Οι δύο νεαροί Πορτογάλοι αρχιτέκτονες έκαναν πια την Αθήνα σπίτι τους. Η 28χρονη Ρακέλ Μαρία Ολιβέιρα μόλις εγκαταστάθηκε, ενώ ο 29χρονος Ζουάου Πράτες Ρουίβο ζει στη χώρα μας περισσότερο από έναν χρόνο.

Οι νικητές του αρχιτεκτονικού διαγωνισμού Upto35 της ελληνικής εταιρείας Oliaros θα δουν το πολύ σε δύο χρόνια το εντυπωσιακό όντως κτίριό τους έτοιμο στην καρδιά της Αθήνας, στο Μεταξουργείο. Ενοικοί του θα είναι 18 φοιτητές, εξ ου και το κτίριο ονομάζεται «18 + φοιτητική κατοικία», στην οδό Μαραθώνος 34, όπου και το οικόπεδο (200 τ.μ.) ιδιοκτησίας της Oliaros. Εως τις 4 Απριλίου μπορεί κανείς να θαυμάσει την πρότασή τους στην έκθεση στο Μουσείο Μπενάκη της Πειραιώς.

Αν και γεννημένοι στην ίδια πατρίδα, συναντήθηκαν στο Ρότερνταμ της Ολλανδίας, μόλις πριν από πέντε χρόνια. Η Ρακέλ γεννήθηκε στο Πόρτο, σπούδασε εκεί αρχιτεκτονική και συνέχισε τις σπουδές της στο Ντελφτ. Ο Ζουάου γεννήθηκε στη Λισαβόνα, όπου και σπούδασε, και συνέχισε στο Αϊντχόφεν. «Ακολουθήσαμε παρόμοιο μονοπάτι», σχολιάζει η Ρακέλ. «Μόνο που εκείνη πήγε σε καλύτερες σχολές από μένα…», συμπληρώνει γελώντας ο Ζουάου.

Την ίδια εβδομάδα που έμαθαν ότι κέρδισαν στον διαγωνισμό της Αθήνας, απέσπασαν και το δεύτερο βραβείο στον διαγωνισμό Europan (ένα ευρωπαϊκό πρόγραμμα Αρχιτεκτονικών Διαγωνισμών, που από το 1998 προωθεί καινοτόμες ιδέες πάνω στην αρχιτεκτονική) που πραγματοποιήθηκε στην Πορτογαλία. «Ηταν μια συναρπαστική εβδομάδα», λένε.

Ο Ζουάου Πράτες Ρουίβο βρέθηκε στην Αθήνα ακολουθώντας φίλους Ελληνες αρχιτέκτοντες που γνώρισε στο Ρότερνταμ. Δούλευε για χρόνια σε αρχιτεκτονικά γραφεία, αλλά αποφάσισε ότι ήρθε η ώρα να τολμήσει μόνος του. Με τη Ρακέλ είχαν συμμετάσχει σε αρκετούς διαγωνισμούς, χωρίς να διακριθούν. Ανακάλυψαν όμως ότι ταιριάζουν απόλυτα κι έτσι ξεκίνησε η συνεργασία τους.

Παράλληλα με τη φοιτητική κατοικία στο Μεταξουργείο, ετοιμάζονται να χτίσουν μια ιδιωτική κατοικία στην Πορτογαλία ενώ, σε συνεργασία με έναν ακόμη αρχιτέκτονα, θα υπογράψουν το νέο πρότζεκτ της γκαλερί «The Breeder». «Ονομάζεται “Artist’s club” και θα αποτελείται από έναν εμπορικό χώρο, όπου θα μπορεί κανείς να αγοράζει τέχνη, αλλά και από ένα ξεχωριστό χώρο “εργασίας”, όπως λέμε, ειδικά για τους καλλιτέχνες», εξηγεί ο Ζουάου. «Ελπίζω να το κάνουν σύντομα, γιατί είναι πολύ ωραίο πρότζεκτ».

Για τη «18+φοιτητική κατοικία» πήραν μια κοινή πολυκατοικία και αντέστρεψαν τη λειτουργία της. Τοποθέτησαν στο εξωτερικό (στις προσόψεις) τα δωμάτια, τον αυστηρά ιδιωτικό χώρο των ενοίκων, και μετέτρεψαν όλο το εσωτερικό του κτιρίου σε κοινόχρηστο χώρο (κουζίνες, τα αναγνωστήρια κ.ά.). Το φως θα μπαίνει από τα πλαϊνά υαλοπετάσματα αλλά και από τη γυάλινη οροφή.

«Αποφύγαμε τον διαχωρισμό των επιπέδων σε πρώτο, δεύτερο όροφο κ.λπ. Ουσιαστικά κάθε δωμάτιο είναι ένα δικό του ξεχωριστό επίπεδο», λένε. Τα «μπαλκόνια» κάθε δωματίου θα είναι στην ταράτσα, ενώ κοινόχρηστος θα είναι και ο κήπος. Το ενοίκιο κάθε επιπλωμένου δωματίου υπολογίζεται στα 590 ευρώ τον μήνα. Στην τιμή συμπεριλαμβάνονται κοινόχρηστα, λογαριασμοί, θέρμανση, Ιντερνετ, καθαριότητα κ.λπ.

Με κοινές αναφορές στον Μοντερνισμό του Λε Κορμπιζιέ, «μας αρέσουν τα πιο απλά πράγματα. Δεν μας ενθουσιάζει η εικονοποιία και ο υπερ-σχεδιασμός στην αρχιτεκτονική», επισημαίνει η Ρακέλ. «Μας ενδιαφέρει το περιεχόμενο. Οχι τόσο η εικόνα όσο η λειτουργία ενός κτιρίου, η αίσθηση του χώρου. Φυσικά, αν το αποτέλεσμα είναι ωραίο, θα βγάλεις και υπέροχες φωτογραφίες. Η διαφορά είναι ότι δεν ξεκινάμε από την εικόνα. Ξεκινάμε από την ιδέα», καταλήγει ο Ζουάου, που ξεκίνησε να γίνει αρχιτέκτονας γιατί ήθελε να μάθει να σχεδιάζει αυτοκίνητα.

«Κανείς δεν ενδιαφέρεται πια για το θέαμα στην αρχιτεκτονική. Ο κόσμος ψάχνει πιο ταπεινή αρχιτεκτονική, για οικονομικούς αλλά και περιβαλλοντικούς λόγους», λέει η Ρακέλ.

Μαζί με την έκθεση (φατούρος) και την διάλεξη (denari) σήμερα στο μέγαρο, ξεκινάει παράλληλα (μέσα σε έναν αρχιτεκτονικό χαμό) μέχρι τις 7 οκτωβρίου στο ΚΜ (κεραμεικός-μεταξουργείο), μαραθώνος 34, η έκθεση των προτάσεων που κατατέθηκαν στον (περίφημο πλέον) διαγωνισμό upto35.

Αντιγράφουμε κάποια γενικά από το δελτίο τύπου (όπου υπάρχουν και πληροφορίες και περιγραφές για τους 5 φιναλίστ):

242 συμμετοχές στο διεθνή αρχιτεκτονικό διαγωνισμό UPTO35 της OLIAROS, από 41 χώρες, εκτίθενται από την Πέμπτη, 1 Οκτωβρίου μέχρι και την Τετάρτη, 7 Οκτωβρίου 2009 στο χώρο στον οποίο ο νικητής θα υλοποιήσει την πρότασή του.

 Ο διαγωνισμός για αρχιτέκτονες έως 35 ετών, αφορά στον σχεδιασμό μιας πρότυπης φοιτητικής Κατοικίας στην περιοχή του Κεραμεικού – Μεταξουργείου (ΚΜ). Οι συμμετέχοντες στο διαγωνισμό κλήθηκαν να υποβάλουν προτάσεις για την ανάπτυξη κατοικίας για την στέγαση 18 φοιτητών σε οικόπεδο στην οδό Μαραθώνος 34, ιδιοκτησίας της εταιρίας, εμβαδού 200 τ.μ. με συντελεστή δόμησης 2,2 και κάλυψη 70%, συγκεκριμένου προϋπολογισμού, προβλέποντας παράλληλα, τη δυνατότητα επανάληψης στοιχείων του αρχιτεκτονικού σχεδίου σε γειτονικά οικόπεδα, ώστε δυνητικά να δημιουργηθεί ένα Νέο Φοιτητικό Κέντρο στην περιοχή.

 Οι 242 συμμετοχές αξιολογήθηκαν από διεθνή Κριτική Επιτροπή που απαρτίζεται από καταξιωμένες αρχιτέκτονες και τον διοργανωτή. Την Κριτική Επιτροπή αποτελούσαν οι κ.κ. Bjarke Ingels, Ανδρέας Κούρκουλας, Marcel Meili, Ιάσων Τσάκωνας, Yoshiharu Tsukamoto, και Γιώργος Τζιρτζιλάκης, με προεδρεύοντα τον Ηλία Ζέγγελη.

 Την Δευτέρα 14 Σεπτεμβρίου, ο Ηλίας Ζέγγελης, παρουσία και των υπολοίπων μελών και εκπροσώπων του Τύπου, παρουσίασε τους πέντε φιναλίστ: 101design (Masamichi Kawakami, Yautaka Onari, Tsuyoshi Shinozaki) – Ιαπωνία Solid Objectives – Idenburg Liu (Florian Idenburg, Ioannis Kandyliaris, Ilias Papageorgiou) – ΗΠΑ Joao Prates Ruivo + Raquel Maria Oliveira – Ελλάδα Marieke Kums, Dirk Peters – Ολλανδία Suppose Design Office (Makoto Tanijiri, Ryo Otsuka, Yuko Fukuma, Sachio Inagami, Keisuke Katayama) – Ιαπωνία.

 Κατά την διάρκεια της έκθεσης, κάθε ενδιαφερόμενος έχει την δυνατότητα, μέσω SMS, να εκφράσει την προτίμησή του ανάμεσα στις πέντε που επέλεξε η κριτική επιτροπή.

 Οριστική μελέτη για την κατασκευή του κτιρίου θα υποβληθεί έως τις 11Ιανουαρίου 2010 οπότε και η Κριτική Επιτροπή θα συνεδριάσει εκ νέου για την αξιολόγηση των φιναλίστ. Η γνώμη του κοινού θα αποτυπωθεί ως μία επιπλέον ψήφος. Η νικήτρια μελέτη θα υλοποιηθεί και ο δημιουργός της θα λάβει χρηματικό έπαθλο €10,000 καθώς και αμοιβή για την μελέτη κατασκευής ύψους €30,000.

U3778P/18 Steps/JOAO PRATES RUIVO + RAQUEL MARIA OLIVEIRA

N9ADTG/Party Wall/FLORIAN IDENBURG, IOANNIS KANDYLIARIS, ILIAS PAPAGEORGIOU

3GMK28/House in Athens/MASAMICHI KAWAKAMI, YAUTAKA ONARI, TSUYOSHI

XFG3UJ/Urban Airgap/MAKOTO TANIJIRI, RYO OTSUKA, YUKO FUKUMA, SACHIO INAGAMI, KEISUKE KATAYAMA, MANAMI UNEGAWA

WDPFBD/Urban Encounters/MARIEKE KUMS, DIRK PETERS

Σε εξωφρενικές τιμές που συχνά ξεπερνούν ακόμα και τις 4.500 ευρώ/τ.μ. πωλούνται πλέον οι ειδικού τύπου κατοικίες – Lofts που έχουν αρχίσει να κάνουν το τελευταίο διάστημα την εμφάνισή τους σε πρώην υποβαθμισμένες περιοχές στο όρια του κέντρου της Αθήνας.

Όπως συμβαίνει με πολλά πράγματα, έτσι και σε αυτή την περίπτωση, η χώρα μας βιώνει τώρα μία μόδα που κυρίως στις ΗΠΑ αλλά και σε ορισμένες χώρες της Δυτικής Ευρώπης ξεκίνησε πριν από δεκαετίες, αρχικά για να καλύψει τις στεγαστικές ανάγκες ανθρώπων που λόγω οικονομικής αδυναμίας ή “ελευθερίας πνεύματος” δεν μπορούσαν ή δεν επιθυμούσαν να αποκτήσουν συμβατική στέγη.

Μινιμάλ αισθητική και βιομηχανικό ντιζάιν με μεγάλους ενιαίους χώρους, ελάχιστα χωριστά δωμάτια και ευρεία χρήση του μετάλλου και του ξύλου καθορίζουν τον χαρακτήρα αυτών των κατοικιών. Στην Ελλάδα, οι περιοχές στο Γκάζι, στου Ψυρρή και στην Κουμουνδούρου συγκεντρώνουν σταδιακά όλο και περισσότερο συγκροτήματα του είδους, τα οποία περιλαμβάνουν κατοικίες επιφάνειας από 60 έως και 200 τ.μ. Παλαιά βιομηχανικά κτίρια, βιοτεχνίες και αποθήκες μετατρέπονται από developers σε συγκροτήματα lofts, τα οποία έρχονται να καλύψουν την διαρκώς αυξανόμενη ζήτηση.

Το νέο downtown real estate που διαμορφώνεται ότι δεν αφορά χαμηλές εισοδηματικές ομάδες ή ανήσυχους καλλιτέχνες που στην αναγέννηση μίας περιοχής βρίσκουν διέξοδο στους δικούς τους εσωτερικούς προβληματισμούς και έμπνευση για δημιουργία. Τα ανακατασκευασμένα Lofts κοστίζουν συνήθως από 3.800 ευρώ/τ.μ. και σε ορισμένες περιπτώσεις το κόστος τους ξεπερνά τις 4.500 ευρώ/τ.μ., ποσό που λίγοι μπορούν να καταβάλουν. Χαρακτηριστικό του ότι στην περίπτωση των Lofts πληρώνεις κυρίως μόδα είναι και το γεγονός ότι στις ίδιες ακριβώς περιοχές που φιλοξενούν συγκροτήματα Lofts οι νεόδμητες συμβατικού τύπου κατοικίες κοστίζουν όσο και 50% φθηνότερα, καθώς οι τιμές πώλησής τους δεν ξεπερνούν τα 3.000 ευρώ/τ.μ.

Με τα σχέδια ανάπλασης που βρίσκονται στην περιοχή, τον εντελώς νέο χαρακτήρα που αποκτούν άλλοτε υποβαθμισμένες περιοχές στις παρυφές του κέντρου της πόλης αλλά και ενόψει της ριζικής αλλαγής της φυσιογνωμίας της ευρύτερης ζώνης γύρω από τον Βοτανικό, το ενδιαφέρον για το νέο Κέντρο διαρκώς αυξάνεται. Εκτός από το Γκάζι, υψηλή ζήτηση διαμορφώνεται σταδιακά για κατοικίες και σε περιοχές σαν τον Κεραμεικό και το Μεταξουργείο, όπου αναπτύσσεται έντονη οικοδομική δραστηριότητα. Επειδή στις περιοχές αυτές υπάρχουν πολλά εγκαταλειμμένα ακίνητα επαγγελματικής χρήσης και πλήθος ερειπωμένες μονοκατοικίες, η προσδοκώμενη ζήτηση δείχνει να βρίσκει ανταπόκριση. Δεν είναι τυχαίο, π.χ. ότι στην περιοχή προωθούνται έργα μεγάλες κλίμακας όπως π.χ. το πρότυπο συγκρότημα κατοικιών που ετοιμάζει στο Μεταξουργείο ο όμιλος ΓΕΚ.

Η επέκταση του μετρό την ευρύτερη περιοχή και η ταχύτατη μετατροπή της σε χώρο καλλιτεχνικών και πολιτιστικών δραστηριοτήτων, εστίασης και ψυχαγωγίας έχουν φέρει τα πάνω κάτω στην αγορά ακινήτων του Κέντρου. Πάντως, συχνά όσοι επιθυμούν να επενδύσουν στην περιοχή αγοράζοντας παλαιά ακίνητα με στόχο να τα ανακατασκευάσουν, σκοντάφτουν στον κατακερματισμό της ιδιοκτησίας και στην απροθυμία ενός εκ των πολλών συνήθως ιδιοκτητών ή και χρηστών να συναινέσουν στην πώληση.

Θα πρέπει, όμως, να σημειώσουμε ότι οι τιμές έχουν φτάσει σε τέτοια επίπεδα που με τα χρήματα που θα δαπανήσει κάποιος για να αγοράσει ένα Loft στο Γκάζι π.χ. μπορεί – αν το επιθυμεί – να αγοράσει ένα διαμέρισμα στην ευρύτερη περιοχή Κολωνακίου – Λυκαβηττού, κάτι που πριν από μερικά χρόνια ήταν αδιανόητο.

Η ζήτηση για κατοικία κοντά στο κέντρο της πόλης ενισχύεται διαρκώς. Παράγοντες της κτηματαγοράς επισημαίνουν ότι υπάρχει μία σαφής τάση επιστροφής στο κέντρο λόγω των νέων υποδομών, του βελτιωμένου περιβάλλοντος και κυρίως της ασφυξίας που επικρατεί στους οδικούς άξονες που συνδέουν τα προάστια με το κέντρο της πόλης και καθιστούν την μετακίνηση εξαιρετικά δύσκολη. Ακριβώς επειδή οι φθηνές επιλογές περιορίζονται, πολλοί πλέον θεωρούν ότι μία καλή λύση είναι η αγορά κατοικίας σε περιοχές που βρίσκονται κοντά στο Κέντρο χωρίς όμως να έχουν φτάσει εκεί οι τιμές σε απαγορευτικά επίπεδα ή το περιβάλλον να είναι πολύ υποβαθμισμένο. Τέτοια περιπτώσεις αποτελούν σημεία της πόλης κοντά στην Ακρόπολη, όπως π.χ. τα Άνω Πετράλωνα ή ο Νέος Κόσμος.