επαινετική δημοσιότητα, έκθεση σε γνωστό μουσείο κ.ά. Αν αυτό μου το έλεγε ένας δευτεροετής φοιτητής μου, το λιγότερο θα τον έστελνα για τον Σεπτέμβρη, αλλά να το λέει ώριμος αρχιτέκτων (ή και ωριμότατος, νομίζω μεγαλύτερος από μένα στην ηλικία, τον είχα και επιμελητή ως φοιτητής), δεν μπορώ παρά να συμφωνήσω με τον συνάδελφο κ. Χριστοφιλόπουλο στο άρθρο του στην «Ελευθεροτυπία» της 15ης Ιουνίου 2010. Δεν είναι δυνατόν να μην γνωρίζει ο αρχιτέκτων των υψηλών κτηρίων ότι για να γκρεμίσεις μια πολυκατοικία, πρέπει να αποζημιώσεις τα κτισμένα τετραγωνικά της στους ιδιοκτήτες της, είτε σε χρήμα δι’ απαλλοτριώσεως είτε σε είδος, δηλαδή σε νέα τετραγωνικά στους νέους πύργους. Αποτέλεσμα: η δεύτερη περίπτωση είναι ταυτόσημη με εκείνες του ΓΟΚ του 1973, δεν μας φθάνει η πυκνότητα, θα την έχουμε και σε μεγαθήρια τώρα (επαναλαμβάνω, δείτε τα τέρατα στα Κάτω Πατήσια ΝΑ του σταθμού των ΗΣΑΠ και θα δείτε πού οδηγεί η φωτισμένη πρόταση των πύργων). Για την πρώτη περίπτωση, αν έχουμε χρήματα για τέτοιας κλίμακας απαλλοτριώσεις, ας το κάνουμε και ας μετατρέψουμε κάποια οικοδομικά τετράγωνα σε πάρκα όχι με ψηλούς πύργους, αλλά με ψηλό πράσινο.

Πέραν τούτων, και επειδή στην απάντησή του («Ελευθεροτυπία» 6.7.10) αναφέρθηκε ο αρχιτέκτονάς μας στην Ευρώπη, θα ήθελα να τονίσω την πολύ μεγάλη οικοδομική δραστηριότητα την τελευταία δεκαετία σε ευρωπαϊκές πόλεις σε πύργους, και στο σημείο αυτό θέλω να κάνω μερικές επισημάνσεις για να έχουμε και ένα συμπέρασμα:

Ανεξάρτητα αν συμφωνώ ή διαφωνώ με τους πύργους, στις ευρωπαϊκές πόλεις ο συνολικός Σ.Δ. της περιοχής των πύργων δεν ξεπερνά το 1.0 σε σχέση με το 3,5-4,7 που ισχύει στην Αθήνα, στο Αμστερνταμ, στο Ρότερνταμ, στο Ελσίνκι, στη Βιέννη, κτίζονται τερατώδη συγκροτήματα, αλλά τουλάχιστον σε περιοχές που μπορούν να έχουν ύψη αλλά όχι υψηλούς Σ.Δ., και αυτό γίνεται κατά κανόνα εκτός πόλεως -υπάρχουν στην Αθήνα περιοχές εντελώς άκτιστες που θα μπορούσαν να αποκτήσουν πύργους με συνολικό Σ.Δ. κάτω του 1.00; Αυτό θα σήμαινε με απλή αριθμητική ότι οι πύργοι είναι εντεταγμένοι σε ένα πάρκο μερικών χιλιάδων στρεμμάτων σε μια πόλη που ο συνολικός Σ.Δ. είναι ήδη γύρω στο 1 και όχι στο 5. Και για να προλάβω μερικούς έξυπνους που θα πουν «ωραία, το Ελληνικό έχει 4.500 στρέμματα, να βάλω και δυο πύργους»: σ’ αυτό είμαστε κάθετα αντίθετοι· το Ελληνικό, και κάθε εναπομείνας άκτιστος χώρος στο Λεκανοπέδιο, είναι πολύ κάτω του ελάχιστου ορίου επιφάνειας πρασίνου που αναλογεί στο Λεκανοπέδιο. Η μόνη ελάχιστα διορθωτική πολιτική θα ήταν «κάθε δημόσιος χώρος, πρώην αεροδρόμια (Τατόι, Ελληνικό, Ελευσίνα), πρώην βιομηχανικές περιοχές (Δραπετσώνα κ.ά.), πρώην στρατόπεδα (Γουδή, Χαϊδάρι, Διονύσου, Αγ. Αναργύρων…) να μετατραπεί σε οργανωμένο πυκνό και υψηλό πράσινο μήπως και καταφέρουμε να αναστρέψουμε τα ποσοστά πρασίνου» (1-2 τ.μ. ανά κάτοικο στην Αθήνα σε σχέση με 20, 40, 60 στη Βιέννη, το Αμστερνταμ, το Ελσίνκι).

* Δεύτερο, υπάρχει άραγε backround στις κινήσεις αυτές, υπέρ των υψηλών πύργων; Υπήρχε, όπως αποδείχτηκε στους Νόμους από το 1968 ώς το 1985 το ισχυρό lobby των κατασκευαστών. Μήπως τώρα τα πράγματα είναι χειρότερα και τα backround δεν είναι ο «πολυκατοικιτζής της γειτονιάς μας», αλλά κάποιοι επιχειρηματικοί τραπεζικοί και άλλοι όμιλοι, όπως στην περίπτωση της Δραπετσώνας; («Ελευθεροτυπία» 6.7.10). Θα το δούμε στην επόμενη κίνηση του υπουργείου Περιβάλλοντος…

Αντιγράφουμε από την ελευθεροτυπία:

Η τελευταία αφορμή για όσα έγιναν πριν από λίγους μήνες στην πλατεία Εξαρχείων δόθηκε ένα βράδυ, όταν χρήστες και διακινητές ναρκωτικών ουσιών στην πλατεία, «πρεζάκια» και «βαποράκια» δηλαδή, κυνήγησαν μια κοπέλα να της πάρουν την τσάντα. Την επομένη, στις 13 Μαΐου, ο Αχιλλέας Σεβαστόπουλος, ιδιοκτήτης τριών εστιατορίων που βρίσκονται λίγο πιο πέρα, έφερε στην πλατεία μια μικροφωνική εγκατά- σταση και, όπως σχεδίαζε μέρες αλλά ούτε ο ίδιος πίστευε πως θα κάνει, άρχισε να μιλάει στους χρήστες και τους διακινητές.

«Είμαστε μαζί σας», τους είπε. «Δεν πολεμάμε τους αρρώστους. Πολεμάμε την αρρώστια. Τέρμα το εμπόριο. Διακινητές και διακινήτριες της πρέζας, σας παρακαλούμε. Αφήστε τη γειτονιά μας. Είκοσι πέντε χρόνια σάς φιλοξενούσαμε. Φιλοξενήστε μας κι εσείς στην πλατεία μας». Εβαλε ένα τραγούδι του Ξυλούρη, από το μοναδικό σιντί που είχε μαζί του, και συνέχισε στον ίδιο τόνο.

Ετρεξαν κοντά του δυο τρεις καταστηματάρχες της πλατείας. Με τον Πέτρο Κουτσούμπα, ιδιοκτήτη μπαρ, διαμόρφωσαν τα τελικά κείμενα. Μίλησαν για τον ΟΚΑΝΑ, ότι λύση δεν είναι να φύγει, αλλά να λειτουργήσει σωστά. Μίλησαν για τα οφέλη της αποποινικοποίησης της χρήσης. Είπαν ότι αποκηρύσσουν τη βία, όχι τόσο για να καθη- συχάσουν τους χρήστες και τους διακινητές, όσο για να συγκρατήσουν κάποιους θερμοκέφαλους κατοίκους, που ήταν έτοιμοι να πάρουν τα καδρόνια. Από ένα μπαλκόνι κάποιος φώναξε «όχι άλλο Ξυλούρη» κι έφεραν σιντί με Ασιμο και άλλα, πιο ροκ κομμάτια (ίσως και Σιδηρόπουλο, σε ένα κάπως ειρωνικό γύρισμα της ιστορίας). Κι έμειναν εκεί αποφασισμένοι, μέρα μπαίνει, μέρα βγαίνει, από το πρωί στις 9 μέχρι τα μεσάνυχτα, να μιλούν στους χρήστες και να δείχνουν τους διακινητές με το δάχτυλο, απευθύνοντάς τους προσωπικές εκκλήσεις να φύγουν από την πλατεία.

Ύστερα από δεκαπέντε μέρες ήταν φανερό ότι θα νικούσαν. Οι περισσότεροι χρήστες και διακινητές είχαν αποχωρήσει. Κάποιοι με το καλό, άλλοι με το άγριο. Εναν διακινητή τον στρίμωξαν πέντε έξι, του πήραν τα χάπια που είχε στο μηχανάκι και του τα διέλυσαν σε νερό. Σ’ έναν άλλο χρειάστηκε να του απευθύνουν το λόγο προσωπικά τέσσερις φορές πριν τους αδειάσει τη γωνιά.

Και στην πλατεία άρχισε να μαζεύεται κόσμος από τη γειτονιά. Πρώτα δυο ζευγάρια, από τρία παιδιά το καθένα, που κάθονταν να παίξουν στις κούνιες και την μπασκέτα, δώρο της Επιτροπής Πρωτοβουλίας Κατοίκων Εξαρχείων και του Αυτοδιαχειριζόμενου Πάρκου Ναυαρίνου με αφορμή τα πρώτα γενέθλια του πάρκου τον Μάρτιο. Οι υπεύθυνοι της μικροφωνικής έφεραν κι άλλα παιχνίδια, δύο ποδοσφαιράκια, αργότερα δύο τραπέζια πινγκ πονγκ, κι ακόμη έπλυναν με χλωρίνη και απορρυπαντικά την πλατεία, ασβέστωσαν τα δέντρα και φύτεψαν καινούργια. Ο δήμος μυρίστηκε ότι κάτι κινείται και βοήθησε κι αυτός, βάζοντας κούνιες και φυτεύοντας πεύκα. Κάθε πρωί, το πότισμα, με ευθύνη των ανθρώπων της μικροφωνικής, διαρκεί τρεις ώρες.

Κι έτσι η πλατεία έγινε πάλι κέντρο δραστηριότητας, την οποία φροντίζουν να συντηρούν οι άνθρωποι και οι συλλογικότητες της περιοχής, με συνεχή παρουσία και περιφρούρηση. Τα τραπεζοκαθίσματα των καφέ γεμίζουν. Στα παγκάκια και τα πεζούλια κάθονται Ελληνες, Αλβανοί, Ρουμάνοι, Μπαγκλαντεσιανοί, Σύριοι και άλλοι, κάθε ηλικίας. Ανθρωποι που απέφευγαν να διασχίσουν την πλατεία και άλλοι που έπαιζαν σ’ αυτήν μικροί, τώρα την ανακαλύπτουν και πάλι. Μια οθόνη προβολής δείχνει τα βράδια Χατζηχρήστο και Βέγγο. Μετά τις συναυλίες και τις εκδηλώσεις που διοργάνωσαν συλλογικότητες της περιοχής (η Κένι Αρκανά του La Rage · ακόμη περισσότερο, οι Χάσμα, Σπυριδούλα και άλλοι σε συναυλία ενάντια στην κρατική καταστολή· ο Κωστής Μαραβέγιας· πάρτι από τον Αστέρα Εξαρχείων), κάποιοι έλεγαν συγκινημένοι ότι τόσο κόσμο στην πλατεία είχαν να δουν από τα τέλη του 1970.

Πρόκειται για το «θαύμα της πλατείας Εξαρχείων ή πώς να μάθουμε να χρησιμοποιούμε τη δύναμή μας», όπως έγραψε η στήλη πόλης της «Lifo», που, κατά τα άλλα, σε αντίθεση με τις αρχές της κίνησης στα Εξάρχεια, επισημαίνει για το εμπορικό τρίγωνο πως «σχεδόν τίποτα δεν μπορεί να γίνει», αν δεν φύγει ο ΟΚΑΝΑ και ουσιαστικά χαιρετίζει την αστυνόμευσή του («από κάπου πρέπει ν’ αρχίσεις»).

Υπάρχουν όμως και κάποιοι που επιμένουν να κάνουν ενοχλητικές ερωτήσεις. «Σα να λέμε, σκουπίσαμε το δωμάτιο και σπρώξαμε κάτω από το χαλί ό,τι βρήκαμε», λέει μια κάτοικος της περιοχής που δεν θέλει να δημοσιευτεί το όνομά της για να μην έχει προβλήματα στη γειτονιά. «Διότι η πρέζα δεν έφυγε. Εδώ είναι. Δύο στενά παρακάτω. Και το εμπόριο και οι χρήστες. Τι αλλάζει; Οτι δεν είναι πια μέσα στα πόδια μας το νταλαβέρι;»

Είναι αλήθεια. Το εμπόριο και η χρήση ουσιών που γίνονταν στην πλατεία δεν σταμάτησαν (τα κοινωνικά φαινόμενα δεν εμφανίζονται ούτε σταματούν με θαύματα), απλώς μετατοπίστηκαν λίγο πιο κάτω, στον πεζόδρομο της Τοσίτσα, ανάμεσα στο Μουσείο και το Πολυτεχνείο, και στο κομμάτι της Πατησίων μέχρι τη Στουρνάρη, επιβαρύνοντας πολύ μια ήδη επιβαρημένη περιοχή.

«Η πλατεία βέβαια αποδόθηκε στους κοινωνικούς αποδέκτες της», συνεχίζει σε ειρωνικό τόνο η κάτοικος, «στους κατοίκους και στους πέριξ καταστηματάρχες, οι οποίοι, με γεμάτα τα τραπεζάκια πλέον, αποσβένουν τα αλμυρά τέλη που πλήρωναν πάντα στο δήμο. Και όλα αυτά, χωρίς να βγουν μαχαίρια ή άλλα φονικά εργαλεία. Αυτή τη φορά, τα πρεζόνια δεν εκδιώχτηκαν βίαια, ούτε ρατσιστικά, αλλά με τη διατύπωση μιας απλής παράκλησης».

Η ειρωνεία της τελευταίας πρότασης πηγάζει από δύο σημεία: «αυτή τη φορά» και «απλή παράκληση». Γιατί άλλες φορές κάποιοι έχουν χρησιμοποιήσει μαδέρια και πέτρες, μέχρι και πιστόλια, για να διώξουν τους χρήστες και τους διακινητές από την πλατεία. (Οπως, βέβαια, όπλα και μαχαίρια έχουν χρησιμοποιήσει χρήστες και διακινητές, όχι μόνο για να αμυνθούν αλλά και για τις μικροκλοπές και τις μικροεπιθέσεις που κάνουν). Κι ακόμη, μια παράκληση να φύγεις από κάπου δεν είναι ποτέ απλή, στο βαθμό που αφήνει να εννοηθεί πως, αν αρνηθείς, αυτός που παρακαλά μπορεί και να ξεχάσει γρήγορα τους καλούς του τρόπους.

Πού σταματά λοιπόν ο αγώνας ενάντια στην πρέζα και πού αρχίζει ο φασισμός; Έχουν κάποιοι το δικαίωμα να πάρουν το νόμο στα χέρια τους και να διώξουν από μια πλατεία όποιον πιστεύουν ότι τους εμποδίζει να τη χρησιμοποιήσουν; Με ποιες προϋποθέσεις; Στο όνομα τίνος; Αυτά τα ερωτήματα απασχολούν τα τελευταία χρόνια όσους δραστηριοποιούνται στα Εξάρχεια. Διαβάζοντας κανείς σχετικές συζητήσεις στο Διαδίκτυο, συζητήσεις έντονες και σε μεγάλη έκταση εδώ και τρία τουλάχιστον χρόνια, τα βλέπει να επανέρχονται ξανά και ξανά, με επιχειρήματα εκατέρωθεν.

Ενα βράδυ του Ιουλίου, συναντώ στην πλατεία Εξαρχείων τον Αχιλλέα Σεβαστόπουλο και είμαι έτοιμος να του θέσω αυτά τα ερωτήματα, αλλά δεν χρειάζεται. Τα έχει θέσει πρώτα ο ίδιος στον εαυτό του και με προλαβαίνει. «Η πλατεία είναι ανοιχτή για όλους», λέει. «Δεν μπορεί να έρχονται ένας, δυο χρήστες και να τους διώχνουμε. Αυτό είναι ρατσισμός. Δεν μπορούμε να δώσουμε δικαίωμα σε κανέναν να μας πει φασίστες, ρατσιστές ή ρουφιάνους. Είναι πολύ βαρύ, ό,τι και να ‘ναι αυτός που το λέει».

Σκέφτομαι ότι κάποιοι στην πλατεία είναι έτοιμοι να κάνουν ακριβώς αυτό, να διώξουν κόσμο, έστω και με τη μέθοδο της «απλής παράκλησης». Πάλι με προλαβαίνει ο Αχ. Σεβαστόπουλος: «Ορισμένοι πιτσιρικάδες, δικά μας παιδιά, δεν λένε να το καταλάβουν. Μάλλιασε η γλώσσα μου να τους το εξηγώ. Οι χρήστες θα φύγουν μόνοι τους, τώρα που υπάρχει κόσμος στην πλατεία και δεν βρίσκουν εμπόρους, διότι δεν έχουν να πάρουν τη δόση τους από κάπου. Κι άλλωστε δεν τα βάζουμε με τους χρήστες. Κι αυτά δικά μας παιδιά είναι. Φίλοι των παιδιών μας».

Στο διπλανό κάθισμα, η Μαρία Παπαδοπούλου, η σύζυγός του, συμπληρώνει μια σκέψη που δεν έχουμε συνηθίσει ν’ ακούμε απ’ όσους σκίζουν τα ρούχα τους για την έξαρση της χρήσης ναρκωτικών στους δρόμους του κέντρου. «Αν πέσει το παιδί σου στην πρέζα», λέει, «είναι τυχαίο. Εμείς ως γονείς δεν κάναμε τίποτα ιδιαίτερο. Και οι γονείς παιδιών που έπεσαν στην πρέζα είναι εξαίρετοι άνθρωποι, καλλιεργημένοι. Οπότε κλονίζεσαι. Σαν τι θα τους αντιμετωπίσουμε λοιπόν αυτούς τους ανθρώπους;»

Στην παρέα προστίθεται ο Στέφανος Γαλάνης, 28 χρόνων, γεννημένος και μεγαλωμένος στα Εξάρχεια, και αναλαμβάνει να εξηγήσει την τακτική της απλής παράκλησης. «Μέχρι το χειμώνα», λέει, «που ξεκίνησαν συνελεύσεις στην πλατεία, η πλατεία δεν υπήρχε για μας. Κι έτσι δεν μιλάγαμε μεταξύ μας, δεν είχαμε σημείο επαφής. Ο καθένας προσπαθούσε να λύσει το πρόβλημα με τον τρόπο του. Πέντε έξι άνθρωποι προσπαθούσαν με τη βία. Υπήρχε ένας παππούς που ανέβαινε στις ταράτσες και πέταγε αβγά. Αλλος πετούσε πέτρες. Εγώ κατέβαινα με τους φίλους μου και κάναμε τους σεκιουριτάδες. Το πρόβλημα έπρεπε να λυθεί χωρίς βία, όπως τώρα. Ξέρουμε πια πώς να μιλήσουμε. Αν έρθει κάποιος χρήστης σε καλή κατάσταση, δεν έχουμε δικαίωμα να τον διώξουμε. Αλλά αν έρθει να ψαχτεί με ουσίες και είναι χάλια, του λέμε ότι εδώ έχει μικρά παιδιά και του ζητάμε να πάει πιο κάτω. Το καταλαβαίνει και ο ίδιος και φεύγει».

Οπως και να έχει, από τον προβληματισμό αν είναι σωστό να απομακρύνεις τον οποιονδήποτε από ένα δημόσιο χώρο, ξεχωρίζει ένα επιχείρημα: οι χρήστες, την ώρα που βρίσκονται υπό την επήρεια, δεν χρησιμοποιούν την πλατεία ως χώρο ελεύθερης συνύπαρξης. Δεν τους ενδιαφέρει ούτε να συνυπάρξουν με άλλους ούτε να χαρούν την ίδια την πλατεία, αλλά να εξασφαλίσουν τη δόση τους και να βυθιστούν στον κόσμο της. Χειρότερα, με ορισμένες πιθανές ενέργειές τους, όπως οι μικροεπιθέσεις και η αντικοινωνική συμπεριφορά που μπορεί να εμφανίζουν, είναι αυτοί που αποκλείουν κόσμο από την πλατεία.

Αυτό το επιχείρημα, με διαφορετική ορολογία, μου αναπτύσσει ο Νώντας Σκυφτούλης από την Αντιεξουσιαστική Κίνηση και τον ελεύθερο κοινωνικό χώρο Nosotros, που συμμετέχει στις πρωτοβουλίες κατά της διακίνησης ουσιών στην πλατεία. «Είμαστε υπέρ του ελεύθερου, δημόσιου και κοινωνικού χώρου», λέει. «Αυτό σημαίνει ότι η πρόσβαση σε κάθε πλατεία, ακόμα κι όταν αυτή λειτουργεί με ένα πλαίσιο, πρέπει να είναι ελεύθερη. Οταν όμως χρησιμοποιεί την πλατεία το κύκλωμα της πρέζας, επιβάλλει δικτατορία και μετατρέπει το χώρο σε κλειστό. Γιατί η πρέζα φέρνει και τη βαρβαρότητα, τον ολοκληρωτισμό αυτής της επιλογής. Επιπλέον, η πλατεία Εξαρχείων δεν είναι γειτονιά, είναι μητροπολιτικό κέντρο. Επειδή στα μητροπολιτικά κέντρα επικρατεί στριμωξίδι, επιβιώνει κανείς με μια δυναμική διεκδίκηση του χώρου. Στην πλατεία Εξαρχείων, ο αντιεξουσιαστικός χώρος έχει μια ιστορική, βιωματική παρουσία και συνδιεκδικεί την πλατεία στο όνομα αυτής της παρουσίας, που παραμένει σήμερα ζωντανή καιδυνατή. Αντίθετα από τον Αγιο Παντελεήμονα, εδώ οι καταστηματάρχες και οι κάτοικοι έβαλαν το ζήτημα όχι στο όνομα της τάξης ή του κέρδους, αλλά στο όνομα της ελευθερίας. Δεν λειτούργησαν δηλαδή ως συντηρητικοί νοικοκυραίοι, ούτε χρησιμοποίησαν βία, αντιθέτως τάσσονται υπέρ των χρηστών και υπέρ της αποποινικοποίησης της χρήσης».

Το επιβεβαιώνουν τα λόγια της Ρίκας Ροδάκη, που λειτουργεί πρατήριο βιολογικών προϊόντων κοντά στην πλατεία και είναι μέλος της Πρωτοβουλίας Επαγγελματιών και μέλος της Συνέλευσης της Πλατείας (όπως και όλα τα μέλη συλλογικοτήτων σε αυτό το άρθρο, εκπροσωπεί μόνο τον εαυτό της, όχι τις συλλογικότητες στις οποίες ανήκει): «Ολα αυτά τα χρόνια», λέει, «οι συλλογικότητες κάναμε εκδηλώσεις με τους τοξικομανείς μέσα στην πλατεία. Αυτοί που είχαμε στόχο να διώξουμε είναι οι πρεζέμποροι, όχι οι χρήστες. Και θα σου πω και το άλλο. Ρατσιστές είναι αυτοί που πίναν τον καφέ τους στο καφενείο και βλέπανε τον άρρωστο τον τοξικομανή να είναι κάτω, σε ελεεινή μορφή να χτυπάει ένεση μπροστά στα πόδια τους, και σφυρίζαν αδιάφορα. Αυτοί είναι ρατσιστές και κυνικοί απέναντι στον ανθρώπινο πόνο».

Και λοιπόν; Σταματά ο ανθρώπινος πόνος με την απομάκρυνσή του από την πλατεία; Κανείς στα Εξάρχεια δεν το ισχυρίζεται. Ολοι αναγνωρίζουν ότι το πρόβλημα δεν λύθηκε, μόνο μεταφέρθηκε λίγα στενά πιο κάτω. Από κάπου όμως πρέπει να αρχίσει κανείς, λένε. «Παρόλο που η εικόνα στην Τοσίτσα είναι αποκαρδιωτική, αν μπορούσα να ιεραρχήσω, θα έλεγα ότι προηγείται η πλατεία», λέει η Ελλη Μποτονάκη, μέλος της Επιτροπής Πρωτοβουλίας Κατοίκων Εξαρχείων. Η πλατεία προηγείται, πιστεύουν οι κάτοικοι, γιατί οι γύρω δρόμοι είναι περισσότερο κατοικημένοι από τους δρόμους γύρω από την Τοσίτσα, και, κυρίως, γιατί, αντίθετα από την Τοσίτσα, λόγω της θέσης της, της ιστορίας της και της δομής της, η πλατεία λειτουργεί ως χώρος συνύπαρξης όλων των ηλικιών, των εθνικοτήτων και των ιδεολογιών. Αυτή τη συνύπαρξη απέκλειε, λένε, η τόσο μεγάλη παρουσία χρηστών και διακινητών, με τους όρους που γινόταν.

Αλλωστε, σε σχέση με τις συνήθεις μυωπικές αντιδράσεις, που αρκούνται να προτάσσουν «δραστικά μέτρα» για την απομάκρυνση της διακίνησης από τον άμεσο ζωτικό χώρο των συμφερόντων του καθενός, οι Εξαρχειώτες βλέπουν λίγο πέρα από τη μύτη τους. «Ο ΟΚΑΝΑ είναι χώρος που περιθάλπει τους αρρώστους», λέει ο Αχ. Σεβαστόπουλος. «Δεν μπορούμε λοιπόν να είμαστε εναντίον του. Ζητάμε μόνο να μην είναι μαζεμένα όλα τα κέντρα απεξάρτησης εδώ και βέβαια να δουλεύουν μεθοδικά και σωστά, χωρίς τις ντροπιαστικές λίστες αναμονής, που φτάνουν τους τέσσερις πέντε μήνες, και χωρίς το παραεμπόριο υποκατάστατων ουσιών που γίνεται απέξω».

τόμων και συλλογικοτήτων των Εξαρχείων είναι η πραγματοποίηση μιας πορείας που θα γίνει μαζί με τους τοξικομανείς, όσους μαζευτούν. Θα περνάει, το οραματίζονται, από όλα τα στέκια της διακίνησης στο κέντρο της Αθήνας και θα καταλήγει στο υπουργείο Υγείας. «Δεν μπορούμε να λύσουμε ως γειτονιά το φαινόμενο των ναρκωτικών, που είναι κοινωνικό φαινόμενο», λέει η Ρ. Ροδάκη. «Δεν πιστεύουμε όμως ότι το πρόβλημα αφορά μόνο τη γειτονιά μας και τέλος. Υπάρχουν πολλές σκέψεις. Εχουμε αποφασίσει να βρεθούμε μαζί με άλλες πρωτοβουλίες κατοίκων του κέντρου να συζητήσουμε. Αλλά μέχρι ν’ αλλάξουμε συνολικά την κατάσταση, δεν πρέπει να κάνουμε τίποτε άλλο; Σεβόμενοι βέβαια πάντα το διαφορετικό και επαγρυπνώντας για φαινόμενα ρατσισμού».

Πληκτρολογήστε

………….. 1 ……………

Από την τηλεοπτική εκπομπή «3 στον αέρα» (Σ. Διγενή, Γ. Δημαράς, Γ. Παπαδόπουλος) του 1988, ο Β. Παπακωνσταντίνου απαντά (στο 5:00) σε ερωτήσεις για τα ναρκωτικά και την πλατεία Εξαρχείων, διηγούμενος πρόσφατο τότε περιστατικό λιντσαρίσματος εμπόρων ναρκωτικών από νέους της πλατείας Εξαρχείων. Σαν να μην πέρασε μια μέρα…

………….. 2 ……………

http://exarchia.pblogs.gr/

Το μπλογκ της Πρωτοβουλίας Κατοίκων Εξαρχείων, που, μαζί με άλλες συλλογικότητες και ανθρώπους που δραστηριοποιούνται στα Εξάρχεια, έχουν αναλάβει δράση εδώ και καιρό κατά της διακίνησης ουσιών στην πλατεία Εξαρχείων.

Δείτε

«Ο Δράκουλας των Εξαρχείων», σκην. Νίκος Ζερβός, 1983

Πολιτική και πολιτιστική σάτιρα της ελληνικής κοινωνίας και παρωδία των σπλάτερ ταινιών τρόμου σε μια ταινία που έχει μείνει καλτ.

«Πανικός στο Νιντλ Παρκ», σκην. Τζέρι Τσάτζμπεργκ, 1971.

Ο έρωτας του Μπόμπι (Αλ Πατσίνο στη δεύτερη κινηματογραφική του εμφάνιση), εθισμένου στην ηρωίνη και χάστλερ, και της Ελεν (Κίτι Γουίν, βραβείο καλύτερης γυναικείας ερμηνείας στις Κάνες) με φόντο την πλατεία Σέρμαν της Νέας Υόρκης και τους χρήστες ναρκωτικών που συχνάζουν σ’ αυτή. Ρεαλιστική κινηματογραφική προσέγγιση σε μια από τις πρώτες -αν όχι την πρώτη- ταινία που περιλαμβάνει σκηνή κατά την οποία γίνεται χρήση ηρωίνης με σύριγγα.

No related posts.

Αντιγράφουμε από την ελευθεροτυπία:

Πώς κατόρθωσε η Αρχιτεκτονική να συμπεριλάβει και να ερμηνεύσει τις πολιτικές και κοινωνικές αλλαγές που συντελέστηκαν στην Ισπανία, τις τελευταίες τρεισήμιση δεκαετίες, αρχής γενομένης από τον εκδημοκρατισμό της, μετά τον θάνατο του Φράνκο το 1975, την ψήφιση του νέου της Συντάγματος το 1978 και την ένταξή της στην Ε.Ε. το 1986;

Αυτό είναι το εξαιρετικά ενδιαφέρον θέμα της έκθεσης «35+ Οικοδομώντας τη Δημοκρατία: 35 χρόνια ισπανικής κοινωνικής αρχιτεκτονικής», που εγκαινιάστηκε χθες στο Μουσείο Μπενάκη. Αποτελεί το συνδιοργανωτικό επίτευγμα του μουσείου και της ισπανικής πρεσβείας, με αφορμή την ισπανική Προεδρία στην Ευρωπαϊκή Ενωση.

Τα εκθέματα (πάνελ, μακέτες, φωτογραφίες και βίντεο) ξεκινούν από το 1975, με έργα όπως το κτίριο της Τράπεζας Bankunion στη Μαδρίτη που υπογράφουν οι αρχιτέκτονες Χοσέ Αντόνιο Κοράλες και Ραμόν Βάσκεθ Μολεζίν και φτάνουν έως και το 2010, με το αντιπροσωπευτικό Κέντρο Σύγχρονης Καλλιτεχνικής Δημιουργίας στην Κόρδοβα, των Φουεσάντο Νιέτο και Ενρίκε Σομπεράνο. Ενδιαμέσως οι Ραφαέλ Μονέο, Γιόρντι Γκαρσίς, Ενρίκ Σορία, Χουάν Ναβάρο, Σαντιάγκο Καλατράβα, Ενρίκ Μιράγες, Εντουάρντο Αρόγιο, Αμπάλος & Χερέρος, Τζ. Βάσκεθ Κονσουέγκρα, Νιέτο Σομπεράνο, Αντόνιο Κρουζ κ.ά. εκπροσωπούνται με αντιπροσωπευτικά τους έργα: μουσεία, δημόσιες βιβλιοθήκες, δημαρχιακά μέγαρα, πανεπιστημιακές σχολές, αθλητικά κέντρα, νοσοκομεία, κέντρα για την τρίτη ηλικία ή βρεφονηπιακοί σταθμοί, εγκαταστάσεις ανακύκλωσης, γήπεδα ποδοσφαίρου, λαϊκές αγορές, οινοποιεία, κολυμβητήρια, αλλά και νεκροταφεία και κατοικίες για τσιγγάνους.Τα εκθέματα διανέμονται σ’ένα σύνολο 36 ενοτήτων που υπακούουν σε χρονολογική σειρά. Στην ταυτότητα κάθε έργου αναγράφεται εκτός από τον αρχιτέκτονα, η κατασκευαστική εταιρεία, καθώς και ο χρόνος και ο προϋπολογισμός που απαιτήθηκαν για την κατασκευή του.

Κύριος στόχος της έκθεσης να καταδείξει την αλληλεπίδραση κοινωνίας και αρχιτεκτονικής, όχι μόνο στο είδος και τον σκοπό των κατασκευών, αλλά και στη χρήση νέων υλικών και στην αισθητική αντίληψη των δημιουργών τους. Να εξηγήσει, δηλαδή, τον συσχετισμό της οικοδόμησης του κοινωνικού κράτους με τη δημιουργία δημόσιων και κοινωνικών αγαθών στην πρόσφατη ιστορία της χώρας: Η υγεία, η κατοικία, η παιδεία, οι μεταφορές, ο αθλητισμός, ο πολιτισμός και το περιβάλλον υλοποιούνται σε κτίρια και υποδομές που μεταμορφώνουν το κοινωνικό τοπίο της Ισπανίας, την ποιότητα ζωής των πολιτών της, αλλά και την αντίληψη του ρόλου της αρχιτεκτονικής στο κοινωνικό γίγνεσθαι. Κάποια από τα έργα τονίζουν τη συνεργασία της αρχιτεκτονικής με άλλες τέχνες, όπως τη γλυπτική, στην ανάπτυξη κοινωνικών αξιών (π.χ. «Το χτένι των ανέμων» των Λούις Πέπα και Εντουάρντο Τσιγίντα).

Μέσα από όλους τους, καταξιωμένους πια, Ισπανούς αρχιτέκτονες, φαίνεται η εξέλιξη της ιδιαίτερης αρχιτεκτονικής που έθεσε την Ισπανία στις γραμμές της παγκόσμιας πρωτοπορίας όσον αφορά τις νέες αισθητικές και κατασκευαστικές αντιλήψεις.

Οι δύο νεαροί Πορτογάλοι αρχιτέκτονες έκαναν πια την Αθήνα σπίτι τους. Η 28χρονη Ρακέλ Μαρία Ολιβέιρα μόλις εγκαταστάθηκε, ενώ ο 29χρονος Ζουάου Πράτες Ρουίβο ζει στη χώρα μας περισσότερο από έναν χρόνο.

Οι νικητές του αρχιτεκτονικού διαγωνισμού Upto35 της ελληνικής εταιρείας Oliaros θα δουν το πολύ σε δύο χρόνια το εντυπωσιακό όντως κτίριό τους έτοιμο στην καρδιά της Αθήνας, στο Μεταξουργείο. Ενοικοί του θα είναι 18 φοιτητές, εξ ου και το κτίριο ονομάζεται «18 + φοιτητική κατοικία», στην οδό Μαραθώνος 34, όπου και το οικόπεδο (200 τ.μ.) ιδιοκτησίας της Oliaros. Εως τις 4 Απριλίου μπορεί κανείς να θαυμάσει την πρότασή τους στην έκθεση στο Μουσείο Μπενάκη της Πειραιώς.

Αν και γεννημένοι στην ίδια πατρίδα, συναντήθηκαν στο Ρότερνταμ της Ολλανδίας, μόλις πριν από πέντε χρόνια. Η Ρακέλ γεννήθηκε στο Πόρτο, σπούδασε εκεί αρχιτεκτονική και συνέχισε τις σπουδές της στο Ντελφτ. Ο Ζουάου γεννήθηκε στη Λισαβόνα, όπου και σπούδασε, και συνέχισε στο Αϊντχόφεν. «Ακολουθήσαμε παρόμοιο μονοπάτι», σχολιάζει η Ρακέλ. «Μόνο που εκείνη πήγε σε καλύτερες σχολές από μένα…», συμπληρώνει γελώντας ο Ζουάου.

Την ίδια εβδομάδα που έμαθαν ότι κέρδισαν στον διαγωνισμό της Αθήνας, απέσπασαν και το δεύτερο βραβείο στον διαγωνισμό Europan (ένα ευρωπαϊκό πρόγραμμα Αρχιτεκτονικών Διαγωνισμών, που από το 1998 προωθεί καινοτόμες ιδέες πάνω στην αρχιτεκτονική) που πραγματοποιήθηκε στην Πορτογαλία. «Ηταν μια συναρπαστική εβδομάδα», λένε.

Ο Ζουάου Πράτες Ρουίβο βρέθηκε στην Αθήνα ακολουθώντας φίλους Ελληνες αρχιτέκτοντες που γνώρισε στο Ρότερνταμ. Δούλευε για χρόνια σε αρχιτεκτονικά γραφεία, αλλά αποφάσισε ότι ήρθε η ώρα να τολμήσει μόνος του. Με τη Ρακέλ είχαν συμμετάσχει σε αρκετούς διαγωνισμούς, χωρίς να διακριθούν. Ανακάλυψαν όμως ότι ταιριάζουν απόλυτα κι έτσι ξεκίνησε η συνεργασία τους.

Παράλληλα με τη φοιτητική κατοικία στο Μεταξουργείο, ετοιμάζονται να χτίσουν μια ιδιωτική κατοικία στην Πορτογαλία ενώ, σε συνεργασία με έναν ακόμη αρχιτέκτονα, θα υπογράψουν το νέο πρότζεκτ της γκαλερί «The Breeder». «Ονομάζεται “Artist’s club” και θα αποτελείται από έναν εμπορικό χώρο, όπου θα μπορεί κανείς να αγοράζει τέχνη, αλλά και από ένα ξεχωριστό χώρο “εργασίας”, όπως λέμε, ειδικά για τους καλλιτέχνες», εξηγεί ο Ζουάου. «Ελπίζω να το κάνουν σύντομα, γιατί είναι πολύ ωραίο πρότζεκτ».

Για τη «18+φοιτητική κατοικία» πήραν μια κοινή πολυκατοικία και αντέστρεψαν τη λειτουργία της. Τοποθέτησαν στο εξωτερικό (στις προσόψεις) τα δωμάτια, τον αυστηρά ιδιωτικό χώρο των ενοίκων, και μετέτρεψαν όλο το εσωτερικό του κτιρίου σε κοινόχρηστο χώρο (κουζίνες, τα αναγνωστήρια κ.ά.). Το φως θα μπαίνει από τα πλαϊνά υαλοπετάσματα αλλά και από τη γυάλινη οροφή.

«Αποφύγαμε τον διαχωρισμό των επιπέδων σε πρώτο, δεύτερο όροφο κ.λπ. Ουσιαστικά κάθε δωμάτιο είναι ένα δικό του ξεχωριστό επίπεδο», λένε. Τα «μπαλκόνια» κάθε δωματίου θα είναι στην ταράτσα, ενώ κοινόχρηστος θα είναι και ο κήπος. Το ενοίκιο κάθε επιπλωμένου δωματίου υπολογίζεται στα 590 ευρώ τον μήνα. Στην τιμή συμπεριλαμβάνονται κοινόχρηστα, λογαριασμοί, θέρμανση, Ιντερνετ, καθαριότητα κ.λπ.

Με κοινές αναφορές στον Μοντερνισμό του Λε Κορμπιζιέ, «μας αρέσουν τα πιο απλά πράγματα. Δεν μας ενθουσιάζει η εικονοποιία και ο υπερ-σχεδιασμός στην αρχιτεκτονική», επισημαίνει η Ρακέλ. «Μας ενδιαφέρει το περιεχόμενο. Οχι τόσο η εικόνα όσο η λειτουργία ενός κτιρίου, η αίσθηση του χώρου. Φυσικά, αν το αποτέλεσμα είναι ωραίο, θα βγάλεις και υπέροχες φωτογραφίες. Η διαφορά είναι ότι δεν ξεκινάμε από την εικόνα. Ξεκινάμε από την ιδέα», καταλήγει ο Ζουάου, που ξεκίνησε να γίνει αρχιτέκτονας γιατί ήθελε να μάθει να σχεδιάζει αυτοκίνητα.

«Κανείς δεν ενδιαφέρεται πια για το θέαμα στην αρχιτεκτονική. Ο κόσμος ψάχνει πιο ταπεινή αρχιτεκτονική, για οικονομικούς αλλά και περιβαλλοντικούς λόγους», λέει η Ρακέλ.

Ένα event από αυτά που δεν συμβαίνουν συχνά στην ελληνική μητρόπολη, λαμβάνει χώρα αύριο στο χαϊδάρι, με στόχο να αρχίσουμε να μαθαίνουμε την ιστορία μας (και) από τα κτίριά μας.

Αντιγράφουμε από την καθημερινή και τον δημήτρη ρηγόπουλο:

Αν υπάρχει ένας λόγος που αξίζει το μποτιλιάρισμα στη λεωφόρο Αθηνών (Καβάλας), αυτός έχει να κάνει με ένα από τα πιο αλλόκοτα κτίρια σε όλη την Αθήνα. Το «Παλατάκι», όπως μάθαμε να αποκαλούμε τον όμορφο νεογοτθικό πύργο στην καρδιά του Χαϊδαρίου, αφήνει με το στόμα ανοιχτό κάθε περαστικό. Είναι η αρχιτεκτονική του, στα όρια του εξωτισμού αν το αντιπαραβάλει κανείς με τη σύγχρονη πόλη, το «Παλατάκι» μοιάζει βγαλμένο από την «Πριγκίπισσα Σίσσυ» και συγκινεί με την επιμονή του να συνεχίζει να υπάρχει.

Αύριο, την Κυριακή, μια πρωτοβουλία του Οικολογικού Πολιτιστικού Συλλόγου Χαϊδαρίου «ΟΙΚΟ. ΠΟΛΙΣ» μας δίνει την ευκαιρία να γνωρίσουμε από κοντά αυτό το παραμυθένιο κτίριο. Στις 11.30 το πρωί, είμαστε προσκεκλημένοι να παρακολουθήσουμε την ξενάγηση στον ευρύτερο χώρο του παράξενου αυτού πύργου από τον αρχιτέκτονα – μηχανικό Γιάννη Ιγγλέση, συλλέκτη και παθιασμένο ερευνητή του Χαϊδαρίου.

Γέννημα – θρέμμα Χαϊδαριώτης ο κ. Ιγγλέσης γνωρίζει το «Παλατάκι»  όσο ελάχιστοι. Το διάλεξε για θέμα της διπλωματικής του διατριβής όταν αποφοιτούσε από το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο κι έκτοτε διατηρεί μαζί του μια έντονη σχέση.

Το «Παλατάκι» έχει τις ρίζες του στην Τουρκοκρατία. Σύμφωνα με τη μαρτυρία του αγωνιστή Χρήστου Βυζάντιου, ο οποίος έλαβε μέρος στις μάχες του Χαϊδαρίου τον Αύγουστο του 1826, στην περιοχή υπήρχε τειχισμένο αγρόκτημα με πύργο στο εσωτερικό του. Γκραβούρα του 1840 απεικονίζει έναν ορθογώνιο πύργο χωρίς διακοσμητικά στοιχεία. Στα μέσα του 19ου αιώνα, το οίκημα πέρασε στην ιδιοκτησία του φιλότεχνου Τήνιου τραπεζίτη Νικολάου Νάζου, ο οποίος φέρεται να μετέτρεψε το Παλατάκι σε καλλιτεχνικό κέντρο, όπου σύχναζαν οι μεγάλοι Ελληνες ζωγράφοι Νικηφόρος Λύτρας και Νικόλαος Γύζης. Αδιάψευστα ίχνη της παρουσίας τους εκεί αποτελούν οι τοιχογραφίες στον ξενώνα, καθώς και στον μικρό ναό του Αγίου Γεωργίου. Μετά τον θάνατο του Νάζου, ο πύργος πέρασε στα χέρια του Γεωργίου Θων, γνωστού σε πολλούς Αθηναίους από την έπαυλή του στους Αμπελοκήπους. Ο Θων κάλεσε τον Ερνέστο Τσίλερ και του ανέθεσε την ανακαίνιση του πύργου. Ο Τσίλερ δίνει στο Παλατάκι τη σημερινή του ρομαντική όψη με τα γοτθικίζοντα διακοσμητικά στοιχεία. Περισσότερα στην αυριανή ξενάγηση, την πρώτη οργανωμένη που θυμάται ο κ. Γ. Ιγγλέσης.

No related posts.

Μαζί με την έκθεση (φατούρος) και την διάλεξη (denari) σήμερα στο μέγαρο, ξεκινάει παράλληλα (μέσα σε έναν αρχιτεκτονικό χαμό) μέχρι τις 7 οκτωβρίου στο ΚΜ (κεραμεικός-μεταξουργείο), μαραθώνος 34, η έκθεση των προτάσεων που κατατέθηκαν στον (περίφημο πλέον) διαγωνισμό upto35.

Αντιγράφουμε κάποια γενικά από το δελτίο τύπου (όπου υπάρχουν και πληροφορίες και περιγραφές για τους 5 φιναλίστ):

242 συμμετοχές στο διεθνή αρχιτεκτονικό διαγωνισμό UPTO35 της OLIAROS, από 41 χώρες, εκτίθενται από την Πέμπτη, 1 Οκτωβρίου μέχρι και την Τετάρτη, 7 Οκτωβρίου 2009 στο χώρο στον οποίο ο νικητής θα υλοποιήσει την πρότασή του.

 Ο διαγωνισμός για αρχιτέκτονες έως 35 ετών, αφορά στον σχεδιασμό μιας πρότυπης φοιτητικής Κατοικίας στην περιοχή του Κεραμεικού – Μεταξουργείου (ΚΜ). Οι συμμετέχοντες στο διαγωνισμό κλήθηκαν να υποβάλουν προτάσεις για την ανάπτυξη κατοικίας για την στέγαση 18 φοιτητών σε οικόπεδο στην οδό Μαραθώνος 34, ιδιοκτησίας της εταιρίας, εμβαδού 200 τ.μ. με συντελεστή δόμησης 2,2 και κάλυψη 70%, συγκεκριμένου προϋπολογισμού, προβλέποντας παράλληλα, τη δυνατότητα επανάληψης στοιχείων του αρχιτεκτονικού σχεδίου σε γειτονικά οικόπεδα, ώστε δυνητικά να δημιουργηθεί ένα Νέο Φοιτητικό Κέντρο στην περιοχή.

 Οι 242 συμμετοχές αξιολογήθηκαν από διεθνή Κριτική Επιτροπή που απαρτίζεται από καταξιωμένες αρχιτέκτονες και τον διοργανωτή. Την Κριτική Επιτροπή αποτελούσαν οι κ.κ. Bjarke Ingels, Ανδρέας Κούρκουλας, Marcel Meili, Ιάσων Τσάκωνας, Yoshiharu Tsukamoto, και Γιώργος Τζιρτζιλάκης, με προεδρεύοντα τον Ηλία Ζέγγελη.

 Την Δευτέρα 14 Σεπτεμβρίου, ο Ηλίας Ζέγγελης, παρουσία και των υπολοίπων μελών και εκπροσώπων του Τύπου, παρουσίασε τους πέντε φιναλίστ: 101design (Masamichi Kawakami, Yautaka Onari, Tsuyoshi Shinozaki) – Ιαπωνία Solid Objectives – Idenburg Liu (Florian Idenburg, Ioannis Kandyliaris, Ilias Papageorgiou) – ΗΠΑ Joao Prates Ruivo + Raquel Maria Oliveira – Ελλάδα Marieke Kums, Dirk Peters – Ολλανδία Suppose Design Office (Makoto Tanijiri, Ryo Otsuka, Yuko Fukuma, Sachio Inagami, Keisuke Katayama) – Ιαπωνία.

 Κατά την διάρκεια της έκθεσης, κάθε ενδιαφερόμενος έχει την δυνατότητα, μέσω SMS, να εκφράσει την προτίμησή του ανάμεσα στις πέντε που επέλεξε η κριτική επιτροπή.

 Οριστική μελέτη για την κατασκευή του κτιρίου θα υποβληθεί έως τις 11Ιανουαρίου 2010 οπότε και η Κριτική Επιτροπή θα συνεδριάσει εκ νέου για την αξιολόγηση των φιναλίστ. Η γνώμη του κοινού θα αποτυπωθεί ως μία επιπλέον ψήφος. Η νικήτρια μελέτη θα υλοποιηθεί και ο δημιουργός της θα λάβει χρηματικό έπαθλο €10,000 καθώς και αμοιβή για την μελέτη κατασκευής ύψους €30,000.